Bijdragen aan de zelfreflectie van wetenschap

Wat is een wetenschappelijke theorie? Hoe ziet redeneren in een theorie er uit? Hoe kunnen we zien dat een redenering correct is? Kunnen we uit bewijzen en redeneringen meer informatie krijgen dan er op het eerste gezicht in zit? Hebben onze theorieën fundamentele beperkingen? Is er zoiets als wetenschappelijke waarheid? Met zulke vragen houdt het onderzoek in de theoretische filosofie zich bezig.

Het nadenken over zulke vragen draagt bij aan het zelfbegrip van de wetenschap. Bovendien levert dit onderzoek resultaten op die daadwerkelijk gebruikt kunnen worden in linguïstiek, wiskunde of informatica. Een goed voorbeeld van zo’n nuttig resultaat is de ontwikkeling van redeneerstappen die weliswaar geen nieuwe mogelijke conclusies opleveren maar die wel het redeneren in een gegeven theorie aanzienlijk sneller maken.

Is er zoiets als wetenschappelijke waarheid?

Het onderzoek van Theoretische filosofie is grondslagenonderzoek: onderzoek naar de interpretatie van wetenschappelijke theorieën en naar de correctheid van redeneervormen. Dit onderzoek valt onder het focusgebied History and Philosophy of the Sciences and the Humanities van de Universiteit Utrecht.

Meer specifiek zijn de thema’s van het onderzoek van Theoretische filosofie:

  • vergelijking van theorieën
  • waarheid
  • bewijstheorie
  • toelaatbare regels
  • constructivisme
  • het ontwikkelen van een foundational theory, gebaseerd op de notie van relatie