"Resubmit your thesis please": en dat hebben alumni massaal gedaan!
Door een interventie van de brandweer, de turbulente verhuizing van het geografisch instituut en de daaropvolgende renovatie van het Van Unnikgebouw (ook bekend onder de oude naam Transitorium 2) was het scriptiearchief van Sociale Geografie en Planologie verloren gegaan. Om het verlies van het scriptiearchief zoveel mogelijk te herstellen riepen wij in 2024 alle alumni Sociale Geografie en Planologie op om hun scriptie opnieuw in te leveren. Hier is luidkeels gehoor gegeven! Het initiatief leverde mooie aandacht in de studentenpers op die het verhaal van de Utrechtse scripties en hun hedendaagse belang nog even benadrukte.
Uiteindelijk zijn er ruim 75 scripties ingestuurd, waarna we aanknopingspunten hadden in de kelders van de universiteitsbibliotheek om er nog meer dan 200 extra terug te vinden. En nog bijna elke maand worden er nog nieuwe aangeboden die we dan aan de collectie toevoegen. De scripties werden met precisie gescand op bij het departement Sociale Geografie en Planologie, en inmiddels heeft bijna iedereen haar origineel terugontvangen. Het archiveren van tientallen jaren aan scripties creëert een belangrijke erfgoedcollectie, en die biedt een unieke blik op de geschiedenis van geografie in het algemeen, en de geschiedenis van geografieonderwijs in het bijzonder.
De inzendingen laten een rijk tijdsbeeld zien van een veranderende onderwijspraktijk en een veranderende discipline. De realiteit van de worsteling die het schrijven van een scriptie soms is, klinkt door in de ingestuurde documenten. De oudste scriptie die wij hebben kunnen archiveren komt uit 1954. Deze scriptie, getiteld De invloed van het geografisch milieu op de Duitse veldtocht in de Sovjet-Unie in 1941 (Ten Kate, 1954) laat op de eerste pagina al de complexiteit van onderzoek zien. Zo stelt de student-auteur met een handgeschreven krabbeltje in de kantlijn: “NB: de lezer wordt gewaarschuwd dat bepaalde in deze studie getrokken conclusies ten gevolge van sedert verschenen dan wel beschikbaar gestelde bronnen niet langer voor de verantwoording van de schrijver kunnen komen. Nadere studie heeft inmiddels uitgewezen dat met name het Russische krijgsbeleid enigszins verschillend dient te worden geïnterpreteerd.” Het onderzoek al achterhaald voor het goed en wel beoordeeld is? Uitdagingen, hobbels, persoonlijke struggles: ze zijn van alle tijden. Zo brengt internationaal veldwerk met zich mee dat “eerst een massa achterdocht en wantrouwen weggepraat [moest] worden” (Van der Heijden, 1963). Gelukkig is er ook altijd wel enige hulp beschikbaar, zoals in de vorm van “ouders die als 'taalpuriteinen' een bijdrage geleverd hebben aan de scriptie” (Roosjen, 1995).
Met het overhoophalen van zolders en werkkamers om de scripties op te speuren en in te sturen, is het scriptiearchief weer een klein beetje gevuld. Het is hiermee mogelijk om te zien hoe in de tweede helft van de twintigste eeuw er veranderingen, maar ook continuïteiten zijn in het veld van de geografie. Historische en economische geografie, stads- en plattelandsgeografie, demografische studies en beleidsstudies, culturele geografie, geografie van toerisme en recreatie, en planologie: geografiestudenten hebben in al die decennia immer een verscheidenheid aan keuze gehad.
Met grote dank aan student-assistent Tarik Dellouche voor het scannen, verzamelen en ordenen van het archiefmateriaal, is het nu mogelijk om longitudinaal onderzoek te doen op basis van het aangeleverde materiaal. We zijn natuurlijk nog niet klaar. Er loopt nog afstudeeronderzoek in de GIMA Master naar hoe je de scripties automatisch “op de kaart” zou kunnen laten zetten gebruik makend van de nieuwste generatie “machine learning” modellen. Verder zijn we nog druk aan het werk met een aantal stukken die de inhoudelijke variatie in de scripties kan laten zien. En misschien wel het allerbelangrijkste: we zijn nog niet klaar met zorgen dat het publiek ook alle scripties makkelijk online terug kan vinden. Dat duurzaam doen, maar ook op een plaats waar iedereen het makkelijk kan vinden, is nog een puzzel geweest waar we de definitieve knoop binnenkort over hopen door te hakken.
Hartelijk dank voor alle inzenders en geïnteresseerden! U kunt nog steeds contact met ons opnamen als u uw scriptie nog aan het archief zou willen toevoegen. Op een later moment houden we u graag op de hoogte van de volgende fase van ons onderzoek.
Referenties
Ten Kate, F.P. (1954) De Invloed van het Geografisch Milieu op de Duitse Veldtocht in de Sowjet-Unie in 1941. Utrecht: Geografisch Instituut.
Roosjen, T. (1995) De Geografie van de Wielersport. Utrecht: Department Sociale Geografie en Planologie.
Van der Heiden, P.E. (1964) Het Consessie-Gebied van de ‘African Timber & Plywood (Ghana) Limited. Een Sociaal-geografisch onderzoek. Utrecht: Geografisch Instituut.