Steeds meer jongeren gebruiken sociale media om informatie te zoeken over anticonceptie, zoals TikTok. Dit platform wordt door 4,4 miljoen Nederlanders gebruikt en is vooral onder tieners en twintigers populair . Hoewel het platform ervoor zorgt dat meer mensen toegang krijgen tot informatie over anticonceptie is er ook een risico op onjuiste of misleidende informatie. Zo laat een verkennend onderzoek van Rutgers (2024)  zien dat informatie over anticonceptie op TikTok vaak ongenuanceerd, eenzijdig of niet gebaseerd is op betrouwbare bronnen. 

Het doel van dit project is om inzicht te bieden in welke informatie artsen, gebruikers en influencers over anticonceptie op TikTok verspreiden en welke strategieën hun video’s viraal maken, teneinde zorgprofessionals handvatten te geven om de dynamiek op TikTok beter te begrijpen en eventueel zelf strategieën te ontwikkelen voor het effectief verspreiden van betrouwbare informatie over anticonceptie.

• dr. Charlotte van Hooijdonk

Dit voorstel onderzoekt grafieken met twee y-assen: een as links en een as rechts. Zulke grafieken zijn potentieel misleidend. Hoewel grafieken complexe gegevens overbrengen, kunnen ze ook tot misinterpretaties leiden. Dit project onderzoekt hoe dergelijke grafieken misleiden en hoe ze zich verhouden tot alternatieven, iets wat we nu nog niet weten uit de literatuur. Met kwantitatief en kwalitatief onderzoek worden tot op heden niet-empirisch onderbouwde beweringen getest over hoe lezers ze (verkeerd) interpreteren en welke strategieën ze gebruiken. De bevindingen bieden inzichten voor datacommunicatie zodat journalisten, redacteuren en analisten informatie toegankelijk en accuraat kunnen presenteren.

De komende jaren wordt in Nederland een nieuw pensioenstelsel geïntroduceerd. De mate waarin pensioendeelnemers tevreden zijn met dit nieuwe stelsel hangt niet alleen af van de hoogte van de uiteindelijke uitkering die zij krijgen. De tevredenheid over het stelsel zal ook afhangen van de mate waarin (1) de hoogte van de uitkering overeenkomt met wat deelnemers hadden verwacht, (2) de deelnemers de verdelingssystematiek en de toepassing ervan als rechtvaardig beschouwen, en (3) de mate waarin zij zich gehoord en gerespecteerd voelen door het pensioenfonds. Communicatie speelt een cruciale rol bij het wekken van realistische verwachtingen, het uitleggen van de verdelingssystematiek én is de belangrijkste bepalende factor voor de relatie tussen deelnemers en pensioenfondsen. Het doel van dit project is dan ook: het identificeren van de uitdagingen die het nieuwe systeem met zich meebrengt en het identificeren van veelbelovende communicatiestrategieën om deze uitdagingen het hoofd te bieden. 
 
Vooral in gezondheids- en gerechtelijke contexten is onderzoek gedaan naar hoe communicatie realistische verwachtingen kan scheppen, de rechtvaardigheid van procedures en systemen kan uitleggen en de evaluatie van procedures door mensen kan beïnvloeden. Dit project heeft tot doel de inzichten die op deze gebieden zijn verzameld bloot te leggen door middel van systematische literatuurstudies. Daarnaast wordt door middel van iteratief ontwerpend onderzoek en interviews met pensioenspecialisten en pensioendeelnemers vastgesteld in hoeverre deze inzichten vertaald en toegepast kunnen worden in de (Nederlandse) pensioencontext. Daarmee wil dit project op empirische evidentie gebaseerde inzichten verschaffen voor de ontwikkeling van effectieve communicatiestrategieën voor de implementatie van het nieuwe pensioenstelsel.

• Sterre Hilhorst
• dr. Lisanne van Weelden
• prof. dr. Hans Hoeken

• Kay Schröder (Hochschule Düsseldorf)

Het nieuwe pensioenstelsel brengt onzekerheid met zich mee voor deelnemers. Tijdens het opbouwen van het pensioen zal de hoogte van de verwachte uitkering fluctueren als gevolg van economische ontwikkelingen. Onzekerheid leidt vaak tot negatieve emoties en het vermijden van keuzes (Han, 2013). In het geval van pensioenen kan dat leiden tot onnodige onrust, maar ook tot het uitstellen van stappen om een wenselijke aanvulling te regelen.

 Op het eerste gezicht lijkt het daarom zinvol om de onzekerheid zoveel mogelijk te bagatelliseren. Maar een niet waar te maken stelligheid brengt weer andere risico’s met zich mee. Bij de evaluatie van de eerste fase van de corona-aanpak, concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid: ‘Het niet kunnen waarmaken van te stellige beloftes en verwachtingen gebaseerd op onzekere aannames, droeg bij aan de erosie van het maatschappelijk draagvlak.’ Als stellige uitspraken over de hoogte van de pensioenuitkering worden gelogenstraft door de werkelijkheid, leidt dat tot ontevredenheid over het systeem en wantrouwen in de pensioenfondsen of -uitvoerders.

Communicatie over de te verwachte hoogte van de pensioenuitkering moet dus laveren tussen enerzijds het helder communiceren van de bandbreedte waarbinnen die uitkering zich waarschijnlijk zal bevinden (en bij voorkeur ook over de oorzaken en gevolgen van die onzekerheid) en anderzijds onnodige onrust bij deelnemers voorkomen (maar tegelijkertijd deelnemers die daadwerkelijk afkoersen op een (te) laag pensioen activeren om gepaste maatregelen te nemen). 

• dr. Lisanne van Weelden
• prof. dr. Hans Hoeken