Vmbo-leerlingen begrijpen teksten met korte zinnen zonder moeilijke woorden helemaal niet beter dan teksten met langere zinnen die voorzien zijn van connectieven zoals ‘omdat’. Vmbo-leerlingen kunnen heel goed en zelf beter ‘gewone’ teksten lezen, dan de versimpelde teksten in hun leerboeken. Zij hebben baat bij normale leerteksten die gewoon beschrijven wat er geleerd moet worden, aldus Jentine Land van de Universiteit Utrecht.
Kunnen vmbo-leerlingen van het laagste niveau echt zo slecht lezen als wordt beweerd? Moeten deze leerlingen daarom op school alleen leerteksten lezen met heel korte zinnen, zonder veel moeilijke woorden en al helemaal zonder structuursignalen zoals omdat, doordat of immers? Sommige uitgevers van leerboeken lijken te denken dat het antwoord ‘ja’ is. In leermethodes die gebruikt worden op het vmbo staan bijvoorbeeld alleen maar teksten met heel korte zinnen, zoals het voorbeeld hieronder.
Steden worden belangrijker
In het begin waren heren nog de baas in de steden.
Stedelingen moesten allerlei werk doen.
Kooplieden en ambachtslieden vonden dat lastig.
Ze vroegen aan hun heer stadsrechten.
Een stad met stadsrechten mocht zichzelf besturen.
Geen versimpelde zinnen gebruiken
Volgens Neerlandica Jentine Land van de Universiteit Utrecht is dit echter niet de goede manier om de zwakkere lezers van het vmbo leerstof aan te bieden. Vmbo-leerlingen begrijpen teksten met korte zinnen, zonder moeilijke woorden of structuursignalen helemaal niet beter dan teksten met langere zinnen die voorzien van connectieven zoals omdat. Teksten zoals ze iedere dag in de krant staan dus. Vmbo-leerlingen kunnen heel goed, zelf beter gewone teksten lezen.
Geen personages gebruiken
Soms worden leerteksten in leerboeken voor vmbo-leerlingen aantrekkelijker gemaakt door bijvoorbeeld een personage toe te voegen. Het is immers goed voor te stellen dat de leerlingen een tekst over een jongen van hun eigen leeftijd die van alles meemaakt, leuker vinden dan wanneer de tekst jaartallen en feiten beschrijft. Maar zij begrijpen zulke teksten niet beter dan ‘saaie’ teksten. Uit een grootschalig leesonderzoek van Jentine Land blijkt namelijk dat vmbo-leerlingen saaie teksten zónder personages of leuke beschrijvingen beter onthouden en begrijpen dan teksten die zijn opgeleukt met fictieve personen die dingen beleven en met elkaar praten. Uit dit onderzoek kunnen we dan ook concluderen dat vmbo-leerlingen baat hebben bij normale leerteksten die gewoon beschrijven wat er geleerd moet worden.
Promotie
Jentine Land promoveert op 13 februari om 16.15 uur aan de Universiteit Utrecht op het proefschrift: ‘Zwakke lezers, sterke teksten? Effecten van tekst- en lezerskenmerken op tekstbegrip en tekstwaardering van vmbo-leerlingen.’
Meer informatie
Peter van der Wilt, persvoorlichting Universiteit Utrecht, (030) 253 3705, p.m.vanderwilt@uu.nl.