De 1001 eerste dagen in het leven van een kind

Een blik op een belangrijke periode voor hersen- en taalontwikkeling

De eerste 1001 dagen in het leven van een kind, van conceptie tot 2 jaar, zijn cruciaal voor de ontwikkeling van ons complexe brein en (de daarvan afhankelijke) cognitieve vaardigheden. Denk bijvoorbeeld aan motorische mijlpalen, zoals zitten en lopen, maar ook aan het verwerven van taal. Je moedertaal begrijpen, spreken en gebruiken leer je grotendeels tijdens de eerste 1001 dagen van je leven.

Tijdens je vroege ontwikkeling wordt je hersenstructuur gevormd, die samen met je genenpakket en invloeden van buitenaf (denk aan het gezin waarin je opgroeit) van groot belang is voor hoe je je ontwikkelt. De gevolgen kunnen dan ook groot zijn als er ergens in dit samenspel iets misgaat. Het is echter lang niet altijd duidelijk waar het dan precies misgaat, en wat we daaraan kunnen doen. Een team wetenschappers uit verschillende vakgebieden gaat samen met partners van buiten de universiteit met dit thema aan de slag. Hierbij focussen zij op de vroege taalontwikkeling.

Een moeder en twee kleine kinderen met een tablet

Taal als uitgangspunt

Taal is een complexe vaardigheid die nauw verweven is met een goede hersenontwikkeling. Een goede taalontwikkeling is bepalend voor het welzijn en het geluk van jonge kinderen, ook later in hun leven. Je gebruikt taal immers om duidelijk te maken wat je wilt, te communiceren met je ouders of leeftijdsgenoten en elkaar te begrijpen. Maar ook op school leer je via mondelinge en schriftelijke instructies. Met een taalachterstand of taalontwikkelingsstoornis is het risico op een leerachterstand groter, met alle gevolgen van dien.

De Universiteit Utrecht en UMC Utrecht hebben veel expertise op het gebied van taal- en hersenontwikkeling in huis. Ons team van biologen, gedragswetenschappers en taalkundigen brengt voor het eerst al die kennis en kunde bij elkaar. Samen bekijken we diverse aspecten van taalontwikkeling: door neurobiologisch onderzoek met gekweekt hersenweefsel, door een studie naar hoe zebravinken leren zingen (en wat dat zegt over hoe kinderen leren praten), of door een groep kinderen met een taalontwikkelingsstoornis te volgen.

Waardoor ontstaan verschillen tussen individuele kinderen?

Vroege ontwikkeling ontrafeld

Door onze kennis te bundelen willen we vroege hersenontwikkeling beter leren begrijpen. Wat gebeurt er in het brein? Welke interne factoren hebben effect op dit proces in die kritieke eerste 1001 dagen? Welke invloeden van buitenaf zijn bepalend? En waardoor ontstaan verschillen tussen individuele kinderen?

De eerste 1001 dagen in het leven van een kind bepalen voor een belangrijk deel hoe dat kind de rest van zijn of haar leven functioneert. Met meer kennis over deze cruciale periode kunnen we in de toekomst de ontwikkeling van jonge kinderen optimaal stimuleren, en bijvoorbeeld al in een vroeg stadium effectieve hulp bieden aan kinderen bij wie de taalontwikkeling achterblijft.

Link met de samenleving

Ons doel is om maatschappelijke vragen met betrekking tot dit thema te beantwoorden. Op die manier hopen we wetenschap en praktijk met elkaar te verbinden en bijvoorbeeld instrumenten te ontwikkelen voor een betere (vroege) diagnostiek en effectieve behandeling. Om dit doel te bereiken werken we samen met maatschappelijke partners, met een gezamenlijk streven: onze krachten bundelen, zodat wetenschappelijk onderzoek en de kennis en ervaring uit de praktijk elkaar kunnen versterken.

Zo werken we samen met de Gemeente Utrecht, Koninklijke Auris Groep, Koninklijke Kentalis, NSDSK en het Wilhelmina Kinderziekenhuis. Daarbij wil de Universiteit Utrecht graag eerst achterhalen wat er nodig is. Welke vragen leven er in de maatschappij met betrekking tot dit thema, en hoe kunnen wij daar samen met onze partners antwoorden op gaan vinden?

Manifest: 'The 1001 Critical Days'

Een aantal Nederlandse organisaties (Dutch Association for Infant Mental Health (DAIMH), Nederlands Instituut van Psychologen (NIP), Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen (NVO) en Babywerk) heeft een Nederlandse versie van het manifest ‘1001 critical days’ geschreven wat het belang van deze ontwikkelingsperiode onderschrijft.

 

Sluit je aan bij Dynamics of Youth

Ben je geïnteresseerd in dit project? Neem dan contact met op met dr. Tessel BoermaT.D.Boerma@uu.nl of 030 253 5713. 

 

Voor dit thema werken we samen met de volgende organisaties: