Materialen

Onderzoekend Leren

Kinderen zijn nieuwsgierig. Van jongs af aan gaan ze op onderzoek uit om te ontdekken hoe iets in elkaar steekt. Zodra ze kunnen praten, begint het grote vragen stellen: waarom dit, waarom dat? Met dit natuurlijk onderzoekend vermogen krijgt een kind inzicht in hoe de wereld functioneert. Ook ontdekt het zo waar zijn of haar talenten liggen. Onderwijsexperts vinden het belangrijk dat een basisschool dit onderzoekend vermogen van een kind op actieve wijze stimuleert. Dit kan met behulp van ‘onderzoekend leren’. Dit is geen nieuwe methode, maar een geïntegreerde benadering die de empirische cyclus volgt. De vragen van het kind zélf zijn steeds het uitgangspunt.

Kinderen van basisschool De Ontdekkingsreis uit Doorn onderzoeken wat de functie van een ei is bij het maken van pannenkoeken.
De eerste twee stappen van onderzoekend leren, Introductie en Verkennen, worden hier verder uitgewerkt. Er wordt ingegaan op het maken van een goede onderzoekbare vraag.

Routekaart onderzoekend leren

Download de uitgebreide instructie (pdf) om zelf een les te ontwerpen volgens onderzoekend leren. Dit document staat vol tips en leidt u langs alle te doorlopen stappen.

W&T in de klas

Expeditie Moendoes is een spannend spel met opdrachtkaartjes, waarin leerlingen een onbekende planeet in kaart brengen. Ze moeten daarvoor informatie verzamelen, gegevens uitwisselen en conclusies publiceren: kortom, te werk gaan als een team wetenschappers. Het spel is geschikt voor alle vakken. Leerlingen maken zo in één lesuur op een speelse manier kennis met de essentie van wetenschap. 

De fysieke versie van Expeditie Moendoes is helaas uitverkocht. Wel is het spel te downloaden op de website van De Jonge Akademie.

Van hellingshoek tot hypothese

Een nieuw boek van de Universiteit Utrecht voor de basisschool, met voorbeelden van onderzoekend en ontwerpend leren, die in de klas kunnen worden toegepast.

Meer informatie over het boek en een online versie (pdf).

 

ProbleemGame 2017

In het ProbleemGame boek staan alle groepen die meededen aan de ProbleemGame 2017.

Zij ontwierpen een oplossing voor een probleem in hun eigen buurt! 

Bekijk hier de online versie.

WOW!

Met Wetenschap Op Woensdag help je leerlingen om antwoorden te vinden op hun eigen vragen, gewoon bij jou in de klas! In dit doe-boek voor leerkrachten vind je handige tips en onderzoekjes om meteen in de klas te gebruiken.

Bekijk hier de online versie

De ontwerper in de klas

De ontwerper in de klas Een handleiding voor leerkrachten in het basisonderwijs.

In dit boek geven we jou als leerkracht handvatten om samen met een technisch, grafisch of industrieel ontwerper onderwijsactiviteiten te ontwikkelen op het gebied van ontwerpend leren. Online versie (pdf).

Onderzoekend leren met gedrag

In deze lesbrief hebben we het alleen over menselijk gedrag. Via voorbeeldonderzoeken wordt het begrip gedrag steeds duidelijker en krijgen de kinderen ideeën voor eigen onderzoeken. Online versie (pdf).

Onderzoekend leren over zien

In deze lesbrief draait het om zien. We zien van alles om ons heen, zoals gezichten met emoties. Zien helpt ook bij het zoeken, bijvoorbeeld naar je fietssleutel. Daarvoor is het handig als je goed details kunt zien. De kinderen gaan hier zelf onderzoek bij uitvoeren en zullen daarnaast nadenken over het belang van emotieherkenning in het dagelijks leven en onderzoek hiernaar. Online versie (pdf).

Communiceren zonder te praten

In deze lesbrief draait het om In deze lesbrief draait het om sociale ontwikkeling bij baby’s en jonge kinderen. Een onderdeel van deze ontwikkeling is de non-verbale communicatie. De kinderen gaan hier zelf onderzoek bij uitvoeren en zullen daarnaast nadenken over het belang van gedragsonderzoek bij baby’s en onderzoek naar non-verbale communicatie. Online versie (pdf).

Onderzoekend leren over stromingen

In deze lesbrief draait het om onderzoek naar de stroming van water door zand. Materialen waar elk kind ervaring mee heeft en die ze nu gericht gaan bestuderen. Anne Baar doet onderzoek naar rivierbochten en hoe het zand daar meegenomen wordt. De kinderen gaan nu zelf een onderzoek opzetten en nadenken over het belang van dit type onderzoek. Lees de online versie.

Onderzoekend leren over genderstereotypen

In deze lesbrief draait het om de verwachtingen die we hebben ten aanzien van mannen, vrouwen, jongens en meisjes. Deze genderstereotypen spelen in onze maatschappij vaak onbewust een rol. Leerlingen gaan hier zelf onderzoek naar uitvoeren. Daarnaast zullen ze nadenken over de rol die deze verwachtingen spelen in hun eigen dagelijks leven en dat van anderen. Lees de online versie.

