Meta-analyse over ouderlijk conflict na scheiding

Een meta-analyse over ouderlijk conflict, opvoeding en het welzijn van kinderen in gescheiden gezinnen

Wereldwijd maken veel kinderen de scheiding van hun ouders mee. Deze kinderen hebben een verhoogde kans op verscheidene psychosociale en gedragsproblemen vergeleken met kinderen van wie de ouders bij elkaar zijn. Echter, er zijn ook grote verschillen tussen kinderen van gescheiden ouders: de een kampt met verschillende problemen, terwijl een ander geen problemen laat zien. Het doel van deze meta-analyse was om op basis van heel veel eerder uitgevoerde studies, vast te stellen welke gezinsprocessen die genoemde verschillen in het functioneren van kinderen na een scheiding kunnen verklaren.

Op basis van 115 eerdere wetenschappelijke studies bleek dat conflicten tussen ouders en verschillende opvoedgedragingen significant samenhangen met het welzijn van kinderen na een scheiding. Zo vergroten ouderlijke conflicten, afwijzend opvoeden van ouders, opdringerige controle door ouders, rolvervaging tussen ouder en kind (zoals kinderen betrekken in het ouderlijk systeem of hen in een ouderrol plaatsen) en ook ouder-kind conflicten de kans op internaliserende en externaliserende problemen in kinderen. Internaliserende problemen zijn naar binnen gericht, zoals angst en depressieve gevoelens. Externaliserende problemen zijn naar buiten gericht, zoals agressie en opstandig gedrag. Hoewel ouderlijke conflicten en negatieve opvoeding samenhangen met méér problemen bij kinderen na scheiding, verkleinen opvoedgedragingen zoals ouderlijk steun/warmte, het bieden van structuur en een positieve ouder-kind relatiekwaliteit juist de kans op problemen.

Bovendien hebben we gevonden dat naast het directe effect van conflicten tussen ouders op het welzijn van kinderen na scheiding, ook opvoeding hierin een rol speelt. Dat wil zeggen dat meer conflicten tussen ouders na een scheiding over het algemeen samengaat met meer negatieve opvoeding en minder positieve opvoeding richting kinderen, wat vervolgens weer samenhangt met meer problemen bij kinderen. Daarnaast lieten de resultaten een sterkere impact zien van negatieve opvoeding vergeleken met een gebrek aan positieve opvoeding. Tot slot bleek rolvervaging tussen ouder en kind een bijzonder risico te zijn van ouderlijke conflicten na een scheiding.

Belangrijke conclusies op basis van deze studie:

  • Ouderlijke conflicten na scheiding werken ook door in opvoeding van ouders, wat vervolgens   samenhangt met het welzijn van kinderen.
  • Negatieve opvoeding heeft een grotere impact dan een gebrek aan positieve opvoeding na scheiding: 'bad is stronger than good’.
  • Kinderen en jongeren met gescheiden ouders zouden mogelijk gebaat zijn wanneer ouders werken aan het voorkomen en verminderen van ouderlijke conflicten in combinatie met de verbetering van hun opvoedingsvaardigheden.

Volledige (Engelstalige) artikel

van Dijk, R., van der Valk, I. E., Dekovic, M., & Branje, S. J. (2020). A meta-analysis on interparental conflict, parenting, and child adjustment in divorced families: Examining mediation using meta-analytic structural equation models. Clinical Psychology Review, 79, 101861.     

Nederlandse bewerking van het artikel

van Dijk, R., van der Valk, I.E., Dekovic, M. & Branje, S.J.T. (2020). Meta-analyse van directe en indirecte associaties tussen ouderlijke conflicten, opvoedingsgedrag en psychosociale problemen van kinderen na een scheiding. Tijdschrift Kinder- & Jeugdpsychotherapie, 47(2), 218-252.