Missie en beleid

Onze missie: " we verbinden mensen en wetenschappelijke informatie, om kennis te creeren, te delen en te gebruiken." 

Dagelijks werken we vanuit de bibliotheek aan het realiseren van deze
missie. Dat doen we vanuit onze kernwaarden, die omschrijven waar we
als bibliotheek voor staan. Ze zijn leidend in alles wat we doen: ze zijn de
basis van onze dienstverlening en de manier waarop we samenwerken.

Open

We maken onze collecties toegankelijk en bruikbaar voor iedereen.
De wetenschappelijke resultaten van de UU delen we met de samen-
leving, in lijn met de principes van Open Science. Openheid gaat
verder dan openstellen alleen. Het betekent dat we bewust en actief
werken aan diversiteit, inclusie en gastvrijheid. Zo zorgen we ervoor
dat iedereen zich welkom en gezien voelt in onze diensten en gebou-
wen en zo kan profiteren van onze dienstverlening.

Betrouwbaar

De bibliotheek is al eeuwenlang een betrouwbare organisatie in het
bewaren, toegankelijk en (her)bruikbaar maken van wetenschappelij-
ke informatie. Deskundige en betrokken medewerkers zetten zich in
om dit mogelijk te maken, voor vandaag en voor de toekomst. In een
wereld vol verandering blijven wij herkenbaar in wat we doen en wie
we zijn. Onze gebruikers kunnen op ons rekenen.

Dienstverlenend

We helpen studenten, docenten en onderzoekers om te leren, te ont-
dekken en te onderzoeken. Samen werken we aan de grote thema’s
van vandaag. We richten onze diensten dusdanig in dat ze de meeste
toegevoegde waarde hebben voor onze gebruikers. We luisteren,
denken mee en passen onze diensten aan op wat nodig is. We zorgen
ervoor dat onze gebruikers toegang hebben tot onze diensten en
verzekeren ons ervan dat ze daarmee daadwerkelijk geholpen zijn.

De bibliotheek beheert en geeft toegang tot wetenschappelijke infor-
matie, zowel in digitale als in gedrukte en geschreven vorm. Daarmee
zijn we de contentbeheerder van de universiteit. De bibliotheek is
bovendien een herkenbare plek op de campus waar mensen elkaar
ontmoeten, binnen de academische gemeenschap en in verbinding
tussen universiteit en stad.

In nationaal en internationaal verband werken we samen met collega’s.
Dit doen we door deelname aan netwerken waarin we kennis delen,
van elkaar leren en samenwerken. Dit is essentieel om het systeem
van wetenschappelijke communicatie vooruit te helpen. Door ons in te
zetten voor een wereldwijde duurzame en open kennisinfrastructuur,
dragen we bij aan een wereld waarin wetenschap echt voor iedereen
toegankelijk is.

De wereld om ons heen verandert snel en is vaak onvoorspelbaar. Geopolitieke spanningen, toenemend nationalisme en polarisatie zetten publieke waarden, academische vrijheid en het vertrouwen in de wetenschap onder druk. Digitalisering en nieuwe technologieën, zoals (Gen)AI, brengen kansen voor de wetenschap en de maatschappij. Deze ontwikkelingen roepen echter ook vragen op over ethiek, betrouwbaarheid, privacy en autonomie. Zeker omdat de afhankelijkheid van grote commerciële partijen risico’s met zich meebrengt. 

Dit vergroot de urgentie voor digitale soevereiniteit en kennisveiligheid binnen de universiteit. En de behoefte om zelf regie te houden over toegang tot en gebruik van wetenschappelijke informatie. 

De UU zet in op onafhankelijke, transparante wetenschap en een slagvaardige, wendbare organisatie. In het strategisch plan 2030 van de universiteit zijn daarvoor vijf leidende principes opgenomen: Samenwerken over grenzen, Toekomstbestendig onderwijs, Open Science, Betrokken gemeenschap en Focus op duurzame transities. 

De bibliotheek levert een bijdrage aan de strategische ambities, vanuit onze missie, kernwaarden en positie. Dit beleidsplan sluit aan op de leidende principes. In het hoofdstuk strategische kansen en ambities staat omschreven op welke manier we dat doen. 

Kansen ontstaan wanneer een externe ontwikkeling een behoefte of mogelijkheid creëert, en we als bibliotheek beschikken over de kwaliteiten en de positie om hierop in te spelen. Zo’n kans ontstaat dus vanuit de wereld om ons heen, maar we herkennen haar vanuit onze eigen kracht. Daar waar deze twee samenvallen, kunnen we als bibliotheek voldoen aan een behoefte en een nog grotere meerwaarde leveren voor onderwijs, onderzoek en de samenleving. Het niet pakken van de kans is daarmee eigenlijk geen optie: het zou letterlijk een gemiste kans zijn in wat we kunnen betekenen voor onze academische gemeenschap. 

