Mobiliteit

Mobiliteit vormt een belangrijk thema voor de Universiteit Utrecht. In het kader van onderwijs en onderzoek reizen medewerkers en studenten dagelijks naar een of meerdere universiteitslocaties en regelmatig naar evenementen in het buitenland. Mobiliteit is dan ook goed voor een kwart van de CO2-voetafdruk van de universiteit. De universiteit wil reizen ten behoeve van onderwijs en onderzoek zo goed mogelijk blijven faciliteren, maar wil ook werken aan het minimaliseren van de uitstoot. In het Ambitiedocument Utrecht Science Park (zie hoofdstuk gebied) heeft de organisatie doelen geformuleerd voor duurzame mobiliteit. De belangrijkste punten:

  • Fiets, voetganger en openbaar vervoer komen op de eerste plaats. Zo wordt er ingezet op goede en veilige fietspaden en voldoende stallingsmogelijkheden.

  • Minder en schonere auto's, parkeren aan de randen van het gebied en goede voorzieningen voor elektrische auto's, zoals laadpalen of een elektrisch laadstation.

Met het project Anders Reizen vermindert de universiteit de uitstoot door vliegreizen.

Indicatoren

De gekozen indicatoren geven gezamenlijk een beeld van duurzame mobiliteit van de universiteit. Het gaat om zowel mobiliteit in het kader van bedrijfsvoering als van woon-werkverkeer van medewerkers. Om uitstoot door woon-werkverkeer inzichtelijk te krijgen, wordt jaarlijks het autogebruik in het Utrecht Science Park (USP) geteld. De universiteit wil dat autogebruik in 2020 nog maximaal 20% van al het woon-werkverkeer uitmaakt. Daarnaast wordt het aantal laadpunten voor elektrische auto’s geteld. Zowel bedrijfswagens van de universiteit als auto’s van medewerkers kunnen hier worden opgeladen.

Wat betreft bedrijfsvoering: voor het wagenpark van de Universiteit Utrecht is in de CO2-strategie als doel gesteld: emissievrij in 2020. Dit wordt bijgehouden met de indicator ‘emissievrije auto’s’: auto’s die in de gebruiksfase geen broeikasgassen uitstoten. In volgende edities worden onder meer gegevens over vliegreizen toegevoegd.

KPI’s voor het meten van duurzame mobiliteit

8.1 Emissievrije auto’s

In 2019 werden zeven nieuwe elektrische auto’s toegevoegd aan het lease-wagenpark van de universiteit. Dit zijn alle auto’s die het Facilitair Service Centrum (FSC) van de universiteit bij een leasemaatschappij huurt. Eind 2019 waren daarmee acht van de twaalf auto’s (67%) van het lease-wagenpark volledig elektrisch. In 2018 was dit 8%. Het doel is om in 2020 enkel nog emissievrije auto’s te hebben in het wagenpark van de universiteit (zoals vastgelegd in de CO2-strategie 2017-2020). De indicator meet hoeveel auto’s het FSC least en welk deel daarvan 100% elektrisch is. Het FSC vervangt huidige auto’s door elektrische auto’s wanneer het leasecontract afloopt. Bijna alle contracten van niet-elektrische auto’s lopen af in 2020.

Vooralsnog vallen voertuigen die in beheer zijn van faculteiten en Boerderij De Tolakker (onderdeel van de faculteit Diergeneeskunde) buiten het bereik van deze indicator. Dit waren in 2019 in totaal nog eens 24 voertuigen (2018: 26). Omdat het hier gaat om werk- en voertuigen die zwaarder (boerderij)werk verrichten, zijn deze voertuigen over het algemeen lastig te elektrificeren. De brandstof van deze werk- en voertuigen wordt wel meegenomen in de CO2-voetafdruk van de universiteit.

