Kijkstrategieën van bedienaars bij het op afstand bedienen van bruggen en sluizen

Bruggen en sluizen worden in Nederland veelal op afstand “bediend” (geopend en gesloten). De bedienaars maken hierbij gebruik van camerabeelden om te bepalen of het veilig is om bruggen of sluizen te bedienen. In samenwerking met de Universiteit Utrecht probeert Rijkswaterstaat beter te begrijpen hoe deze professionals hun taak uitvoeren, meer specifiek wat voor strategieën ze in het kijken toepassen bij het op afstand bedienen van bruggen en sluizen.

In dit werk is het belangrijk dat beelden systematisch en volledig gescand worden om de kans op fouten te voorkomen. Operators volgen een uitgebreide basisopleiding en doen in hun werk veel ervaring op. Hierdoor gebeuren er weinig incidenten. Maar wanneer is iets echt systematisch en volledig? En wanneer is dit ook effectief? 

Doel

Dit promotieonderzoek richt zich op de vraag in hoeverre systematische kijkstrategieën daadwerkelijk bijdragen aan veiligere en efficiëntere bediening. De resultaten moeten inzicht geven in de effectiviteit en toepasbaarheid van verschillende kijkstrategieën en kunnen worden gebruikt voor de verbetering van opleidingen, werkinstructies en bedienconcepten. Daarnaast kan het onderzoek bijdragen aan de ontwikkeling van alternatieve kijkstrategieën en technische ondersteuningssystemen voor operators.

Voorbeeld van een stilbeeld uit een video van een operator die een anticiperende blik toont

Voorlopige resultaten

In een eerste studie (Stuut et al., 2025a) is gemeten waar operators kijken tijdens het bedienen van een sluis. Domeinexperts is vervolgens gevraagd deze kijkbeelden te analyseren. Er werd ontdekt dat er verschillende strategieën worden toegepast.

In een tweede studie (Stuut et al., 2025b) is vervolgens de effectiviteit van systematisch kijken onderzocht op een brugsimulator. Hierbij kreeg één groep operators systematische kijkinstructies en de andere groep brugwachters niet. De kijkinstructies resulteerden inderdaad in meer systematisch en uitgebreider kijkgedrag: meer gebieden binnen dezelfde camerabeelden werden bekeken, inclusief een langere kijktijd. 

Momenteel wordt gekeken of het trainen van systematisch kijken ook het kijkgedrag op de echte werkplek verandert. Daarnaast wordt onderzocht of kijktraining ook helpt bij het sneller leren van goede kijkstrategieën voor minder ervaren bedienaars – die bijvoorbeeld nog getraind worden voor hun werk.

Meer informatie