Wat drijft jou?

Ondanks de toegenomen werkdruk kiezen sommige onderzoekers ervoor om toch tijd en energie te blijven steken in het betrekken van een breed publiek bij hun onderzoek. Wat beweegt hen? We vragen het aan twee geesteswetenschappers.

Keltoloog Nike Stam zet zich al langer in om een breed publiek te betrekken, juist omdat haar vakgebied, het Keltisch, zo onbekend is. “Ik heb het altijd heel belangrijk gevonden om de schoonheid waar wij mee werken te laten zien aan mensen die er misschien niet vanzelf mee in aanraking komen.” Ze stond op het Weekend van de Wetenschap met de activiteit ‘Kraak de Keltische Code’, en zag daar veel meertalige gezinnen op afkomen.

Trots op de eigen taal
“Dan keken we bijvoorbeeld naar een middeleeuws boek en dan zeiden ze, ‘Oh, het lijkt een beetje op Arabisch’, of: ‘dit woord hebben we ook in het Pools’. Ik zag het bewustzijn groeien: er zijn zoveel talen om ons heen en die zijn allemaal anders en op hun eigen manier mooi. Je zag ook dat het bij veel mensen de trots op de eigen taal en cultuur versterkte als ze die verbindingen zagen. Dat vond ik heel leuk om te zien.”

Voor taalwetenschapper Sterre Leufkens is het heel belangrijk om mensen meer onderdeel te laten zijn van wetenschap. “Dat je taalwetenschappelijk onderzoek kunt doen, weten veel mensen niet. Dus het is niet alleen belangrijk om je onderzoeksresultaten te delen, maar ook om inzicht te geven in het wetenschappelijk proces: hoe doe je onderzoek? En wat voor soort onderzoek bestaat er?”

Iets meer begrip en inzicht
Sterre onderzoekt hoe mensen met katten communiceren. “Mensen vinden dat al snel leuk,” vertelt ze, “maar het zet ze ook aan het denken als je dan vertelt wat we precies doen in dat onderzoek. Dat we bepaalde theorieën gebruiken, dat er veel literatuur is over vragen als: wanneer noem je iets taal? Hoe werd daar in het verleden over gedacht? Hoe kijken we daar nu naar? Dan zien ze dat er veel meer over te zeggen is, ook op een wetenschappelijke manier.”

Ze ziet dan iets veranderen bij mensen: ze krijgen iets meer begrip en inzicht, ervaren wetenschap een beetje meer als iets waar zij ook onderdeel van uitmaken. Nu er van hele vakgebieden en opleidingen wordt besloten dat we er ook wel zonder kunnen, is het extra belangrijk om te laten zien dat het bestuderen van taal relevant is, denkt ze.

Nike ziet ook een maatschappelijke tendens, waarin niet altijd meer wordt gezien hoe belangrijk het is om een vreemde taal en de context van die taal goed te kennen. “Het is een belangrijke vaardigheid die niet altijd op waarde wordt geschat, omdat we niet direct kunnen aanwijzen wat het de samenleving oplevert. Ik hoop dat de kleine dingen die wij in onze vakgroep doen, op een bepaalde manier aan die waardering bijdragen. Dat er weer een paar gezinnen naar huis gaan met het beeld: dit is echt veel interessanter of nuttiger dan ik dacht.”

Dr. Sterre Leufkens is docent en onderzoeker aan de faculteit Geesteswetenschappen. Ze doet taaltypologisch onderzoek, is parttime wetenschapsjournalist, publiceert o.a. bij NEMO Kennislink, en deelde haar onderzoek o.a. bij Studium Generale, het Betweter Festival en de Grote Taalshow.
Dr. Nike Stam is docent en onderzoeker aan de faculteit Geesteswetenschappen. Ze doet onderzoek naar Keltische taal en cultuur en deelde haar onderzoek onder meer op het Weekend van de Wetenschap, in het Universiteitsmuseum Utrecht, en via diverse media.

Tekst: Stephanie Helfferich
Beeld: Lize Kraan en Ward Mevis