Studieprogramma

De bachelor Scheikunde duurt drie jaar. Elk jaar bestaat uit vier blokken van tien weken. Per blok volg je twee vakken en elk blok wordt afgesloten met een tentamenweek.

Molecular Life Sciences (vraag de brochure aan voor meer informatie) heeft een apart studieschema (wijzigingen voorbehouden). 

Werkvormen

Er zijn verschillende soorten werkvormen die terugkomen in de vakken die je volgt. Een indicatie van de verhoudingen hiertussen in het eerste jaar is als volgt:

  • Hoorcollege: 20%
  • Werkcollege: 20%
  • Practicum: 20%
  • Groepswerk: 10%
  • Zelfstudie: 30%

Groepsgroottes

Er zijn gemiddeld 80 eerstejaars studenten die aan de studie Scheikunde beginnen. In de hoorcolleges zit je dan ook met 80 medestudenten. Bij een werkcollege zitten in het eerste jaar gemiddeld 25 studenten.

Jaar 1
Blok 1
Wis- en natuurkunde 1
Je wiskundebasis wordt uitgebouwd naar het niveau dat je nodig hebt bij de fysische chemie. Ook krijg je onderwerpen uit de infinitesimaal-rekening, zoals dubbele integralen en partiële afgeleiden. Bij natuurkunde komen mechanica, elektriciteit en magnetisme aan de orde.
Organische chemie en spectroscopie (inclusief practicum)
Je leert alles over atomen en moleculen, chemische binding, stereochemie, reactie-mechanismen en synthese van organische moleculen. Je past de kennis direct toe in spectroscopie en een practicumproject.
Blok 2
Fysische en anorganische chemie (inclusief practicum)
Je leert de wetten van de thermodynamica toe te passen op chemische processen. Je bestudeert redox-chemie met behulp van E-pH diagrammen op je laptop. In het practicum ga je zelf stoffen synthetiseren.
Wis- en natuurkunde 2
Voor de fysisch georiënteerde scheikundevakken volg je ondersteunend wis- en natuurkundeonderwijs, met als belangrijkste onderwerpen mechanica en elektrostatica.
Blok 3
Spectroscopie en analyse (inclusief practicum)
Je verdiept je in spectroscopische technieken en gaat in het lab chemische structuurpuzzels oplossen. Met medestudenten los je in een eigen (gesimuleerd) bedrijf real-life analyseopdrachten op.
Bèta in bedrijf en beleid (Keuzevak)
Deze cursus biedt je een breed beeld van je mogelijke rol in een commerciële of beleidsgerichte omgeving en de vaardigheden die je daar nodig hebt: o.a. het identificeren van kansen; strategisch onderzoeksbeleid; het maken van businessplannen; projectmatig werken; onderhandelen; adviseren en overtuigen.
Oriëntatie op de onderwijspraktijk (Keuzevak)
In dit vak leer je hoe je presenteert, hoe je kennis overbrengt en onderwijs ontwikkelt. Het is een kennismaking met de beroepspraktijk van leraar in het voortgezet onderwijs.
Wetenschap- en techniekcommunicatie (Keuzevak)
In deze cursus maak je kennis met wetenschapsjournalistiek, risicocommunicatie, gezondheidscommunicatie en informele educatie. Je ontmoet professionals uit verschillende deelgebieden van de wetenschapscommunicatie en je ontdekt waar je rekening mee moet houden als je met een breed publiek over onderzoek communiceert, of dat nu je eigen onderzoek is of dat van anderen.
Klimaat in context (Keuzevak)
In deze cursus staat de opbouw van klimaatmodellen centraal. Je begint met een heel eenvoudig model van een oppervlakte (b.v. de aarde) die door zonstraling wordt opgewarmd. Stap voor stap zal je dit model uitbreiden tot een eenvoudig klimaatmodel waarbij verschillende concepten uit natuurkunde, scheikunde, biologie en wiskunde ter sprake komen.
Blok 4
Kwantumchemie en anorganische chemie
Kwantumchemie introduceert begrippen als 'golfkarakter van het elektron' en 'Schrödinger eigenwaarde vergelijking'. Anorganische Chemie behandelt o.a. de opbouw van atomen, moleculen, zuren en basen.
Biomoleculaire chemie (inclusief practicum)
Hier leer je over cellulaire processen zoals het vouwen van eiwitten en de chemische modificatie met suikers. Je maakt kennis met moderne technieken in DNA- en eiwit-onderzoek en met de bioinformatica.
Jaar 2
Blok 1
Moleculair-biologische en biochemische technieken (Keuzevak)
Je leert hoe je, op basis van de eigenschappen, een eiwit kan zuiveren. Verder maak je kennis met de moleculair-biologische methoden die het mogelijk maken de genetische informatie te bewerken en daarmee de functie van een gen of eiwit te veranderen. Doel van de cursus is om te leren welke techniek het best gebruikt kan worden om een biochemisch probleem op te lossen
Röntgendiffractie en elektronenmicroscopie (Keuzevak)
Om materiaaleigenschappen, de werking van chemische stoffen of complexe macromoleculaire (eiwit)machines te begrijpen, is kennis van de 3D-structuur essentieel. In deze cursus leer je de basis van diffractie, verstrooing en beeldvormende technieken.
Wiskunde 2
Je leert wiskundige onderwerpen toe te passen bij moleculaire modellering. Je doet ervaring op met het modelleren van (bio)chemische systemen op computers met behulp van verschillende software.
Blok 2
Fysische Chemie
Je bekijkt fysische eigenschappen van reële gassen en vloeistoffen vanuit de klassieke thermodynamica (relaties tussen meetbare grootheden) en de macroscopische eigenschappen van een systeem.
Organische chemie 2 (inclusief practicum) (Keuzevak)
Deze cursus is een vervolg op Organische chemie 1. Aromaticiteit, elektrofiele aromatische substitutie, alcoholen, aminen en carbonylchemie zijn onderdelen die behandeld worden.
Massaspectrometrie en proteomics (Keuzevak)
Massaspectrometrie is een belangrijke analysetechniek voor de identificatie en structuuropheldering van biomoleculen. In deze cursus maak je kennis met de theoretische achtergronden van de massaspectrometrie en leer je hoe deze techniek toegepast wordt op kleine moleculen, eiwitten en eiwitcomplexen. Ook krijg je inzicht hoe massaspectrometrie wordt toegepast in het wetenschappelijk onderzoek.
Blok 3
Anorganische en vastestof chemie 2 (inclusief practicum) (Keuzevak)
In dit deel staan coördinatiecomplexen centraal, waarbij de nadruk wordt gelegd op de kristalveld- en ligandveldtheorie om de eigenschappen van dit soort complexen te beschrijven. Verder wordt er aandacht besteed aan de bandentheorie, spinellen en complexvorming. Tevens praktijkdeel, waarin je essentiële anorganische syntheses uitvoert.