8.2 Aantal medewerkers dat met de auto naar de Universiteit Utrecht reist

22% van de medewerkers in het USP reist met de auto naar het werk. Dit is een verhoging ten opzichte van de 20% in 2018, met als reden dat er dit jaar completere gegevens beschikbaar zijn. Deze gegevens komen uit het parkeermanagementsysteem van de UU en P+R Utrecht Science Park. Op de drukste dag van het jaar parkeren ruim 1.300 van de 6.042 UU-medewerkers hun auto in het USP. Van een daling lijkt geen sprake. Autogebruik van studenten is niet meegeteld omdat dit een verwaarloosbaar aandeel in het totaal is (2% van de studenten volgens DTV, 2017).

Het percentage komt overeen met de uitkomst van het mobiliteitsonderzoek van DTV Consultants uit 2017, namelijk 23% van de medewerkers. Een ander onderzoeksbureau (&Morgen) heeft in 2017 gelijksoortig onderzoek gedaan naar welk deel van medewerkers in de binnenstad en University College (UCU) met de auto komt. Dit was 6%. Van de binnenstad en UCU zijn geen parkeergegevens beschikbaar.

8.3 Laadpunten elektrische auto’s in het USP

De universiteit plaatst laadpunten voor elektrische auto’s om het gebruik van elektrische auto’s (door de UU en door haar medewerkers) te faciliteren en stimuleren. In 2019 zijn 32 slimme laadpunten toegevoegd. Deze slimme laadpalen kunnen auto’s zowel opladen als ontladen, waardoor fluctuaties in het elektriciteitsnetwerk door hernieuwbare energie beter kunnen worden opgevangen. Deze laadpunten zijn onderdeel van het Smart Solar Charging-project (zie beneden onder ‘Activiteiten 2019’). In het duurzaamheidsjaarverslag van 2020 worden de gebruikersgegevens van deze laadpunten als indicator toegevoegd. Er bevinden zich daarnaast 28 laadpunten in de openbare P+R en vier bij het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU). Op dit moment heeft de UU nog geen kwantitatief doel geformuleerd voor het aantal laadpalen in de komende jaren.

Activiteiten 2019:

1) Reductie zakelijke vliegreizen

  • De UU lanceerde op 5 november 2019 de Anders Reizen-campagne. Het doel: 50% minder vliegen in 2030 door medewerkers actief te stimuleren meer gebruik te maken van digitale middelen voor samenwerking en onderwijs.

2) Activiteiten woon-werkverkeer

  • Samen met het UMCU , de Hogeschool Utrecht, het Prinses Maxima Centrum en Nutricia Danone ontwikkelde de UU in 2019 een carpoolapp voor het USP. Helaas doorstond de app de testfase niet en is de app niet in gebruik genomen. In 2020 willen de partijen alsnog een ‘USP carpool-community’ opzetten.
  • De universiteit organiseerde promotie-acties voor (elektrisch) fietsen: op de nationale Fiets naar je Werk Dag op 23 mei 2019 boden diverse leveranciers in het USP fietsen aan met korting. Tijdens Low Car Diet probeerden 30 medewerkers twee weken lang gratis een e-bike voor hun woon-werkverkeer. Eén van de deelnemers beschrijft haar ervaring:

“Op de fiets naar je werk, wie wil dat nou niet. Hoewel 23 kilometer vanuit Amersfoort toch wel ver is op mijn krakkemikkige stadsfietsje... Ik was blij dat ik tijdens de Low Car Diet-campagne de mogelijkheid kreeg om twee weken lang een e-bike uit te proberen, om te kijken of dit iets voor mij zou zijn. En het was zeker iets voor mij. Tot mijn grote vreugde kon ik de fiets vervolgens overkopen voor een aantrekkelijk bedrag. Lekker met de wind in de haren, vergezeld door fluitende vogeltjes, is een uur elektrisch fietsen helemaal niet zo lang. En op de terugweg ga ik met een kleine omweg dwars door de Soestduinen, om de drukte op het werk ook echt achter mij te kunnen laten. Ik kan het iedereen aanraden.” – Sigrid Dekker, Communicatiemedewerker Universiteit Utrecht

 

