Bronnen evalueren

Gevonden bronnen dient u voor gebruik te evalueren op relevantie en wetenschappelijkheid om de betrouwbaarheid van uw tekst (zoals een scriptie, paper etc.) te verhogen. De betrouwbaarheid van uw tekst wordt mede bepaald door de gebruikte bronnen. Informatie over de verschillende methoden en hulpmiddelen om bronnen te evalueren vindt u op deze pagina.

Hoe bepaal ik de wetenschappelijkheid van bronnen?

Bij het bepalen van de kwaliteit en wetenschappelijkheid van bronnen kunt u uitgaan van drie soorten controle:

  1. Controle door anderen, voorafgaand aan publicatie
    • Redactie: redacties van wetenschappelijke tijdschriften zijn strenger dan die van niet-wetenschappelijke tijdschriften.
    • Uitgever: sommige uitgevers geven alleen wetenschappelijke boeken uit.
    • Peer review: sommige tijdschriften en uitgevers vragen experts vooraf publicaties (blind) te beoordelen.
    • Zoeksystemen/online bibliografie: sommige zoeksystemen nemen alleen artikelen uit hoogwaardige, peer reviewed, tijdschriften op. (Scopus en Web of Science bv.)
    • Financier: sommige tijdschriften vereisen dat bij onderzoek wordt aangeduid wie het gefinancierd heeft. (bv. bij artikelen over tests van nieuwe medicijnen)
  2. Controle door anderen, achteraf
    • Besprekingen (bij boeken): hoe zijn de recensies over het boek?
    • Citaties (vooral bij artikelen): wordt het stuk vaak geciteerd (rekening houdend met de publicatiedatum) en vooral: wat wordt er over gezegd?
  3. Controle door uzelf
    • Aanduiding van auteur en datering van de tekst (vooral bij webpagina's)
    • Affiliatie van de auteur: de werkkring geeft soms wat extra zekerheid over wetenschappelijk niveau, bijvoorbeeld als de auteur bij een universiteit werkt
    • Aanduiding doelgroep (vooral bij websites en rapporten)
    • Aanwezigheid van expliciete vraagstellingen en conclusies
    • Aanwezigheid van een verantwoording van de gebruikte methode: hoe heeft men het onderzoek aangepakt, waar komen gegevens vandaan?
    • Aanwezigheid van voldoende en hoogwaardige literatuurverwijzingen of noten: op welke inzichten baseert men zich?
    • Het niveau van het taalgebruik

Hoe bepaal ik de relevantie van bronnen?

Om te bepalen of een stuk relevant is kun u deze vragen aflopen:

  1. Helpt de bron bij het beantwoorden van mijn hoofdvraag/deelvragen?
  2. Beantwoordt de bron mijn gehele vraag/deelvraag of slechts een aspect ervan?
  3. In welke mate stemt de hoofdvraag van mijn gevonden bron overeen met mijn eigen vragen?
  4. Hoe sterk lijkt het onderzoeksobject of de analyse-eenheid in het gevonden stuk op die in mijn paper/thesis? Het onderzoeksobject kan een periode zijn, of een persoon, een groep, een gebied, een stof, een ziekte, een proces etc..
  5. Is de context van het onderzoeksobject hetzelfde als in mijn geval?
  6. Wannneer is het stuk gepubliceerd en wanneer is het onderzoek waarover wordt geschreven uitgevoerd?

Bedenk dat u slechts zelden een bron vindt die uw hoofd- en deelvragen geheel beantwoordt en die verslag doet van exact hetzelfde onderzoek of probleem waar u mee bezig bent.

Niet-wetenschappelijke bronnen gebruiken

Let bij niet-wetenschappelijke bronnen (kranten, blogs, websites, rapporten e.d.) op:

  1. Of de auteur of verantwoorlijke organisatie bekend is;
  2. of de publicatiedatum of actualiseringsdatum bekend is; 
  3. het niveau van bronnen. 
    • Let op het taalgebruik, het niveau van de argumentatie en de literatuurverwijzingen.

U kunt niet-wetenschappelijke bronnen gebruiken als:

  • onderwerp van onderzoek (bv. hoe wordt iets besproken in populaire media)
  • noodoplossing als er nog geen wetenschapelijk onderzoek beschikbaar is
  • primaire bron (archiefstukken, brieven, interviews, statistiek, nieuwsbericht) te gebruiken als documentatie of feitenmateriaal
  • aanduiding van maatschappelijke relevantie
  • illustratie

Bekijk ook de LibGuide over het gebruik van Wikipedia in de wetenschap.

Meer informatie over bronnen evalueren