Codes of Practice, richtlijnen en tools

Snel naar CoP's, richtlijnen en tools per categorie:

In elke werkpraktijk, maar zeker ook bij het werken met proefdieren, is zorgvuldig werken van groot belang. Voor de kwaliteit van onderzoek, maar ook voor het dierenwelzijn. Binnen Nederland en in veel andere landen is de afgelopen decennia een groot aantal Codes of Practice (CoP’s) opgesteld, waarin op basis van de meest recente kennis en ervaring kwaliteitsstandaarden zijn beschreven voor aspecten van het werken met proefdieren. In veel gevallen dragen deze CoP’s bij aan de Vervanging, Vermindering en/of Verfijning (3V’s) van het proefdiergebruik. CoP’s hebben veelal geen formele wettelijke status, maar worden in de praktijk wel als ‘beste praktijken’ (ofwel: best practices) beschouwd waaraan men zich dient te houden. Wet- en regelgeving schrijft immers voor, dat geaccepteerde 3V-methoden dienen te worden toegepast.

Omdat een CoP altijd de ‘huidige’ beste praktijk beschrijft, kan die een beperkte houdbaarheid hebben. Ontwikkelingen gaan immers door en het inzicht in biologische processen neemt toe. Waar mogelijk is bij de hieronder opgesomde CoP’s dan ook aangegeven of deze getoetst zijn aan de huidige stand van kennis en kunde en of een herziening van de CoP noodzakelijk is. Verouderde CoP’s moeten niet gebruikt worden als kwaliteitsstandaard voor een dierproef. Het IvD-Platform kan bij twijfel behulpzaam zijn in het bepalen of CoP’s nog voldoen.

Rol NCad en IvD-Platform

Het in 2014 in Nederland opgerichte Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) richt zich onder meer op het stimuleren van de ontwikkeling, (inter)nationale acceptatie en harmonisatie van beste praktijken. Met als doel de toepassing van 3V-methoden te bevorderen. Het NCad adviseert de minister van LNV, de Centrale Commissie Dierproeven (CCD) en IvD’s en brengt in nauwe samenwerking met expert werkgroepen en het IvD-Platform Codes of Practice (of: beste praktijken) uit. En maakt deze ook internationaal beschikbaar, onder meer via het netwerk van NC’s binnen Europa. Bekijk hier de adviezen van het NCad, die behulpzaam kunnen zijn bij het opstellen van beste praktijken. Het NCad heeft onderstaand overzicht opgesteld, in samenwerking met het IvD-Platform.

Deze webpagina is aangemaakt op 17 juli 2018. CoP's zijn op die datum toegevoegd, tenzij anders aangegeven.

Nederlandse CoP's

In onderstaand overzicht zijn ook de bestaande CoP’s in Nederland opgenomen (aangegeven met NL CoP). Waar mogelijk is daarbij aangegeven of deze getoetst is aan de huidige stand van kennis en kunde en of een herziening van de CoP noodzakelijk is. Verouderde CoP’s moeten niet gebruikt worden als kwaliteitsstandaard voor een dierproef. Het NCad heeft samen met het IvD-Platform in november 2017 een inventarisatie gemaakt van relevante CoP’s die missen in onderstaand overzicht en welke herzien moeten worden. Mocht u betrokken willen worden bij het (her)schrijven van een (verouderde) CoP, neem dan contact op met het IvD-Platform via: ivd-platform@biotechnischevereniging.nl.

Codes of Practice en tools

Hieronder wordt een overzicht gegeven van CoP’s, gegroepeerd per thema. Er zijn diverse online databases beschikbaar voor het zoeken van CoP’s op het gebied van dierexperimenteel onderzoek en 3V-alternatieven. Binnen de ‘3R Guide’ sectie van de internationale NORINA database van Norecopa, kan onder meer gezocht worden naar ‘guidelines’ en naar ‘regulations en policy’. Ook via de ‘3R resources’ sectie op de website van het Britse NC3Rs is uitgebreide informatie, waaronder filmpjes en e-learning materiaal, beschikbaar.

