Hoe lezen ze? Over het begrijpen en verbeteren van poëtisch tekstbegrip in de bovenbouw havo/vwo
Looptijd project: 1 september 2018 tot 1 januari 2024.
Financiering: NWO Promotiebeurs voor Leraren, projectnummer 0.23011.077.
Afgesloten projecten
Project
Hoe lezen ze? Over het begrijpen en verbeteren van poëtisch tekstbegrip in de bovenbouw havo/vwo
01-09-2018
tot 01-01-2024
Algemene projectbeschrijving
Over de taalverwervingsprocessen tijdens het literaire lezen is weinig empirische kennis beschikbaar. Dit geldt meer in het bijzonder voor de interactie tussen scholieren en gedichten. Tegelijkertijd is in de bovenbouw havo/vwo van motiverend en effectief poëzieonderwijs nauwelijks sprake, ondanks het belang dat docenten hieraan zouden hechten (Oberon 2016). Leesvaardigheidsonderwijs is in de Nederlandse onderwijscontext het leren lezen van zakelijke teksten, met een zwaar accent op leesstrategieën. De beoogde havo- en vwo-eindtermen voor literatuur, het kunnen lezen, begrijpen, interpreteren en evalueren van (redelijk) complexe literaire teksten, worden voor poëzie over het algemeen niet gehaald.
Door te onderzoeken en beschrijven hoe leerlingen in havo 4/5 en vwo 4/5/6 poëzie lezen, in contrast met zakelijke en verhalende teksten, hoop ik nieuwe aanknopingspunten te vinden voor een effectieve en motiverende poëziedidactiek, waarmee docenten kunnen worden geprofessionaliseerd en het literaire lezen door leerlingen kan worden ontwikkeld en verdiept.
Het onderzoeksproject bestaat uit een beschrijvend onderzoek en een ontwerponderzoek. Het beschrijvende onderzoek bestaat uit twee studies, een leesonderzoek en een oogbewegingsstudie, waarin leesdata worden verzameld over het lezen en begrijpen van authentieke prozateksten en gedichten.
Er wordt vervolgens een didactisch leesprogramma voor poëzie ontwikkeld, quasi-experimenteel en erna op grotere schaal getest.
Rol
Uitvoerder
Financiering
2e geldstroom - NWO NWO Promotiebeurs leraren
Lopend project
LeesKRACHT: Naar een integrale aanpak voor diep lezen in de lerarenopleiding.
Projectbeschrijving
Voortbouwend op de bevindingen uit haar promotieonderzoek naar diepgaande leesprocessen en tekstbegrip van leerlingen, gebaseerd op eyetracking onderzoek (Universiteit Utrecht, 2024), richt dit onderwijsinnovatieproject zich op de lerarenopleidingen Nederlands, Wiskunde, Techniek en Geschiedenis. In co-creatie met lerarenopleiders en bachelorstudenten worden didactische interventies voor diep lezen ontwikkeld, beproefd en geëvalueerd. Eyetrackingvisualisaties worden ingezet om leesprocessen expliciet en bespreekbaar te maken en zo betekenisconstructie en diep begrip te ondersteunen. Via een Lesson Study-aanpak worden onderwijsontwerpen cyclisch ontwikkeld, uitgevoerd en verbeterd. Het project resulteert in een duurzaam en overdraagbaar programma voor diep lezen dat zowel binnen als buiten de Hogeschool Utrecht kan worden toegepast.
Rol
Projectleider
Financiering
Nationaal Kennisorgaan Onderwijsonderzoek (NKO), Comenius Senior Fellows-programma voor het hoger onderwijs (2026).
Projectteam
- dr. Gerald van Dijk (lerarenopleidingTechniek)
- dr. Marloes van Hoeve (lerarenopleiding Wiskunde)
- Pieter Mannak, MA (lerarenopleiding Geschiedenis)
- Jeroen Meijers, MA (lerarenopleidingTechniek)
- dr. Vuslat Şeker (lectoraat Wiskundig en Analytisch Vermogen van Professionals)
Projectduur
1 September 2026 - 1 September 2028