2 december 2016

Baby is in goede handen, en de moeder?

Meer aandacht voor gezondheid van moeders rondom geboorte

Een zwangere vrouw houdt haar buik vast.
De buik van een zwangere vrouw. Verdient de vrouw meer aandacht?

Het aantal zwangere vrouwen met een ernstige zwangerschapsvergiftiging (eclampsie) is de afgelopen tien jaar sterk afgenomen. Daar staat een toename van vrouwen die rondom hun bevalling met een hartstilstand of met teveel bloedverlies te maken krijgen tegenover. Dit maakte de eerste Utrechtse vrouwelijke hoogleraar verloskunde, Kitty Bloemenkamp, op 1 december tijdens haar oratie bekend.

"De babysterfte is in Nederland de afgelopen jaren gelukkig gedaald, maar hoe zit het met de gezondheid van de moeders?”

Haar leerstoel richt zich met name op de gezondheid van de zwangere vrouw. Kitty Bloemenkamp, verbonden aan het UMC Utrecht, zegt hierover: “Opvallend is dat er in Nederland in de discussie over de geboortezorg weinig aandacht is voor complicaties en de gezondheid van de moeder. Is onze verloskundige zorg op dit gebied zó goed dat complicaties bij de moeder nauwelijks voorkomen? Zijn baby’s belangrijker dan de moeders? De babysterfte is in Nederland de afgelopen jaren gelukkig gedaald, maar hoe zit het met de gezondheid van de moeders?”

Bloemenkamp: “Sinds 1990 is de moedersterfte wereldwijd bijna gehalveerd. Maar er zijn grote verschillen. In Nederland sterven er jaarlijks 5 vrouwen per 100.000 geboortes, vergelijkbaar met de ons omringende landen. Maar in Suriname ligt dit aantal op 130 en op Zanzibar zelfs boven de 500.”

Prof. dr. Kitty Bloemenkamp
Prof. dr. Kitty Bloemenkamp

De moedersterfte mag dan in welvarende landen laag zijn, de bijna-sterfte neemt toe. “Vroeger werd vrouwen met een ziekte – zoals een hart- en vaatziekte of een nieraandoening – vaak afgeraden zwanger te raken. Nu niet meer. Dit is mogelijk één van de oorzaken dat er drie keer zo veel vrouwen rondom de bevalling een hartstilstand krijgen dan 10 jaar geleden."

Deze gebeurtenissen zij tegenwoordig goed te meten. "Door het in 2013 ingestelde registratiesysteem Nethoss (Netherlands Obstetric Surveillance System) kunnen we trends in sterfte en bijna-sterfte van de moeder waarnemen, internationaal betrouwbare vergelijkingen maken en op basis daarvan indien nodig interventies plegen.”

Gezonde moeder én een gezond kind

Om het doel – een gezonde moeder én een gezond kind – zoveel mogelijk te bereiken moet de kwaliteit van zorg optimaal zijn. Bloemenkamp: “Zwangerschap is topsport. Alle organen werken harder. Hierdoor kunnen onder meer bestaande ziektes verergeren. Goede zorg op maat is daarbij cruciaal.

Daarom zijn er in het WKZ Geboortecentrum multidisciplinaire spreekuren opgezet voor zwangeren met een aandoening, zoals diabetes, nierziekten, reumatische ziekten en hartafwijkingen. Hierbij krijgen de mensen met een kinderwens preconceptioneel advies en worden de vrouwen zo goed mogelijk op een eventuele zwangerschap voorbereid. De zwangerschap wordt begeleid door gynaecologen en verloskundigen, maar waar nodig ook door specialisten zoals bijvoorbeeld internisten, cardiologen en nefrologen."

Gegevens van Perined – een instelling die de kwaliteit van de zorgverlening rondom de geboorte wil vergroten – laten zien dat tegenwoordig vaker vrouwen veel bloed verliezen tijdens de bevalling. In Nederland heeft meer dan 6 procent van alle bevallende vrouwen minimaal 1 liter bloedverlies (in 2000 was dat nog 4 procent).

Bloemenkamp: “De geboortezorgverleners in onze regio hebben met elkaar afgesproken om dit getal binnen drie jaar te halveren. Hiervoor is het protocol aangepast, wetenschappelijk onderzoek ingezet en bij elk ochtendrapport bespreken we de bevallingen waarbij meer dan een liter bloedverlies was. Ik weet niet of die 50 procent daling gehaald gaat worden, maar 30 procent minder is al fantastisch.”

Bron: UMC Utrecht