Dit overzicht is zeker niet volledig. Missen er relevante CoP’s in onderstaand overzicht, of twijfelt u of een bepaalde CoP nog voldoet, laat het dan alstublieft weten via ivd-platform@biotechnischevereniging.nl

 

Experimental design en publiceren over dierproeven

  • Interspecies Database (3Rs-Centre Utrecht Life Sciences, 2016). Deze database biedt een grote dataset aan van betrouwbare lichaamswaarden en kenmerken van verschillende diersoorten en de mens. Dit geeft onderzoekers de mogelijkheid een diermodel kiezen dat op basis van de gegevens zo goed mogelijk overeen komt met een andere diersoort, of met de mens
  • ARRIVE Guidelines (NC3Rs, 2010). Guidelines intended to improve the reporting of research using animals – maximising information published and minimising unnecessary studies.
  • PREPARE Guidelines (Norecopa, 2017). Guidelines intended to improve the planning of research using animals – maximising scientific validity and animal welfare.
  • Experimental Design Assistant (NC3Rs, 2015). Online tool to guide researchers through the design of their experiments, helping to ensure that they use the minimum number of animals consistent with their scientific objectives, methods to reduce subjective bias, and appropriate statistical analysis

Huisvesting & verzorging

Voeding

 

Genetisch gemodificeerde dieren

Bijzondere diersoorten

Experimentele technieken

Anesthesie, analgesie & euthanasie

Humane eindpunten

Ongeriefsclassificatie

  • Voorkómen, herkennen en bestrijden van pijn bij proefdieren (NL CoP, 2016). Code die onderzoekers, biotechnici en Instanties voor Dierenwelzijn helpt om pijn bij proefdieren te voorkómen, herkennen en bestrijden. Status: actueel
  • Severity Assessment (2012) EC Working Document in het kader van de implementatie van 2010/63/EU. The severity assessment framework from project planning, monitoring and assessing the severity through to final assignment of actual severity. Illustrative examples of practical application of the severity assessment process were added in 2013.
  • Categories of invasiveness in animal experiments (CCAC, 1991)
  • Grimace Scales (NC3Rs, ?) The NC3Rs has produced A3-sized posters of the mouse, rabbit and rat grimace scales for display in laboratory animal facility rooms and corridors, to help raise awareness about the scales and familiarise staff with the specific facial action units.
  • Focus on severe suffering (RSPCA/LASA/LAVA/IAT, 2016) information and resources that will help avoid severe suffering.
  • Gradering ongerief bij proefdieren (NL CoP, 1993). Code voor het definiëren en herkennen van niveaus van ongerief bij proefdieren. Status: aanpassing nodig van categorieën voor ongeriefclassificatie en overeenstemming nodig met CoP 'Voorkómen, herkennen en bestrijden van pijn bij proefdieren'. In dit kader wordt verwezen naar het Working Document van de Europese Commissie over ‘Severity Assessment’; zie ‘ongeriefsclassificatie’ hieronder.  

Herplaatsing van voormalige proefdieren

  • Herplaatsing van voormalige proefdieren (NL CoP, 2016). Algemeen raamwerk met specifieke CoP’s gericht op niet-humane primaten, honden en katten. Status: actueel.
  • Re-homing and setting free of animals (Home Office UK, 2015) This advice note provides information on the legal requirements under the UK Animals (Scientific Procedures) Act 1986 (ASPA) and gives guidance on current best practice in re-homing and setting free. Since the UK Act has been revised in order to transpose the EU Directive 2010/63, this document is of interest to other European countries also.

Organisatie & Management

Ethische afweging

Educatie & Training

  • Education and Training (2014) EC Working Document in het kader van de implementatie van 2010/63/EU. Education and training framework with a modular Learning Outcome-based training structure, principles and criteria for supervision, competence assessment, continued professional development and for a mutual approval/accreditation of courses
  • Handreiking Leven Lang Leren (2018) Document over de noodzaak van het bij- en nascholen met een praktisch uitgewerkte werkmethode om de gevolgde trainingen ook goed te documenteren. Het is zowel in het Nederlands als in het Engels beschikbaar.