Wie is wie?

Derrida
Feyerabend
Van Fraassen
Frankfurter Schule
Franse Filosofen
Foucault
Haack
Kuhn
Lacan
Lakatos
Nietzsche
Popper
Postmodernen
Rorty
Wiener Kreis
Wittgenstein

Externe links

 

Imre Lakatos (1922 - 1974)

imre Lakatos neemt zich de kritiek van Kuhn op de Popperiaanse vooronderstelling van wetenschappelijke vooruitgang ter harte, maar is niet bereid om afstand te doen van de methodologie als sturend principe van wetenschappelijke activiteit. Hij geeft, met zijn 'verfijnd falsificationisme', manieren aan om om te gaan met weerleggingen op een manier die nog steeds vooruitgang geeft.

Volgens Lakatos staan generalisaties en beweringen nooit op zichzelf, maar zijn ze altijd verankerd in een onderzoeksprogramma. Zo'n programma omvat theorieŽn, vooronderstellingen, definities, hypothesen en methodologische regels, die gezamenlijk het interpretatiekader vormen voor beweringen die de wetenschapper doet over de werkelijkheid. Als het goed is, levert het werk binnen een programma een keten van elkaar opvolgende theorieŽn, die worden gekenmerkt door een 'harde kern'. Deze is in de elkaar opvolgende theorieŽn gelijk - er kan niet aan getornd worden.

Daaromheen bevindt zich een 'beschermgordel' van waarnemingsuitspraken en hulphypothesen waarin veranderingen kunnen worden aangebracht, die, als ze niet ad hoc zijn, een verbetering van de theorie opleveren.

De methodologische regels, 'positieve en negatieve heuristiek' genoemd, vormen richtlijnen over welke richtingen de wetenschapper wel, en welke hij beter niet kan inslaan. De negatieve heuristiek beschermt in feite de harde kern van het programma; ze bepaalt welke vooronderstellingen niet mogen worden bijgesteld. De positieve heuristiek bepaalt welke aspecten van een onderzoeksdomein door de onderzoeker wťl ter discussie mogen worden gesteld. Ze bepaalt zo de richting waarin het onderzoek binnen een bepaald onderzoeksprogramma verloopt.

Het onderzoek binnen een onderzoeksprogramma wordt verondersteld theoretische progressie op te leveren. Wetenschappelijke vooruitgang wordt dus niet bepaald door een toenemende empirische inhoud, zoals in het geval van de logisch empiristen, of een toenemende informatieve waarde, zoals in het geval van het falsificationistische programma van Popper; vooruitgang houdt een toenemende voorspellende waarde in. Een theorie is een waardig opvolger van de vorige theorie in het onderzoeksprogramma wanneer ze alles wat de eerste theorie kon verklaren of voorspelde omvat, en bovendien voorspellingen doet die volgens de eerste theorie onvoorstelbaar zijn.

Lakatos moedigt het verdedigen van gefalsificeerde theorieŽn dus juist aan, in tegenstelling tot Popper. Wetenschappelijke vooruitgang wordt gekenmerkt door bevestiging van gedurfde en falsificatie van voorzichtige theorieŽn.

In tegenstelling tot Kuhn gaat Lakatos ervan uit dat er een rationele keuze tussen verschillende programma's gemaakt kan worden op grond van (min of meer) duidelijke beslisregels, terwijl de paradigmawisseling van Kuhn een tamelijk autonoom proces is waarop geen controle uit te oefenen valt. Precieze besluitvormingscriteria voor de keuze tussen onderzoeksprogramma's heeft Lakatos echter nooit geformuleerd.


Literatuur en links:

Chalmers, A., Wat heet wetenschap?. Meppel, Boom, 1994.
Klukhuhn, A., De geschiedenis van het denken. Prometheus, 2005 pp. 388-389
http://en.wikipedia.org/wiki/Lakatos