Understanding & targeting

Om aandoeningen van de hersenen effectief te kunnen behandelen, moeten we eerst inzicht krijgen in de complexe mechanismen die bepalend zijn voor de werking van de hersenen en hoe deze mechanismen verstoord kunnen raken. Ons onderzoeksinitiatief ‘Understanding and Targeting’ combineert fundamentele neurowetenschap met translationeel onderzoek om de biologische, cognitieve en gedragsmatige grondslagen van de gezondheid en ziekte van de hersenen bloot te leggen.

‘Understanding and targeting’ betekent het blootleggen van de onderliggende oorzaken van hersen- en zenuwaandoeningen en het identificeren van de precieze processen die hieraan ten grondslag liggen. Dit is essentieel, want door te weten wat er op cellulair en moleculair niveau misgaat, kunnen we beter behandelingen ontwikkelen die nauwkeurig, effectief en duurzaam zijn.

Door diepgaand wetenschappelijk inzicht te combineren met een duidelijk traject naar praktische toepassing, versnelt deze onderzoeksinnovatie de ontwikkeling van ontdekkingen naar praktische oplossingen, waardoor de weg wordt vrijgemaakt voor effectievere behandelingen voor mensen met neurologische aandoeningen.

Doorbraken en impact

Ons onderzoek strekt zich uit van de kleinste neurale circuits tot gedrag in de praktijk, en laat zien hoe hersennetwerken, neurochemie en levenservaringen op elkaar inwerken en zo beïnvloeden hoe we denken, voelen en handelen. Met behulp van geavanceerde beeldvormingstechnieken, niet-invasieve stimulatie, precisiegeneeskunde en innovatieve digitale hulpmiddelen zetten we deze inzichten om in gerichte behandelingen. Deze variëren van nieuwe revalidatiestrategieën tot gepersonaliseerde therapieën die zijn afgestemd op de unieke behoeften van elk individu.

  • N-van-1-onderzoeken naar epilepsie

    Onderzoekers uit Utrecht streven naar de implementatie van precisiegeneeskunde, waaronder de gerichte behandeling van monogene zeldzame epilepsiesyndromen met herbestemde geneesmiddelen. Om de effectiviteit van de behandeling te toetsen, hebben zij een methodologisch, statistisch en ethisch kader ontwikkeld voor zogenaamde n-van-1-onderzoeken. In een dergelijke studie fungeert elk kind als zijn of haar eigen controlegroep, waarbij het actieve geneesmiddel en de placebo worden toegediend volgens een geblindeerd, afwisselend en blokgewijs ontwerp. Deze aanpak voor het ontwerp van n-of-1-studies naar epilepsie zal worden toegepast in de gehele European Reference Network for all Rare and Complex Epilepsies.

    Neem contact op met Kees Braun via K.Braun@umcutrecht.nl. 

  • Emotie in taal

    Onderzoekers uit Utrecht bestuderen de complexe wisselwerking tussen taal en emotie door middel van gezichts-elektromyografie (EMG) om subtiele emotionele reacties tijdens het begrijpen van taal te meten. Het onderzoeksteam onderzoekt hoe lezers zich emotioneel betrokken voelen bij verhalen. Uit dit onderzoek blijkt dat de activiteit van de fronsspieren zowel de simulatie, of het naspelen, van de emoties van personages als de morele beoordelingen van de lezer weerspiegelt. Dit biedt inzicht in de affectieve taalverwerking en ondersteunt bredere theorieën over belichaamde cognitie.

    Neem contact op met Marijn Struiksma via m.struiksma@uu.nl.

  • Gezond spelen, beter omgaan met problemen

    Spelen is leuk, maar spelen is ook belangrijk voor de ontwikkeling van de hersenen en het gedrag en wordt steeds vaker gezien als een belangrijke indicator voor welzijn. Het project ‘Healthy Play, Better Coping’ brengt onderzoekers met verschillende expertises samen om de invloed van (individuele verschillen) in speelgedrag op de ontwikkeling van de hersenen en het gedrag bij verschillende diersoorten te bestuderen. Aan de hand van knaagdiermodellen onderzoeken we de rol van sociaal en risicovol spelen bij de ontwikkeling van cognitieve controle, sociaal gedrag en emotionele verwerking, evenals de onderliggende neurobiologische mechanismen. Daarnaast bestuderen we, in samenwerking met andere onderzoeksgroepen, het spelgedrag bij kinderen en hoe dit bijvoorbeeld verband houdt met een chronische ziekte.

    Neem contact op met Heidi Lesscher via H.M.B.Lesscher@uu.nl.

  • Verbetering van het herstel na een beroerte

    Ondanks verbeteringen in de acute behandeling en revalidatie na een beroerte, ervaren veel beroertepatiënten langdurige motorische beperkingen in hun bovenste ledematen. Het B-STARS-onderzoeksprogramma heeft als doel effectieve, niet-invasieve hersenstimulatiebehandelingen te ontwikkelen om het herstel van de bovenste ledematen te bevorderen. De B-STARS fase 2-studie toonde aan dat remmende repetitieve transcraniële magnetische stimulatie (rTMS) in combinatie met training van de bovenste ledematen, gestart binnen drie weken na een beroerte, het motorisch herstel van de bovenste ledematen bevordert. Dit wordt nu verder onderzocht in een lopende fase 3-studie met meer dan 450 patiënten in 16 Nederlandse revalidatiecentra.

    Neem contact op met Rick Dijkhuizen via R.M.Dijkhuizen@umcutrecht.nl. 

  • Job-E-Tunities

    Het Job-E-Tunities-project evalueert digitale hulpmiddelen – een neuropsychologische beoordeling en een virtual reality-simulatie – voor jongvolwassenen met een verworven hersenbeschadiging (ABI). De simulatie wordt ontwikkeld in samenwerking met onderzoekers, programmeurs, game-ontwerpers en clinici, waaronder loopbaancoaches en ergotherapeuten. Oog- en handbewegingen, samen met interacties met de omgeving, worden geanalyseerd om biomarkers te ontwikkelen die de efficiëntie van cognitieve strategieën weerspiegelen. Deze worden vergeleken met gangbare werkbeoordelingen om hun verband met bestaande meetinstrumenten te onderzoeken. Uiteindelijk streeft het project ernaar de verbinding tussen mensen met een hersenbeschadiging en de arbeidsmarkt te verbeteren.

    Neem contact op met Tanja Nijboer via T.C.W.Nijboer@uu.nl.

  • Rol van het cerebellum

    Het cerebellum speelt een belangrijke rol bij motivatie, emotie en psychopathologie. In dit multidisciplinaire onderzoeksprogramma worden structurele en functionele neuroimaging gecombineerd met niet-invasieve hersenstimulatie om de cerebellaire mechanismen te ontrafelen die ten grondslag liggen aan affectregulatie. Vervolgens worden niet-invasieve cerebellaire neuromodulatietechnieken onderzocht voor de behandeling van stemmingsstoornissen en niet-motorische klinische symptomen die voortkomen uit verstoringen in het cerebellum.

    Neem contact op met Dennis Schutter via d.schutter@uu.nl.