  • In 2019 ging de tram (ook wel ‘de Uithoflijn’) rijden. Dit bevorderde het reisgemak voor medewerkers die van Utrecht Centraal Station naar het USP reizen. Buslijn 12, de drukste busverbinding van het land, werd hierdoor uit de dienstregeling gehaald.
  • Alle medewerkers van de UU ontvingen een reguliere tegemoetkoming in de reiskosten voor woon-werkverkeer, ongeacht de wijze van vervoer. Deze vergoeding is sinds 1 oktober 2019 verhoogd van €0,06 naar €0,10 per kilometer. Deze maatregel is gunstiger voor fietsers en ov-gebruikers, omdat automobilisten een eigen bijdrage voor het parkeren gaan betalen.

3) Emissievrije auto’s en laadinfrastructuur

  • UU-medewerkers kunnen sinds oktober 2019 gebruikmaken van elektrische deelauto’s van WeDriveSolar voor zakelijke ritten. Doel hiervan is dat medewerkers niet met de eigen auto naar het werk komen omdat ze een auto nodig hebben voor een zakelijke afspraak gedurende de werkdag. In 2019 zijn de eerste zakelijke ritten gemaakt. In 2020 krijgt de pilot meer promotie om meer gebruik te stimuleren. Ook zijn op 16 oktober 2019 de laadpalen van Smart Solar Charging officieel geopend. Het gaat hier om 32 laadpunten op vier parkeerlocaties. Zie ook het persbericht.
     

Vooruitblik 2020

1) Reductie zakelijke vliegreizen

  • Er start een pilot waarbij twee reisbureaus hun diensten aanbieden aan medewerkers van de universiteit. Deze pilot is bedoeld om te leren hoe reisbureaus medewerkers kunnen ontzorgen bij het boeken van zakelijke reizen en verblijven. Een belangrijke andere reden om te werken met een vast reisbureau is het verkrijgen van beter inzicht in reisbewegingen van medewerkers. Via het reisbureau kan de universiteit van duurzaam reizen de norm te maken, bijvoorbeeld door de trein als standaard in te stellen. Deze pilot zal anderhalf jaar duren, met als doel te bepalen of, en hoe, een daadwerkelijke Europese aanbesteding van een reisbureau zal worden opgezet.
  • De Anders Reizen-campagne wordt voortgezet. Er worden in 2020 veel audiovisuele middelen geïnstalleerd. Daardoor kunnen onderzoekers en docenten beter online communiceren met collega’s en relaties wereldwijd, zodat zij elkaar niet altijd meer fysiek hoeven op te zoeken. De Anders Reizen-campagne richt zich op het bereiken van studenten en medewerkers.
  • De universiteit start met het uitgeven van de Travel Green Grant aan UU-studenten die op uitwisseling gaan. De universiteit biedt studenten die op uitwisseling gaan een groene reisbeurs aan: een vergoeding voor de kosten van het duurzamer reizen naar hun bestemming.

 2) Activiteiten woon-werkverkeer

  • Per 1 januari 2020 is de fietsregeling opgehoogd van €1000,- naar €1500,-. Met de fietsregeling kopen medewerkers belastingvrij een (elektrische) fiets. Deze fietsregeling is verhoogd om medewerkers extra te stimuleren met de (elektrische) fiets naar het werk te komen.
  • ‘Ik fiets’ is een campagne die drie maanden loopt vanaf maart 2020. Medewerkers en studenten kunnen in de Ik fiets-app punten sparen met het maken van fietsritten. In verband met de coronacrisis (lente 2020) wordt deze actie verlengd tot oktober. Via deze campagne kunnen deelnemers ook tijdelijk bij fietsdealers langs om kosteloos een e-bike te proberen voor een aantal weken.

3) Emissievrije auto’s en laadinfrastructuur

  • Bij goed gebruik gaat voor op de langere termijn gekeken worden of, en hoe de laadinfrastructuur kan worden uitgebreid. Dit ter bevordering van het gebruik van elektrische auto’s.
  • Het project elektrische deelauto’s wordt sterker gepromoot en wordt voortgezet.