9 mei 2019

“De kans op een gezondheidseffect is klein, maar wel aanzienlijk groter dan bij mensen die niet worden blootgesteld”

Verhoogde kans op nadelige gezondheidseffecten door langdurig werken met MRI-scanner

Werknemers die langdurig aan statisch magnetische velden worden blootgesteld bij de productie van MRI-scanners hebben een verhoogde kans op hoge bloeddruk, ongevallen tijdens onder meer het woon-werkverkeer en verminderde slaap. Daarnaast vond promovendus Suzan Bongers aanwijzingen dat, door het lawaai van de MRI-scanner, het gehoor afneemt bij vrijwilligers die vele keren werden gescand. Bongers: “De kans op een gezondheidseffect is klein, maar wel aanzienlijk groter dan bij mensen die niet worden blootgesteld.” Volgens haar is het tijd om opnieuw naar de Europese richtlijnen te kijken. Op 14 mei promoveert ze aan de Universiteit Utrecht.

Tot nu toe was weinig tot niets bekend over de gezondheidseffecten van langdurige blootstelling aan statische magneetvelden van MRI-scanners. Wel was bekend dat kortdurende blootstelling in de buurt van een MRI-scanner kan leiden tot tijdelijke effecten, zoals duizeligheid, metaalsmaak, hoofdpijn en misselijkheid. Bongers kon met medische gegevens van werknemers van Philips Healthcare voor het eerst onderzoeken wat de gezondheidseffecten zijn op mensen die langdurig zijn blootgesteld.

Blootstelling beperken

Alhoewel de kans op negatieve gezondheidseffecten klein is, blijkt uit Bongers haar onderzoek dat de kans op effecten aanzienlijk groter is bij werknemers die regelmatig zijn blootgesteld aan statische magneetvelden. Bongers: “Dit onderzoek is een duidelijk signaal. Er moet opnieuw gekeken worden naar de Europese richtlijn die vijf jaar geleden is ingesteld om werknemers te beschermen tegen ongecontroleerde blootstelling aan elektromagnetische velden op de werkvloer.” De bevindingen van Bongers onderstrepen de noodzaak van het beperken van blootstelling aan statische magneetvelden en lawaai, zodanig dat MRI-technologie beschikbaar blijft maar zonder (blijvende) schade voor werknemers. Ook benadrukken de resultaten het belang van naleven van de bestaande veiligheidsprocedures.

Ten koste van gezondheid

Bongers: “MRI-technologie is ontzettend belangrijk voor diagnostiek, onderzoek en behandeling, maar medische vooruitgang mag niet ten koste gaan van de gezondheid en veiligheid van werknemers en vrijwilligers. Het aantal MRI scanners blijft toenemen, net als het aantal werknemers dat met of in de buurt van MRI-scanners werkt.” Bongers benadrukt dat er meer onderzoek nodig is om haar onderzoeksresultaten te repliceren en de achterliggende biologische mechanismen te ontrafelen.

Medische dossiers

Bongers had veel data tot haar beschikking. “In 1984 begon Philips Healthcare met de productie van MRI-scanners. Omdat het onbekend was of de elektromagnetische velden effect hebben op de gezondheid van werknemers, zijn ze bij Philips Healthcare uit voorzorg direct gestart met periodieke medische keuringen.” Deze data mocht Bongers gebruiken voor haar onderzoek. “Door de rijke database van medische dossiers hebben we grondig onderzoek kunnen doen.”

Werknemers in ziekenhuizen

Bongers heeft geen onderzoek gedaan naar werknemers in ziekenhuizen die met MRI-scanners werken, zoals medisch beeldvormingsdeskundigen, bestralingsdeskundigen en schoonmakers. Zij worden in mindere mate blootgesteld aan elektromagnetische velden en lawaai in vergelijking tot werknemers die betrokken zijn bij MRI-productie. Door de toename van het gebruik van MRI zijn de onderzoeksresultaten ook voor deze beroepsgroepen relevant. Bongers legt uit: “Tijdens een scan is de blootstelling aan elektromagnetische velden hoger en lopen werknemers zo veel mogelijk de ruimte uit.” Soms is dat echter niet mogelijk. “In enkele gevallen staan werknemers naast het apparaat tijdens het maken van een scan, bijvoorbeeld bij een hele jonge patiënt of als er anesthesie wordt toegediend. Daarnaast is het statisch magneetveld altijd aanwezig rondom en in een MRI-scanner, of er nu wel of geen scan wordt gemaakt.”