Bij het hoofdverhaal

Mag dit nog over vijftig jaar?

Foto van Daan van Uhm

Daan van Uhm (Algemene Sociale Wetenschappen 2007, Criminologie 2009) is universitair docent Criminologie, gespecialiseerd in groene criminologie. Hij promoveerde in 2016 op een onderzoek naar illegale handel in beschermde diersoorten. Hij heeft onderzoek gedaan naar verschillende vormen van milieucriminaliteit, zoals illegale ontbossing, handel in dieren en illegale mijnbouw. In 2018 ontving hij een Venisubsidie van NWO voor zijn onderzoeksproject: 'The Diversifi cation of Organized Crime into the Illegal Trade in Natural Resources'

In hoe we tegen relaties tussen mens, dier en leefomgeving aankijken, treden veel veranderingen op. En die hebben vaak ook op juridisch vlak consequenties. Criminoloog dr. Daan van Uhm ziet dat zijn vakgebied, groene criminologie, sterk groeiende is. In de afgelopen tien jaar zijn vooral jongere criminologen zich meer gaan richten op milieu criminaliteit. We kijken niet alleen naar schadelijkheden tegen de mens, maar bijvoorbeeld ook naar schade aan diersoorten of gehele ecosystemen.

Op dit moment zijn er op dit gebied veel veranderingen gaande. Wat illegaal of schadelijk is, verandert onder invloed van normen en waarden. We staan als mensheid tegenover belangrijke uitdagingen op het gebied van mondiale vervuiling, ontbossing, klimaatverandering, maar ook het verdwijnen van beschermde diersoorten. In de jaren zeventig kon men apen en leeuwen gewoon bij warenhuizen aanschaff en, het was een trend. We kunnen ons nu niet meer voorstellen dat dat mocht, en toch is het nog maar vijftig jaar geleden.

Daan vervolgt: Het vakgebied is heel spannend, ook omdat we nu misschien nog niet zo goed kunnen bedenken wat de vragen over twintig of vijftig jaar gaan zijn. Veel vormen van schade aan het milieu en dieren worden strafbaar; we zitten midden in een proces van criminalisering. Hoe blikken we dan terug op het nu? Zullen mensapen over vijftig jaar nog steeds in dierentuinen te vinden zijn of is dat dan verboden?

Dit jaar hebben studenten voor het eerst bij Daan het vak Green Criminology kunnen volgen. We zijn daarin vooruitstrevend in Utrecht, als pioniers in Europa. Ik merk dat het veel studenten aantrekt, en dat is goed want we kunnen in de toekomst wel wat extra groene criminologen gebruiken.

Bekijk op de Studium Generale website een lezing van Daan van Uhm over de illegale handel in beschermde diersoorten.

Samenleven in ‘more-than human communities’

Foto van Kari Driscoll

Kári Driscoll is universitair docent Vergelijkende literatuurwetenschap en onderzoekt de relatie tussen mens en dier in literatuur en cultuur. Hij is geïnteresseerd in de poëtica van dierlijkheid (zoopoetics), de dierentuin als een ruimte van ontmoeting en verbeelding, en het verbeelden van meer-dan-menselijke gemeenschappen in het tijdperk van het Antropoceen. Hij is sinds 2021 redacteur van het tijdschrift Humanimalia. Zijn ‘companion animal’ is een beagle genaamd Vincent.

Kunsthistorici, neurobiologen, milieufilosofen, cultureel geografen, engineers, literatuurwetenschappers; ze hebben allemaal hun eigen redenen en methoden om de relatie tussen mens en dier te bestuderen. In het project ‘Imagining More-than-Human Communities’ werken wetenschappers van heel verschillende disciplines en universiteiten samen om de interactie tussen de mens en zijn leefomgeving op een gelijkwaardigere manier vorm te geven. Kári Driscoll, literatuurwetenschapper in Utrecht, is initiatiefnemer van dit ‘Unusual Collaboration’- project.

‘More-than-human’ klinkt misschien futuristisch, maar dat is het zeker niet. Kári: De mens leeft altijd al in een wereld die ‘more-than-human’ is. We staan namelijk niet los van de natuur, maar zijn er een onderdeel van. Ook in de stad — kijk maar eens wat voor leven er daar om je heen is. Alle wetenschappers in dit project proberen hun onderzoek minder antropocentrisch te maken, minder gericht op de mens. Het is ons doel om samen te onderzoeken hoe een meer rechtvaardige gemeenschap van mensen en niet-mensen eruit zou kunnen zien. Eén die niet gebaseerd is op uitbuiting, maar op gelijkwaardigheid.

Bekijk ook andere samenwerkingen tussen onderzoekers van Universiteit Utrecht, UMC Utrecht, TU Eindhoven en Wageningen University & Research op de website van het Unusual Collaboration-project.