300 jaar Vrede van Utrecht (1713-2013)

Vrede van Utrecht leerstoel nuanceert feestelijke viering
Presentatie van box-set Knowledge, Peace, Freedom, 15 april 2013

In de aanloop naar de viering van 300 jaar Vrede van Utrecht (1713-2013) stelde de Provincie in 2009 een leerstoel in om het gedachtegoed van de Vrede van Utrecht te vertalen naar de wereld van vandaag. Tijdens een uitverkochte conferentie over de rol van kunst en cultuur bij het oplossen van conflicten, presenteerde de Universiteit Utrecht op 15 april de inzichten die de leerstoel heeft opgeleverd.

De Vrede van Utrecht-hoogleraren hebben benadrukt dat vrede voor de één vaak onvrijheid voor een ander betekent. Dat was in 1713 zo en dat is nog steeds zo. “De Vrede van Utrecht gaf een enorme impuls aan de internationale slavenhandel en kolonialisme. De gevolgen daarvan zijn nog steeds zichtbaar en voelbaar in onze huidige samenleving,” aldus Rosi Braidotti, directeur van het Centre for the Humanities.

Muziekemsemble Camerata Trajectina zet Vrede van Utrecht op cd
Camerata Trajectina, CD De Vrede van Utrecht

Dit jaar viert de Vrede van Utrecht zijn 300e verjaardag. Het muziekensemble Camerata Trajectina, waarvan prof. dr. Louis Grijp (bijzonder hoogleraar Nederlandse liedcultuur) artistiek leider is, gaf ter gelegenheid daarvan de cd De Vrede van Utrecht. Muziek uit de Spaanse Successieoorlog uit. Op 24 april, tijdens het internationale congres ‘Performances of Peace’, werd het eerste exemplaar gepresenteerd. In de Nederlandse Liederenbank heeft Louis Grijp samen met studenten Muziekwetenschap verrassend veel muziek gevonden die verband blijkt te houden met de Vrede en de voorafgaande oorlog.

Nieuw boek: De Vrede van Utrecht (1713)
David Onnekink en Renger de Bruin, De Vrede van Utrecht

De Utrechtse historicus dr. David Onnekink schreef samen met oud-UU-hoogleraar Renger de Bruin het boek De Vrede van Utrecht (1713). De Vrede van Utrecht zorgde ervoor dat de expansie van Frankrijk tot staan werd gebracht en geldt nog steeds als de bakermat van de moderne internationale betrekkingen. In dit boek wordt door de lens van deze oorlog en vrede de politieke en culturele constellatie van de vroegmoderne wereld geanalyseerd.

Onderzoek en maatschappij

Koning Willem-Alexander ontvangt biografieën over eerste drie Nederlandse Koningen
Koningsbiografieën Willem I, Willem II en Willem III

Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander nam op 29 november de biografieën over de Nederlandse koningen Willem I, Willem II en Willem III in ontvangst. De drie biografieën kwamen tot stand dankzij het initiatief van de Universiteit Utrecht, het Prins Bernhard Cultuurfonds en Uitgeverij Boom. Het vierjarige onderzoek dat voorafging aan de publicatie werd geheel uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de Universiteit Utrecht. Het werd gefinancierd door het Cultuurfonds. De auteurs van de biografieën, Jeroen Koch, Dik van der Meulen en Jeroen van Zanten, kregen toegang tot de archieven van de drie vorsten in het Koninklijk Huisarchief. De boekpresentatie vond plaats aan de vooravond van de viering van het 200-jarig bestaan van de Nederlandse Oranjemonarchie. 

Martin Bossenbroek wint Libris Geschiedenis Prijs voor De Boerenoorlog
Martin Bossenbroek, De Boerenoorlog

Historicus dr. Martin Bossenbroek (Politieke geschiedenis) heeft de Libris Geschiedenis Prijs 2013 gewonnen voor zijn boek De Boerenoorlog. De prijs bekroont historische boeken die een algemeen publiek aanspreken. Bossenbroek vertelt in zijn boek het verhaal van de Boerenoorlog, die van 1899-1902 werd gevoerd tussen de Britten en Boerenrepublieken Transvaal en Oranje Vrijstaat in zuidelijk Afrika. Ook de cruciale Nederlandse inbreng komt in het boek aan bod.

Uit het juryrapport: “Bossenbroek slaagt er ogenschijnlijk moeiteloos in de lezer te verplaatsen naar een andere tijd. Dat maakt De Boerenoorlog bijna een epos.”

Bas van Bavel ontvangt 2,25 miljoen voor onderzoek naar de veerkracht van samenlevingen
Bas van Bavel, foto UU/Ed van Rijswijk

Economisch historicus prof. dr. Bas van Bavel heeft van de European Research Council (ERC) een subsidie van 2,25 miljoen euro ontvangen voor zijn onderzoek naar de veerkracht van pre-industriële samenlevingen. Van Bavel gaat onderzoeken welke factoren bepalen in welke mate samenlevingen bestand zijn tegen schokken en rampen. Duidelijk is dat rijkdom en technologie niet voldoende zijn om rampen te voorkomen. Vooral ook de organisatorische kwaliteiten van een samenleving spelen een cruciale rol. Die kwaliteiten staan centraal in het onderzoek van Van Bavel, en dan met name de kracht van een samenleving in de uitwisseling, allocatie en het gebruik van grond, arbeid en kapitaal.

Rosi Braidotti krijgt eredoctoraat van universiteit Linköping
Rosi Braidotti krijgt eredoctoraat, foto UU/Marlise Mensink

Universiteitshoogleraar prof. dr. Rosi Braidotti kreeg op 17 mei een eredoctoraat in de filosofie van de universiteit van Linköping, Zweden. De universiteit kende haar de hoogste titel van Doctor of Philosophy honoris causa toe voor haar baanbrekende filosofische werk, in het bijzonder op het gebied van genderstudies.

