Eva van Rooij, ERC Consolidator Grant 2013

Hartcellen zó manipuleren dat ze meer efficiënt reageren op een hartinfarct
Eva van Rooij

Herstel van hartcellen na een infarct

Moleculair bioloog Eva van Rooij stapte in 2013 over van zonnig Colorado in de VS naar het Hubrecht Instituut in Utrecht en verlegde daarmee het zwaartepunt van haar activiteiten van farmaceutisch bedrijf MiRagen terug naar de academische wetenschap. Voor haar onderzoek naar de werking van microRNA-208 bij het ontstaan van hartziekten ontving ze een ERC Consolidator Grant. Kort daarop volgde een toekenning van de Trans-Atlantische Leducq Foundation, waarmee ze onderzoekt of het mogelijk is hartcellen te leren het hart te herstellen na een infarct. Onderzoek met grote impact.

MicroRNA's

Van Rooij: "Na mijn promotie in Utrecht ontdekten we bij Dr. Eric Olson in het Medisch Centrum in Dallas dat microRNA’s belangrijk zijn tijdens hartziekte. Zo ontdekten we dat microRNA-208 van invloed is op het ontstaan van hartfalen. Toen we vervolgens microRNA-208 uitschakelden, bleek dat niet alleen de conditie van het hart verbeterde, maar ook dat diabetes afnam. MiRagen ontwikkelt nu medicijnen die de functie van microRNA-208 blokkeren. In mijn lab op het Hubrecht Instituut onderzoeken we hoe microRNA’s precies werken. Hoe communiceert het hart bijvoorbeeld met andere cellen in het lichaam, waardoor het microRNA-208 effect heeft op metabolisme en diabetes?"

De moleculair bioloog leverde veel in bij haar keuze terug naar de universiteit te gaan. "Bij MiRagen kon ik taken delegeren, nu moet ik nu weer meer zelf doen.  Bijvoorbeeld funding regelen om het lab draaiende te houden en zorgen dat alle protocollen rond de proeven op orde zijn." Toch is Van Rooij tevreden over de overstap. "Ik miste de wetenschappelijke vrijheid. Het opstarten van een bedrijf is spannend en leerzaam, maar geeft minder vrijheid voor het najagen van ontdekkingen. In mijn eigen lab op het Hubrecht Instituut  doen we fundamenteel onderzoek waarmee we proberen te achterhalen hoe hartziekten nu echt ontstaan." Ook op ander gebied won van Rooij. "Op het Hubrecht Instituut wordt baanbrekend onderzoek gedaan en nieuwe techniek ontwikkeld. Door deze kennis toe te passen op het hart kunnen we elkaar naar een nog hoger niveau tillen. Een voorbeeld? Gebaseerd op het invloedrijke werk van Professor Hans Clevers op het gebied van nieuwe stamcellen in de darmen, kon mijn team deze cellen ook bestuderen in het hart na een infarct. En op basis van de techniek van Professor Van Oudenaarden brachten wij heel gedetailleerd het gen expressiepatroon in het hart na een infarct in kaart. Met deze kennis in de hand proberen we nu om hartcellen zó te manipuleren dat ze meer efficiënt reageren op een hartinfarct. Uiteindelijk gaan we met de afdeling cardiologie op het UMC Utrecht deze resultaten proberen te vertalen in de praktijk, bij patiënten."

MiRagen

Van Rooij blijft naast haar wetenschappelijke functie als adviseur verbonden aan MiRagen. "Natuurlijk, ik ben een van de oprichters en ik ben benieuwd om te zien waar het naartoe gaat. Binnenkort worden de eerste microRNA medicijnen door MiRagen op mensen getest en het is spannend wat hiervan de resultaten zullen zijn." Door haar ervaring met zowel de commerciële en academische kant van onderzoek is Van Rooij regelmatig betrokken bij entrepeneurscursussen van de UU; haar loopbaan is interessant voor studenten die voor de keuze staan: het bedrijfsleven of de academische wetenschap?

Het lab van Van Rooij groeit het komend jaar verder uit, waarbij het zich zal richten op zowel microRNA’s, genen en andere factoren die van belang zijn voor hartziekten. "Mijn streven voor de komende jaren is om met een talentvol wetenschappelijk team 'good and insightful science' uit te voeren en daarover grensverleggende wetenschappelijke papers in internationale vakbladen te publiceren."

Tekst: Youetta Visser