Lucht op platteland niet altijd gezonder dan in de stad

De belangstelling voor de gezondheid van mensen die in de nabijheid van veehouderijen wonen is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Onderzoeker Lidwien Smit, werkzaam bij de faculteit Diergeneeskunde, leidde het onderzoek naar luchtwegeffecten binnen de VGO studie (Veehouderij en Gezondheid Omwonenden).

“Het VGO onderzoek is tussen 2014 en 2015 uitgevoerd onder 2.500 omwonenden van veehouderijen in Noord-Brabant en Limburg”, vertelt Lidwien Smit. “We hebben hiervoor tijdelijke onderzoekscentra opgericht in twaalf woonplaatsen. Deelnemers hebben een uitgebreide vragenlijst ingevuld en we namen onder meer een longfunctietest en bloedmonsters af om vast te stellen of omwonenden een allergie hadden en reacties vertoonden tegen specifieke infectieziekten afkomstig van dieren (zoönoses). De adresgegevens van de deelnemers hebben we gekoppeld aan de aanwezigheid van veehouderijbedrijven in de omgeving van de woning. Verder werden concentraties fijnstof, ammoniak en endotoxines (onderdelen van bacteriën) in de lucht gemeten.”

Dr. ir. Lidwien Smit, universitair docent milieu-epidemiologie en onderzoeker
Dr. ir. Lidwien Smit, onderzoeker en universitair docent milieu-epidemiologie

Meer longontstekingen

In het VGO-onderzoek werd een verband gevonden tussen wonen nabij een groot aantal veehouderijen (meer dan vijftien in een straal van een kilometer) en een verlaagde longfunctie. Daarnaast was de longfunctie van deelnemers lager op dagen met hoge ammoniakconcentraties in de lucht. De onderzoekers vonden ook dat er meer longontstekingen in het onderzoeksgebied voorkomen dan in de rest van het land. “Het is onduidelijk of de extra longontstekingen in het onderzoeksgebied worden veroorzaakt door zoönoses, of dat mensen gevoeliger worden voor longontsteking door de blootstelling aan stoffen die veehouderijen uitstoten, zoals fijnstof en ammoniak. De laatste verklaring lijkt voorlopig meer voor de hand te liggen”, legt Smit uit.

Stad of platteland?

Als je naar de resultaten uit het VGO onderzoek kijkt, lijkt het bijna gezonder om in de stad te wonen. Toch blijkt dit niet het geval te zijn. Lidwien Smit: “Uit het onderzoek komt ook een aantal positieve gezondheidseffecten naar voren. Mensen die rondom veehouderijen wonen, hebben bijvoorbeeld minder astma en allergieën. Ook wonen er minder mensen met COPD, een chronische ziekte aan de longen, dichtbij veehouderijen. Daar staat dan wel weer tegenover dat de mensen in deze omgeving die wel COPD hebben, daar vaker en/of ernstigere complicaties van hebben. Kortom: de effecten op de luchtwegen van veel veehouderijen in de omgeving zijn vergelijkbaar met de effecten van luchtverontreiniging door verkeer in stedelijke gebieden.”

Hoe komt het dat in een gebied met veel intensieve veehouderij vaker longontsteking voorkomt?

Extra onderzoek

Hoe komt het dat in een gebied met veel intensieve veehouderij vaker longontsteking voorkomt? Wat zijn mogelijke oorzaken en hoe kunnen we het risico op longontsteking verminderen? Onderzoekers van de Universiteit Utrecht , Erasmus Universiteit Rotterdam en UMC Utrecht hebben een TOP-subsidie van ZonMw ontvangen om dit verder te onderzoeken. Patiënten met longontstekingen in de buurt van veehouderijen zullen worden vergeleken met patiënten die verder weg wonen. Met de nieuwe inzichten hopen de onderzoekers gezondheidsrisico’s vroegtijdig te kunnen inschatten bij toekomstige uitbraken van ziekten die door dieren worden veroorzaakt.

Meer info

08 februari 2018 | TOP-subsidie van ZonMw voor vervolgonderzoek naar relatie veehouderij en gezondheid.
16 juni 2017 | Vaker longontstekingen in de buurt van veehouderijen.
03 maart 2017| Meer kans op longontsteking in omgeving van pluimveebedrijf.
07 juli 2016 | Veehouderij heeft effect op longfunctie omwonenden.
12 maart 2015 | Meer klachten bij COPD-patiënten in omgeving van veehouderijen

De onderzoekers betrokken bij het VGO onderzoek: