Onderwijsvisie
De laatste jaren nemen de studentenaantallen in Nederland toe, terwijl de financiering van hoger onderwijs onder druk komt te staan. In dit speelveld wil de Universiteit Utrecht haar toppositie op het gebied van wetenschappelijk onderwijs behouden en verder versterken. Het studiesucces -het hoogste van alle Nederlandse universiteiten- wordt verder verbeterd.
Ook wil de Universiteit Utrecht koploper blijven op het gebied van onderwijsvernieuwing. Docenten vinden uitdaging in hun werk en worden in staat gesteld hun onderwijs te vernieuwen en verbeteren. De ambitie is dat afgestudeerden van de Universiteit Utrecht gewild zijn op de Nederlandse en internationale arbeidsmarkt, zowel in de wetenschap als in publieke en private organisaties.
Het onderwijs aan de Universiteit Utrecht is gebaseerd op een visie die uitgaat van een uitdagend studieklimaat en onderwijs dat recht doet aan verschillende ambities en talenten van studenten. Deze visie vormt de basis voor de wijze waarop het onderwijs aan de Universiteit Utrecht is ingericht: het Utrechts onderwijsmodel.
Het Utrechts onderwijsmodel
De vier belangrijkste uitgangspunten van het Utrechts onderwijsmodel zijn:
Helder onderscheid bachelor- en masterfase
De Universiteit Utrecht wil in de bachelorfase breed gevormde academici opleiden, die zich vervolgens in de masterfase binnen een bepaalde discipline kunnen specialiseren, met het oog op een carrière binnen of buiten de wetenschap. Daarom is er een helder onderscheid (harde knip) tussen de bachelor- en masterfase.
In de bachelorfase verdiepen studenten zich in een bepaald wetenschapsgebied en bereiden zij zich voor op de keuze voor een verdere (studie)loopbaan. De masterfase is gericht op specialisatie en is, in tegenstelling tot de bachelorfase, expertisegestuurd; de nadruk ligt op voorbereiding op de arbeidsmarkt of een vervolgopleiding in de wetenschap.
Flexibiliteit en keuzevrijheid
Om recht te doen aan de verscheidenheid aan ambities en talenten onder studenten is de bachelorfase vraaggestuurd: naast een uniform verplicht gedeelte stellen studenten hun onderwijsprogramma deels zelf samen binnen de door de opleiding gestelde regels ten aanzien van samenhang en niveau.
Een kwart van de bacheloropleiding bestaat uit een profileringsruimte die door studenten kan worden ingevuld op basis van hun interesses en ambities. Een student kan daarbinnen kiezen voor verbreding, maar ook voor verdieping. De eindtermen van de bacheloropleiding zijn zo geformuleerd dat wel het niveau wordt beschreven, maar de inhoud niet uniform vastligt.
Dit uitgangspunt biedt ook ruimte om honoursprogramma’s aan te bieden aan studenten die meer uitdaging zoeken. Tot slot faciliteren flexibiliteit en keuzevrijheid de wens om studenten sneller naar een passende opleiding te begeleiden.
De flexibiliteit in de programma’s vraagt om een goede onderwijsorganisatie en begeleiding. Een uniforme cursusomvang, een universitair jaarrooster, uniforme inschrijfperiode, de roostering van cursussen in timeslots en de begeleiding van studenten door tutoren moet de keuzevrijheid van studenten voor cursussen binnen en buiten de opleiding faciliteren.
Kleinschalig en activerend
De Universiteit Utrecht heeft de ambitie om studenten tijdens hun studietijd het maximale uit zichzelf te laten halen. Een belangrijk sleutelwoord daarbij is commitment. Opleidingen bieden persoonlijk, activerend en kleinschalig onderwijs en goede begeleiding.
Daar staat tegenover dat er een beroep wordt gedaan op de betrokkenheid van studenten bij hun onderwijs. Als ze zich voor een cursus inschrijven, wordt van hen verwacht dat ze de inspanningsverplichtingen nakomen en deelnemen aan de onderwijsactiviteiten. Een minimum aantal contacturen per cursus, regelmatige toetsing, de beperking van herkansingsmogelijkheden en de introductie van een Bindend Studie Advies ondersteunen deze opzet.
Docentprofessionalisering
Goed onderwijs wordt gegeven door excellente docenten, die in staat worden gesteld hun onderwijs te verbeteren en innoveren. Aan de Universiteit Utrecht spelen onderwijskwalificaties een belangrijke rol in de wetenschappelijke loopbaan, en er zijn universiteitsbrede instrumenten geïntroduceerd die docentprofessionalisering en onderwijsinnovatie stimuleren en faciliteren. Te denken valt aan het Teaching Fellowship Programme, de leergang Onderwijskundig Leiderschap, de Educatieve Middelen Pool (EMP) en de universitaire Docentprijzen die tijdens de Dies Natalis van de universiteit worden uitgereikt.
Richtlijn Onderwijs
In 2002 is bij de vormgeving van de bachelor- en masteropleidingen aan de universiteit een integrale, universiteitsbrede visie op onderwijs geformuleerd. Het college van bestuur heeft deze in 2006 geëvalueerd en vastgelegd in de ‘Richtlijn Onderwijs’. In het Strategisch Plan 2009-2013 van de Universiteit Utrecht wordt de onderwijsvisie op specifieke onderdelen nader uitgewerkt, met als hoofddoel het verder verbeteren van het studiesucces. Alle opleidingen en programma’s worden in een proces van interne certificering getoetst aan de Richtlijn Onderwijs. Certificering is een voorwaarde voor opname in het Universitair Register van Opleidingen.
NB. Inmiddels wordt er sinds juni 2011 binnen de Universiteit Utrecht gewerkt aan revitalisering van het Utrechtse onderwijsmodel. Doelen daarvan zijn het verder verbeteren van studiesucces, tegengaan van studievertraging en langstuderen, en het verminderen van werkdruk voor docenten.