Onderzoekend leren over klimaatverandering
TOOLs 6 over klimaatverandering

In deze lesbrief draait het om onderzoek naar klimaatverandering in het verre verleden. Via verschillende soorten onderzoek wordt er een reconstructie van deze veranderingen gemaakt zodat men voorspellingen kan doen over veranderingen in de toekomst. De kinderen gaan kennismaken met de groei van aardlagen, ze gaan nadenken over het belang van onderzoek naar klimaatverandering, en natuurlijk gaan ze zelf onderzoek uitvoeren naar aanleiding van hun eigen onderzoeksvragen. Lees de online versie

 

Activiteitenboek Talentenkracht

De onderzoeksgroep TalentenKracht ontwikkelde dit boek (pdf) vol met ideëen voor experimentjes voor jonge kinderen. De experimenten zijn geordend naar thema. Daarnaast wordt bij elk experiment advies gegeven over hoe u uw leerlingen kunt begeleiden.

Wetenschap en Techniek in de Sinterklaastijd

Binnen het Sinterklaasthema is een aantal activiteiten uitgewerkt waarmee u zelf in de klas aan de slag kunt. Een schaduwspel om pakjes in de schoorsteen te krijgen en een pakjesboot ontwerpen die niet kan zinken, met Sinterklaas kunt u alle kanten op.

Talent ontwikkelen met wetenschap en techniek

Wilt u dit boek bestellen? Stuur een e-mail naar wetenschapsknooppunt@uu.nl. Vermeld in de mail het factuuradres, het afleveradres en het aantal gewenste boeken, dan sturen wij de boeken en de factuur zo spoedig mogelijk op. De kosten hiervoor zijn:

< 10 exemplaren: € 15,- per stuk, inclusief verzendkosten
10-40 exemplaren: € 12,- per stuk, inclusief verzendkosten
> 40 exemplaren: € 11,- per stuk, inclusief verzendkosten

Download het boek (pdf).

Wetenschapper in de klas

Dit boek gaat over het vertalen van wetenschappelijk onderzoek en technologie naar onderzoekend en ontwerpend leren in het basisonderwijs. Geschreven door Tim van Wessel, Maarten Kleinhans, Hanno van Keulen en Anne Baar.

Wilt u dit boek bestellen? Vermeld in uw e-mail uw afleveradres en aantal boeken en stuur dit naar: wetenschapsknooppunt@uu.nl.

Download het boek (pdf).

Lessuggesties bij de Junior Bètacanon

Ellen Rohaan, Hanno van Keulen

Download het boek (pdf).

Wetenschap en techniek: ijkpunten voor een domein in ontwikkeling

Hanno van Keulen

Download het boek (pdf).

Lees ook de extra rapporten van de vindplaatsscholen OBS de Spits, OBS Pieterskerkhof en OBS Dolfijn die laten zien hoe zij talent ontwikkelen met Wetenschap & Techniek.

Materialen voor W&T Professionalisering

Introductie

Presentatie (pdf)

Workshop Ontwerpend leren

Workshop Vragen stellen

Hoe prikkel je nieuwsgierigheid, ontstaan er vragen en maak je hiervan een onderzoekbare vraag? Maar waar moet zo’n onderzoekbare vraag aan voldoen? Deze workshop gaat in op het kunnen formuleren van onderzoekbare vragen met je klas.

Nieuwsgierigheid stimuleert het stellen van vragen. De vragen die je krijgt, probeer je in de wetenschap om te vormen tot een vraag die je kan onderzoeken. Het antwoord dat je krijgt uit je onderzoek kan je op waarde schatten.

Download hieronder de materialen die worden gebruikt tijdens deze workshop:

Workshop Rivieren en delta's

Tv-programma De Wereld Leert Door (04-02-2013)

Nieuws over onderzoek naar riviermondingen (inclusief filmpje)

Empyrische Cyclus volgens H. Kleinhans, leerkracht De Ontdekkingsreis, Doorn (pdf)

Workshops en lesideeën het heelal

Ontwikkeld rondom de Collegetour André Kuipers

Bekijk de afleveringenserie over het heelal van Het Klokhuis.

1. Workshop ‘Hoe koud of warm is het in de ruimte?’

Na het onderzoeken van de isolerende werking van verschillende materialen kunt u ruimtepakken laten ontwerpen. Kijk met de klas eens naar deze röntgenfoto van een ruimtepak.

Kunnen de leerlingen nu een eigen ruimtepak ontwerpen?

2. Workshop ‘Hoe ver is het ISS en de maan?’

Na het onderzoeken van de afstanden van het ISS en de maan is het leuk ook eens een aantal andere afstanden onder de loep te nemen. Hoever zijn aarde en zon van elkaar? Een leuke manier om dat in beeld te brengen vindt u op pagina 13 van het boek ‘Sterren in de klas’. Afstanden van planeten kunnen heel mooi in kaart worden gebracht met het planetentouw. Bezoek de website van KleinKracht voor meer lesmateriaal.

3. Workshop ‘Dorst in de ruimte, wat nu?’

Na het onderzoeken van welk voedsel in de ruimte wel en niet handig is, kan er nog door geëxperimenteerd worden met de gewichtloze omstandigheden van astronauten. In het boek ‘Sterren in de klas’ op pagina 38 vindt u hier wat ideeën voor. Een leuke onderzoeksopdracht is ook "Een zachte landing": over hoe je weer veilig op aarde terug komt. Neus ook eens verder op deze site, er zijn nog veel meer lessen!