Toekomstbestendige gebouwen

Dit thema gaat over alle gebouwen die de universiteit in beheer en gebruik heeft. ‘Toekomstbestendig’ gaat over het onderhouden en creëren van vastgoed met een toekomstbestendige kwaliteit. De universiteit wil sturen op waarde: sociale waarde, ecologische waarde en economische waarde.

De strategie om dit te bereiken is in februari 2019 vastgelegd in het ambitiedocument Toekomstbestendige Gebouwen en goedgekeurd door het CvB Het doel is dat alle UU-gebouwen gezond, functioneel, energieopwekkend en circulair worden. Het principe van ‘sturen op waarde’ is ook vertaald in het Strategisch Huisvestingsplan (september 2019).

Een balans tussen sociale, ecologische en economische waarden leidt tot duurzame keuzes in de ontwikkeling van het universitair vastgoed. Tegenover de kosten van toekomstbestendige gebouwen staan belangrijke baten, zoals het bevorderen van het functioneren van studenten, docenten en onderzoekers en het verbeteren van hun welzijn (sociaal). Andere baten zijn een verlaging in energiekosten (economisch), het behoud van materiaal- en grondstofwaarde en het anticiperen op steeds strengere energiewetgeving als gevolg van de energietransitie (ecologisch).

In 2019 is de basis gelegd voor een toekomstbestendige ontwikkeling van het universitair vastgoed, het campusterrein en de energietransitie. Nu komt het erop aan om daadwerkelijk impact te maken met de bouwprojecten die de universiteit de komende tien jaar uitvoert.

View of the Hugo R. Kruyt building
Te renoveren Kruytgebouw

Indicatoren

De Universiteit Utrecht gebruikt de BREEAM-certificeringsmethodiek om gebouwen te meten op duurzaamheid. BREEAM is een methode om de duurzaamheid van nieuwe en bestaande gebouwen te meten.

Voor bestaande gebouwen geldt de InUse-certificering. Voor nieuwbouwprojecten geldt de BREEAM-NL Nieuwbouwrichtlijn, om de duurzaamheidsprestatie bij oplevering te meten. Net als bij In-Use wordt het gebouw beoordeeld op negen onderdelen: management, gezondheid, energie, transport, water, materialen, afval, landgebruik en ecologie en vervuiling.

Energielabels geven inzicht in de energieprestatie van gebouwen en worden uitgedrukt in een score van A+++ tot G. In 2023 moeten alle kantoorgebouwen in Nederland van de overheid voldoen aan energielabel C. Mede daarom heeft de universiteit besloten om voor alle grote gebouwen op het USP een energielabel op te laten stellen. Hiermee was in 2016 al een start gemaakt en is afgelopen jaar ook voor andere gebouwen aangevraagd. Dit loopt in 2020 door.

Het drinkwaterverbruik laat zien hoeveel leidingwater de universiteit in al haar gebouwen verbruikt. Door het verbruik jaarlijks te meten, wordt duidelijk of de universiteit door bijvoorbeeld zuinigere gebouwen waterbesparing realiseert.

KPI’s voor het meten van duurzaamheid in gebouwen

6.1 BREEAM Nieuwbouw en Renovatie

In 2019 zijn er geen nieuwe BREEAM-NL-Nieuwbouwcertificaten behaald. Wel is alsnog het certificaat voor het gebouw Life Sciences Incubator (LSI) toegevoegd. Voor dit gebouw behaalde de universiteit een certificaat met niveau Excellent. In totaal zijn nu drie universiteitspanden met niveau Excellent gecertificeerd.

6.2 BREEAM In-Use

In 2019 is de universiteit gestart met de certificering van twintig gebouwen op het Utrecht Science Park op BREEAM-NL In-Use, onder de naam BREEAM Campusaanpak. Afgelopen jaar is de benodigde informatie verzameld. Er zijn nog geen officiële BREEAM-certificaten behaald in 2019, maar de verwachting is dat deze eind 2020 afgerond worden.

6.3 Energielabels

Er waren al zeven gebouwen voorzien van een energielabel en in 2019 zijn ook voor het Vening Meineszgebouw A en C, Earth Simulation Laboratory en Jeannette Donkervoetgebouw labels opgesteld. Elf gebouwen hebben daarmee zijn daarmee een energielabel. De resterende negen gebouwen op het USP worden in 2020 gelabeld. Voor 2023 gaan alle kantoorgebouwen minimaal naar energielabel C , en voor 2030 moet dit wettelijk energielabel A zijn. Voor de resterende gebouwen heeft de universiteit nu geen target. Dit zijn bijvoorbeeld gebouwen in de binnenstad met monument-status, waar andere regels voor gelden.

6.4 Drinkwaterverbruik

Het drinkwaterverbruik is in 2019 gelijk gebleven aan dat van 2018: 217.000 m3. In 2019 heeft de universiteit geen nieuwe maatregelen genomen om het drinkwaterverbruik te verlagen. Het drinkwaterverbruik is dan ook geen specifiek aandachtsgebied voor de universiteit, omdat het niet direct uit de materialiteitsanalyse is gekomen. Wel is waterverbruik een aandachtspunt in de BREEAM-certificatie voor vastgoed, en is het voor de universiteit daarom ook relevant. In de komende jaren wordt daarom wel een daling verwacht, wanneer oude gebouwen verdwijnen en nieuwe, zuinigere gebouwen in gebruik worden genomen.

Activiteiten 2019

  1. Besluit herontwikkeling Van Unnik en Kruytgebouw
    In 2019 besloot het College van Bestuur om het Willem C. van Unnikgebouw niet te slopen maar te herontwikkelen. De hoogbouw (ca. 27.000 m2) is een iconisch gebouw van de Universiteit Utrecht op de campus. Uit een haalbaarheidsstudie is gebleken dat de constructie (het skelet) in goede staat is en geschikt is voor kantoor- en onderwijsfuncties. Hergebruik van het casco betekent een forse besparing van nieuwe grondstoffen, CO2-uitstoot en transportbewegingen vergeleken bij het slopen en opnieuw maken van constructie en fundering.

    Naast het van Unnik-complex wordt ook het Hugo R. Kruytgebouw (totaal ca. 50.000 m2) herontwikkeld tot een moderne onderzoeksfaciliteit. De enorme betonnen basisconstructie is van goede kwaliteit.
     
  2. CvB legt ambitiedocument Toekomstbestendige Gebouwen en Strategisch Huisvestingsplan vast
    Om invulling te geven aan de duurzame ambities uit het Strategisch Plan 2016-2020 heeft de Universiteit Utrecht het ambitiedocument Toekomstbestendige Gebouwen opgesteld, hierin zijn vier specifieke ambities uitgewerkt tot thema’s, uitgangspunten en concrete duurzaamheidsmaatregelen. Vervolgens heeft de universiteit met de vaststelling van het Strategisch Huisvestingsplan de toekomstbestendigheid en de bijbehorende ambities voor alle UU-gebouwen omarmt.
     
  3. Directeur V&C is gekozen tot Green Leader van de Dutch Green Building Council
    De award voor persoonlijk leiderschap en lef in de groene bouw- en vastgoedsector is dit jaar gewonnen door Fiona van ’t Hullenaar, Directeur Vastgoed & Campus van Universiteit Utrecht.
     
  4. Gezamenlijk Strategisch Duurzaamheidsplan opgesteld voor V&C en FSC
    Om inzichtelijk te maken wat de duurzaamheidsambities en -doelstellingen zijn van de directies Vastgoed & Campus (V&C) en het Facilitair Service Centrum (FSC) zijn deze gebundeld in een Strategisch Duurzaamheidsplan.
     
  5. Gezonde werkomgeving realiseren voor Achter Sint Pieter 200 met WELL
    In het kader van de UU-visie op toekomstbestendige gebouwen , is er onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om gebruik te maken van de Well Building Standard. Dit is een recent ontwikkelde certificeringsmethodiek gericht op de gezondheid en het welzijn van gebruikers in gebouwen. De WELL methodiek richt zich op de kwaliteit van : lucht , water, voeding , licht , beweging , warmtecomfort , geluid , materialen , geest , gemeenschap .

    De WELL-methodiek is als pilot getest bij de renovatie van Achter Sint Pieter 200. Een voorbeeld van de WELL methodiek is dat er eisen worden gesteld aan materialen en producten zoals vloerbedekking, verf, coatlagen, lijmen en kit in het interieur. Dit voorkomt de verspreiding van vluchtige organische stoffen. De kwaliteit van de binnenlucht is daardoor veel gezonder.
     
  6. Universiteit Utrecht is kennispartner geworden van INSIDE/INSIDE
    INSIDE/INSIDE is een onafhankelijke organisatie die keuzes voor een duurzaam interieur inzichtelijk maakt met behulp van een platform dat materialen en producten beoordeeld op milieu-impact, circulariteit en gezondheidseffecten. In 2019 heeft Universiteit Utrecht zich als kennispartner verbonden aan INSIDE/INSIDE. Hiermee geeft de universiteit ook een duurzaam signaal af aan leveranciers.
     
  7. Verduurzamen van monument Janskerkhof 13/13a
    Er is een studie uitgevoerd naar de kansen voor het verduurzamen van Janskerkhof 13/13a in samenwerking met de experts op het verduurzamen van monumenten De Groene Grachten. Hierbij waren de doelstellingen uit het Ambitiedocument Toekomstbestendige Gebouwen leidend. Uit de studie kwam onder andere naar voren dat het uiterst belangrijk is om het pand beter te isoleren - zoals met speciaal vacuümglas en kierdichting - en hiermee energie te besparen. Het adviesdocument van de Groene Grachten voor Janskerkhof 13/13a dient als voorbeeld voor nieuwe renovatie- of groot onderhoudsprojecten in de Binnenstad.

Vooruitblik 2020

  • In 2020 implementeert de universiteit de uitgangspunten en duurzaamheidsdoelstellingen van ambities uit Toekomstbestendige Gebouwen in aankomende bouwprojecten. Hiermee is de UU in staat om haar ambities daadwerkelijke om te zetten naar impact.
  • Voor 20 bestaande gebouwen op het USP wordt een BREEAM-NL In-Use certificaat uitgevoerd en zal de universiteit zorgen voor een energielabel.