Veelbesproken boeken over 14e-eeuwse literatuur en poldermodel
Nederland en het poldermodel, Wereld in woorden

Veel aandacht was er dit jaar voor het nieuwe boek van universiteitshoogleraar prof. dr. Frits van Oostrom, Wereld in woorden. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1300-1400, en voor het boek Nederland en het poldermodel van economisch historici prof. dr. Maarten Prak en prof. dr. Jan Luiten van Zanden.

Frits van Oostrom laat in zijn nieuwste boek een bonte stoet van teksten en schrijvers voorbij trekken. Wereld in woorden opent een nieuw venster op de roemruchte veertiende eeuw: de eeuw van de pest en ander onheil, maar ook een eeuw van grote creativiteit – zoals blijkt uit de Nederlandse literatuur in deze periode.

In Nederland en het poldermodel volgen Maarten Prak en Jan Luiten van Zanden de opkomst en ontwikkeling van dit vaak als typisch Nederlands omschreven overlegmodel in een wereld die voortdurend veranderde.

Miljoenensubsidie voor project over Europees televisie-erfgoed
Televisiegeschiedenis, foto euscreen.eu/VARA

De Europese Commissie heeft een subsidie van 3,75 miljoen euro toegekend aan het project EUscreenXL, geleid door de Universiteit Utrecht. Het project zal meer dan een miljoen audiovisuele bronnen, met name televisieopnames, publiek toegankelijk maken. Prof. dr. Eggo Müller (hoogleraar Media en communicatie) is de coördinator van dit driejarige project, dat in maart 2013 van start ging.

Historici presenteren online game over de Gouden Eeuw
Het Spel van de Gouden Eeuw

Het Spel van de Gouden Eeuw is ontwikkeld onder leiding van economisch historici dr. Oscar Gelderblom en prof. dr. Joost Jonker. Al spelend kruip je in de huid van een beginnend koopman in het 17e eeuwse Amsterdam. De game is gratis te downloaden voor iPhone en iPad.

Onderwijs

Nieuwe transnationale master Literair vertalen van start
Vertalen © iStockphoto.com/mrPliskin

De tweejarige Nederlands-Vlaamse master Literair vertalen is 20 september feestelijk gedoopt in het Stadhuis van Antwerpen. Na twintig jaar heeft het Nederlandse taalgebied weer een academische opleiding literair vertalen. Dit internationaal joint programme van de Universiteit Utrecht en de KU Leuven is het eerste tweejarige masterprogramma in Europa waarin het literair vertalen op academisch niveau wordt aangeleerd, gecombineerd met onderzoek ernaar. De belangstelling van studenten is groot.

Online lessenserie ‘Ware Bataven’ laat leerlingen nadenken over Nederlandse identiteit
Bataven

Wat is het om Nederlander te zijn, vroeger en nu? De website ‘Ware Bataven’ bevat vijf uitgebreide lessen voor havo- en vwo-leerlingen over de vorming van onze Nederlandse identiteit, trots en mythevorming in verschillende historische teksten. Hoe hebben we in de loop der eeuwen het Nederlanderschap gedefinieerd, en hoe werken die beelden door in de wereld van vandaag? Hoe hebben teksten ons steeds opnieuw geholpen om een Nederlandse identiteit vorm te geven?

De digitale lessenserie is ontwikkeld als onderdeel van het afstudeerproject van drie Utrechtse studenten: Ineke van Gelder (masterstudent Nederlandse taal en cultuur en leerkracht in het basisonderwijs), Jolien Brussen (masterstudent Middeleeuwen en Renaissancestudies) en Matti Gortemaker (masterstudent Middeleeuwen en Renaissancestudies). Dr. Feike Dietz heeft het project begeleid.

Tweede Kamerleden op bezoek bij matchingsdag TCS
Kamerlid Mohammed Mohandis (PvdA) in gesprek met scholier tijdens matchingsdag Taal- en Cultuurstudies, 2013 - foto UU/Andrea van Leerdam

Een delegatie van de Tweede Kamer bezocht op 19 april de eerste matchingsdag van de opleiding Taal- en cultuurstudies (TCS) van de Universiteit Utrecht. Tijdens het werkbezoek woonden Tweede Kamerleden Jasper van Dijk (SP), Michel Rog (CDA), Pieter Duisenberg (VVD) en Mohammed Mohandis (PvdA) onder meer een werkcollege bij samen met scholieren die zich hadden  aangemeld voor de opleiding en daarom meededen aan matching. De Universiteit Utrecht zet als eerste universiteit in Nederland in op matching, om scholieren een studie te laten vinden die goed bij hen past.

Utrecht Data School: studenten analyseren grote datasets van bedrijven en instellingen
Infographic door Utrechtse mediawetenschappers: contact tussen twitteraars en politici

Hoe haal je betekenis uit duizenden losse twitterberichten? Hoe kan je in één oogopslag zien wat belangrijk is in een dataset met miljoenen gegevens? Dat is waar studenten van de Universiteit Utrecht zich mee bezighielden in de Utrecht Data School. In een onderzoeksproject van 10 weken onderzochten ze ‘big data’ in opdracht van bedrijven, non-profit organisaties en overheden. Opdrachtgevers waren onder meer Unicef, EM+MA Communicatie en het ministerie van Infrastructuur & Milieu.

De Utrecht Data School is bedoeld om een brug te slaan tussen onderwijs, wetenschap en de praktijk. Het initiatief is van dr. Mirko Tobias Schäfer (universitair docent),  Thomas Boeschoten (student) en Lisette van Blokland (alumnus) van de opleiding Nieuwe media en digitale cultuur.