We hebben de kansen die we signaleren uitgewerkt in drie strategische ambities. Ze geven richting aan de keuzes die we de komende jaren als bibliotheek maken. Ze verwoorden waar we de meeste meerwaarde kunnen bieden en vormen daarmee het kompas voor onze beslissingen: 

• We versterken onze verbindende rol in het netwerk van universiteit, stad en regio
• We waarborgen publieke waarden in de omgang met wetenschappelijke informatie
• We vergroten het eigenaarschap van de onderzoeksgesmeenschap over haar onderzoeksresultaten

Vanuit deze ambities bepalen we wat we wel en wat we niet doen, waar we onze middelen, expertise en tijd op richten en welke initiatieven we prioriteit geven. Zo helpen de ambities ons om focus te houden, keuzes te maken en samenhang te bewaren in onze werkzaamheden. 

Hieronder beschrijven we de ambities aan de hand van de volgende elementen: de ontwikkelingen die maken dat de kans ontstaat, waarom we als bibliotheek in kunnen spelen op deze kans, onze ambitie en de meerwaarde die dit oplevert. De concrete uitwerking van deze ambities in doelen en acties maken we per afdeling in de jaarplannen. Daarbij vormt het beleidsplan het uitgangspunt: de jaarplannen geven invulling aan wat nodig is om de ambities te realiseren.

We versterken de verbinding in het netwerk van universiteit, stad en regio

Ontwikkeling

De Universiteit Utrecht werkt aan het oplossen van complexe maatschappelijke vraagstukken over de grenzen van disciplines heen. Door denkers en doeners met elkaar te verbinden, wil de universiteit ervoor zorgen dat nieuwe inzichten daadwerkelijk hun weg vinden naar de samenleving. Tegelijkertijd dragen polarisatie en de overvloed aan (des) informatie eraan bij dat feiten minder vanzelfsprekend worden geaccepteerd en wederzijds begrip onder druk staat. Dit maakt openheid en transparantie essentieel en vraagt om een sterke verbinding tussen universiteit, stad en regio.

Onze kracht

De bibliotheek is een plek waar kennis, mensen en perspectieven samenkomen. Onze gebouwen bevinden zich letterlijk en symbolisch in het hart van de campus en de stad. We zijn herkenbaar, toegankelijk en verbonden met alle faculteiten. Hierdoor zijn we bij uitstek een plek waar mensen elkaar over grenzen van disciplines en organisaties kunnen ontmoeten en bevragen.

Onze ambitie

Daarom hebben we de ambitie om onze verbindende rol de komende jaren te versterken. We ontwikkelen de bibliotheek tot een echte third place: een toegankelijke, inclusieve en veilige ruimte om te zijn, te ontmoeten en te ontdekken. Samen met onze gebruikers richten we onze gebouwen zo in dat ze hiertoe uitnodigen. Met ons publieksprogramma organiseren en faciliteren we activiteiten waarbij het verbinden van mensen en wetenschappelijke informatie centraal staat. Ook ons erfgoed brengen we actief naar buiten en gebruiken we als bron voor context en historisch bewustzijn. We doen dit zowel fysiek in onze gebouwen en bij partners in de omgeving, als digitaal.

De meerwaarde

Zo dragen we bij aan een betrokken gemeenschap en studentenwelzijn. Door te laten zien wat de universiteit doet en wie zij is, verkleinen we de afstand tussen wetenschap en samenleving. Tegelijkertijd bieden we een platform voor nieuwe samenwerkingsvormen en co-creatie in onderwijs en onderzoek.

We waarborgen publieke waarden in de omgang met wetenschappelijke informatie

Ontwikkeling

Digitalisering en technologische ontwikkelingen, zoals AI, veranderen hoe informatie tot stand komt, wordt gedeeld en gebruikt. Informatie is er in overvloed, maar de herkomst is niet altijd te herleiden. Informatie kan vooringenomen zijn of opzettelijk worden gemanipuleerd. Tegelijkertijd zijn we afhankelijk van commerciële partijen voor het toegankelijk maken en analyseren van informatie. Hierdoor komen de betrouwbaarheid en integriteit van informatie onder druk te staan. Dit vraagt om het waarborgen van de publieke waarden die ten grondslag liggen aan (open) wetenschap.

Onze kracht

Als bibliotheek hebben we van oudsher de rol van hoeder van kennis en zijn we een onafhankelijke en betrouwbare autoriteit in de omgang met informatie. Gelijkheid, rechtvaardigheid, diversiteit en transparantie zijn publieke waarden die wij zelf dagelijks toepassen in het beheren van informatie. Dankzij onze expertise in het aanleren van het verantwoord gebruik van informatie, kunnen we deze waarden ook vertalen naar de werkpraktijk van de hele universiteit. In de komende periode willen we actief regie nemen over de publieke waarden in omgang met wetenschappelijke informatie. 

Onze ambitie

Dit doen we allereerst door de academische gemeenschap houvast te bieden in een integere en verantwoorde omgang met informatie of de inzet van AI. We adviseren faculteiten hoe zij publieke waarden kunnen integreren in onderwijs, onderzoek en contentbeheer. We ondersteunen dit als bibliotheek met beleid en richtlijnen waar nodig en blijven trainingen en begeleiding aanbieden over verantwoord omgaan met informatie, data, code en AI. Het aanbod aan trainingen en modules ontwikkelen we vanuit onze expertise voor de hele universiteit. We benaderen informatievaardigheden als onderdeel van een bredere set academische vaardigheden en in samenhang met de eindtermen van de opleiding. Daarnaast integreren we deze publieke waarden in ons collectie- en contentbeheer. Dit doen we door rekening te houden met de herkomst van collecties, te zorgen voor een inclusieve en meerstemmige collectie en publieke waarden expliciet te verwerken in licentievoorwaarden. Dit betekent ook dat we de toegankelijkheid van onze collecties verbeteren, bijvoorbeeld voor (digitale) bezoekers met een beperking. We werken aan de gelijkheid van onderwijs door het maken, publiceren en delen van open leermaterialen te promoten en ondersteunen.

De meerwaarde

Op deze manier zorgen we dat we als bibliotheek niet alleen informatie beschikbaar stellen, maar ook een voorbeeldfunctie vervullen in het zorgvuldig, inclusief en ethisch beheren van kennis. Daarnaast leren studenten, docenten en onderzoekers informatie bewust en verantwoord te gebruiken. Dit maakt wetenschap transparanter, betrouwbaarder en rechtvaardiger. Dit versterkt de publieke rol van de universiteit en de geloofwaardigheid van wetenschap in de samenleving.

We vergroten het eigenaarschap van de onderzoeksgemeenschap over hun onderzoeksresultaten

Ontwikkeling

Open Science is de norm binnen de UU. Onderzoeksresultaten moeten vindbaar, toegankelijk en herbruikbaar zijn voor iedereen. Steeds meer onderzoeksresultaten van de UU zijn open beschikbaar. Tegelijkertijd zijn onderzoekers nog afhankelijk van commerciële partijen voor het publiceren en evalueren van onderzoeksresultaten. Dit beperkt hun autonomie en de digitale soevereiniteit van de universiteit. Om deze te waarborgen is meer eigenaarschap van de onderzoeksgemeenschap over hun onderzoeksoutput, –data en –informatie nodig. 

Onze kracht

De bibliotheek is de contentmanager van de universiteit. We zorgen voor toegang tot wetenschappelijke informatie, beheren de onderzoeksresultaten van de UU en ondersteunen onderzoekers bij het open delen van hun output. Deze rol en onze kennis van licenties, intellectuele eigendomsrechten, FAIR-principes en open infrastructuren stellen ons in staat het eigenaarschap over onderzoeksresultaten te vergroten. 

Onze ambitie

Onderzoekers moeten autonoom kunnen beschikken over hun eigen resultaten en deze zo kunnen delen dat ze maximale impact realiseren. In de komende periode willen we dit eigenaarschap versterken door faculteiten te helpen regie te nemen over hun keuzes in open publiceren. Elke faculteit ontwikkelt een eigen publicatiestrategie en maakt bewuste keuzes bij de inzet van het contentbudget voor gesloten of open toegang. De bibliotheek fungeert hierin als strategisch adviseur en schept de voorwaarden die dit eigenaarschap mogelijk maken. Voor research data investeren we in de infrastructuur die nodig is om deze data zowel veilig te beheren, als open te delen waar mogelijk. In de Research Data Board en het Utrecht Digital Competence Centre werken we samen met faculteiten om onderzoekers in staat te stellen de FAIR-principes toe te passen. Daarnaast willen we onderzoeksinformatie systematisch beschikbaar maken als informatiebron voor een duurzame bedrijfsvoering van de universiteit (research intelligence). Zo creëren we mogelijkheden voor evidence-based besluitvorming en versterken we strategische keuzes op de lange termijn. 

De meerwaarde

Op deze manier versterken we de positie van de onderzoeksgemeenschap, vergroten we de soevereiniteit van de universiteit en maken we wetenschappelijke informatie in alle vormen en van alle fasen in onderzoek breed toegankelijk en toepasbaar.