‘Van spiegelneuron tot nabuurschap – het sociale brein, de pedagogische systemen en de maatschappelijke opbrengst’

Op donderdag 15 januari 2026 nam Paul Leseman afscheid als hoogleraar (Ortho)Pedagogiek van de faculteit Sociale Wetenschappen van de Universiteit Utrecht. De titel van zijn afscheidsrede is ‘Van spiegelneuron tot nabuurschap – het sociale brein, de pedagogische systemen en de maatschappelijke opbrengst’. 

In zijn afscheidsrede nam Leseman ons mee op een tocht langs fascinerend onderzoek dat erop wijst dat het vermogen tot empathie, samenwerking, normativiteit en collectieve actie een evolutionair voordeel geeft dat mensen als soort onderscheidt van niet-menselijke primaten. Hij liet hij zien hoe dit evolutionaire voordeel afhangt van de manier waarop wij als soort de opvoeding en socialisatie van onze kinderen organiseren, hoe wij elkaar helpen als goede buren en hoe we samen als gemeenschappen collectieve actie ondernemen.

Vicedecaan Sander Thomaes en collega hoogleraar Maria de Haan typeerden zijn academische nalatenschap als wetenschappelijk toonaangevend, maatschappelijk urgent, kritisch, en oplossingsgericht, en roemden onder meer zijn maatschappelijk engagement, zijn mentorschap en de wijze manier waarop hij academische én menselijke waarden uitdroeg—zoals integriteit, intellectuele nieuwsgierigheid, maatschappelijke betrokkenheid en toewijding—heeft velen geraakt en gevormd. Na afloop ontving Paul een Liber Amicorum van zijn collega’s.

Klik op de foto's voor een uitvergroting. Fotograaf: Evert Doorn.