Membranen en membraaneiwitten (Keuzevak)
Deze cursus laat je kennis maken met de verrassende veelzijdigheid van membranen en membraanonderzoek. In het eerste deel leer je de fysisch-chemische eigenschappen kennen van lipiden en eiwitten, en hoe deze bepalend zijn voor de organisatie van membranen. In een bijbehorend practicum ga je zelf op onderzoek uit, en maak je kennis met een aantal eenvoudige, maar belangrijke technieken in het moderne membraanonderzoek. Het tweede deel van de cursus richt zich op membranen en membraaneiwitten in de levende cel. Ook dit tweede deel kent een extra component, nu in de vorm van het schrijven van een populair wetenschappelijke artikel en peer-review.
NMR-spectroscopie en molecular modelling (Keuzevak)
Je leert hoe moleculen, hun interacties en energetica kunnen worden beschreven in een computer, en verschillende methoden om de conformatieruimte te doorzoeken naar energieminima. Deze technieken worden vaak toegepast in de structuurbiologie (b.v. X-ray kristallografie en NMR) om structuren van eiwitten te berekenen op basis van experimentele gegevens.
Keuzeruimte (Keuzevak)
Keuze uit alle vakken van alle universiteiten in Nederland.
Blok 4
Researchproject (Keuzevak)
Groepsproject bij een Scheikunde-onderzoeksgroep, waarin je in een groep zelfstandig onderzoek doet.
Chemie en duurzame ontwikkeling (Keuzevak)
In een projectgroep bestudeer je opties die bijdragen aan een (toekomstige) duurzame energie- en materiaalvoorziening, zoals duurzaam gebruik van fossiele brandstoffen voor productie van waterstof.
Toegepaste Dichtheidsfunctionaaltheorie (Keuzevak)
De dichtheidsfunctionaaltheorie wordt gebruikt om de structuur van moleculen op te helderen, reactiepaden te berekenen, voor de bepaling van vibratietoestanden en magnetische eigenschappen.
Practicum Analyse (Keuzevak)
We gaan dieper in op de achtergronden van geavanceerde elementenanalyse en scheidingsmethoden. Daarna pas je deze kennis toe om een complete analyse, van vraagstuk tot werkplan, uit te voeren.
Toy Models (Keuzevak)
'Toy models’ zijn modellen die heel simpele regels als input gebruiken, maar met hun output een grote variëteit aan (complex) gedrag kunnen beschrijven. Na deze cursus ben je in staat om complexe problemen om te zetten naar eenvoudige wiskundige regels die als input voor de 'toy models' dienen.
Keuzeruimte (Keuzevak)
Keuze uit alle vakken van alle universiteiten in Nederland.
Jaar 3
Blok 1
Katalyse (Keuzevak)
Je vergroot je inzicht in homogene, heterogene en biokatalyse en de kinetiek van katalytische processen; in een groep presenteer je een poster bij een groot chemisch bedrijf.
Virusziekten (Keuzevak)
Je brengt de moleculaire aspecten van virusziekten in kaart en je schrijft met medestudenten een onderzoeksvoorstel om gedragingen van het virus te verklaren of om een remedie ertegen te ontwikkelen.
Nanomaterialen (Keuzevak)
Je maakt kennis met de belangrijkste klassen van nanomaterialen, fysische en chemische eigenschappen, bereiding en toepassingen. Je bestudeert o.a. clusters, thin films en katalytische eigenschappen.
Blok 2
Vaste stoffen en oppervlakken (Keuzevak)
Je leert fysische en chemische eigenschappen van vaste stoffen en oppervlakken te verklaren en deze in verband te brengen met toepassingen in apparaten zoals lasers en foto-elektrochemische zonnecellen.
Advanced superstructures (Keuzevak)
Je verdiept je in verstrooiings-technieken (bijv. lichtverstrooiing) en microscopie-technieken (Confocal Scanning Laser Microscopy en Elektronenmicroscopie) om (super)structuren op te kunnen helderen.
Protein Folding and Assembly, from molecule to disease (Keuzevak)
Structuurbiologie richt zich op de chemische principes die ten grondslag liggen aan eiwitstructuur en -functie. De samenvoeging van biomoleculen tot moleculaire machines en de biomoleculaire processen die door deze machines geregeld worden, zijn een belangrijk onderwerp. In deze cursus ontdek je hoe eiwitvouwing, clustering en communicatie tussen eiwitten werkt. Dit doe je door hoorcolleges te volgen, maar ook door de geleerde theorie direct op het laboratorium in praktijk te brengen.
Keuzeruimte (Keuzevak)
Keuze uit alle vakken van alle universiteiten in Nederland.
Blok 3
Advanced Physical Chemistry (Keuzevak)
Vervolg op het vak Fysische Chemie 2 waarin de statistische thermodynamica, colloïden, polymeren, grensvlakken tussen stoffen en hun toepassingen centraal staan. Aan het eind van de cursus ben je in staat om zelfstandig de literatuur op het gebied van statistische thermodynamica, polymeren, colloïden en grensvlakken te bestuderen en toe te passen.
Medicinal Chemistry (Keuzevak)
Je gaat in op de organische synthese en biologische werking van bepaalde medicijnen. De onderwerpen zijn o.a. reactiemechanismen, totale synthese, retrosynthetische analyse en syntheseplanning.
Advanced Organic Chemistry (Keuzevak)
Advanced Organic Chemistry gaat verder op de kennis van Organische chemie 2. De mechanismen van verschillende organische reacties worden behandeld en de reacties worden toegepast en toegelicht n.a.v. gepubliceerde syntheses en in een moderne context geplaatst. Deze kennis is toepasbaar binnen vele chemische subdisciplines waarin synthese een rol speelt.
Advanced Mathematics (Keuzevak)
Hier leer je onder andere de Fouriertheorie, waar iedere functie wordt geschreven als een som van golven. Dit is een algemeen wiskundig stuk gereedschap dat op tal van plekken van pas komt; we bekijken toepassingen in de spectroscopie, kristallografie, warmteleer en quantummechanica.
Keuzeruimte (Keuzevak)
Keuze uit alle vakken van alle universiteiten in Nederland.
Blok 4
Bachelorthesis
Individueel afsluitend onderzoek (10 weken) bij één van de onderzoeksgroepen, onder begeleiding van een docentonderzoeker. Over je onderzoek schrijf je de bachelorthesis en geef je een eindpresentatie.

Studiepaden

In het tweede en derde jaar mag je zelf je vakken kiezen. Je kunt je hierbij laten leiden door de zogenaamde studiepaden, waarmee je binnen je studie al een bepaalde richting kiest, maar je kunt ook je eigen studiepad bepalen: je kiest dan de vakken die jou het leukst lijken.

Nanomaterialen en Energie

Binnen deze richting bestudeer je de chemie van energie en materialen. Denk bijvoorbeeld aan het ontwikkelen van katalysatoren voor de chemische industrie en het zoeken naar oplossingen voor duurzame energie.

Moleculen en gezondheid

Binnen deze richting houd je je bezig met de chemie van cellen en koolstofverbindingen. Je onderzoekt de structuur van en interacties tussen biomoleculen die een rol spelen bij ziektes en geneesmiddelen.

Studielast

Het tempo van een universitaire studie ligt hoger dan je van de middelbare school gewend bent. Je maakt soms lange dagen in de practicumzaal en je moet veel (vaak Engelse) stof snel verwerken. Van onze studenten verwachten wij motivatie en inzet. Hoor- en werkcolleges zijn niet verplicht, maar als je deze actief volgt hoef je thuis niet zo veel meer te doen. Practica en onderzoeksprojecten zijn wel verplicht. In het eerste jaar heb je gemiddeld 24 contacturen per week.

Bindend studieadvies

Net als op alle andere Nederlandse universiteiten hanteren we in Utrecht een bindend studieadvies (BSA). Dit betekent dat je in je eerste studiejaar een minimum aantal studiepunten moet halen om verder te mogen met je studie. Bij scheikunde ligt dit minimum op 45 studiepunten (van de in totaal 60 te behalen punten). Haal je dit niet, dan moet je met je studie stoppen. De studieadviseur of tutor helpt je bij het zoeken naar een studie die beter bij je past.