Begeleiden en beoordelen van hbo-studenten in de afstudeerfase - maatwerk

Sinds 2009 is vastgelegd dat elke hbo-student binnen zijn of haar opleiding onderzoekend vermogen moet ontwikkelen (Vereniging Hogescholen, 2013).  Concreet betekent dit dat studenten een onderzoekende houding ontwikkelen, kennis uit onderzoek van anderen leren  toepassen en zelf ook onderzoek leren uitvoeren in hun beroepspraktijk. Het onderzoek van hbo studenten moet aansluiten bij het beroepsproduct dat in de opleiding centraal staat. Maar hoe ziet dat beroepsspecifieke onderzoeksproces er precies uit? En wat wordt in dat proces van de docent verwacht? En hoe kun je de ontwikkeling van onderzoekend vermogen begeleiden en beoordelen? 

INHOUD

Dit scholingstraject is bedoeld voor hbo-docenten van een specifiek opleidingscluster die studenten begeleiden bij het afstuderen. In het scholingstraject worden de problemen die de deelnemende begeleiders ervaren als vertrekpunt genomen. Deze liggen vaak op het snijvlak van de didactiek van het begeleiden en de kunst van het goed onderzoeken. Daarom is er ruimte in het programma om zowel vaardiger te worden in het begeleiden en beoordelen, als vaardiger te worden in het zelf opzetten van een goed praktijkonderzoek.

In het scholingstraject wordt ook aangesloten bij de visie van de opleidingen op de ontwikkeling en het eindniveau van het onderzoekend vermogen van studenten. De deelnemers worden ondersteund om de kennis en vaardigheden te ontwikkelen die ze nodig hebben om bij studenten onderzoekend vermogen te kunnen aanleren, passend bij de visie van de opleiding.

PROGRAMMA

Het onderstaande programma is op hoofdlijnen uitgewerkt. Het wordt op basis van de ingebrachte concerns van de deelnemers verder uitgewerkt. Het kan ook op basis van wensen vanuit het management van de opleidingen worden aangepast.

Bij elk van de hieronder beschreven onderdelen maken de deelnemers praktijkopdrachten. Op deze activiteiten krijgen de deelnemers tijdens de bijeenkomsten intensieve (schriftelijke) feedback van de cursusleider en natuurlijk de medecursisten. Om deze praktijkopdrachten te kunnen uitvoeren is het belangrijk dat deelnemers zelf daadwerkelijk studenten begeleiden bij onderzoek gedurende de looptijd van het scholingstraject, en over de tijd beschikken om de praktijkopdrachten uit te voeren.

  • Dagdeel 1 - introductie:
    • Analyse van de eigen concerns en die van studenten in de afstudeerfase en hoe in de cursus daarop ingespeeld gaat worden. 
    • Uitdiepen wat onderzoekend vermogen is in de context van het beroepsproduct van de eigen opleiding, en hoe het zich onderscheidt van andere soorten onderzoek. Bepalen consequenties voor het begeleiden en beoordelen van afstudeerwerken. 
  • Dagdeel 2 en 3: methodologie van praktijkgericht onderzoek. Toegespitst op het ontwerpen van een eigen onderzoeksplan (met aandacht voor: van praktijkvraag naar onderzoeksvraag, kiezen methode, consistent en samenhangend schrijven).
  • Dagdeel 3 en 4: de didactiek van het begeleiden. Aan de hand van gespreksopnames van deelnemers worden thema’s besproken als: doelgericht feedback geven (schriftelijk/mondeling) en bevorderen zelfstandigheid. 
  • Dagdeel 5 en 6: het beoordelen van onderzoekend vermogen. Door het samen beoordelen van afstudeerwerken en discussie daarover wordt de eigen beoordelingsvaardigheid ontwikkeld, maar ook de onderlinge afstemming verbeterd. De laatste bijeenkomst eindigt met het opstellen van een persoonlijk ontwikkelplan. 

Indien de leerbehoefte zich specifiek richt op één van de twee hoofdcomponenten van het scholingstraject (de methodologische component of juist het begeleiden en beoordelen), dan is een verkorte variant van drie of vier dagdelen ook mogelijk. 

DOELSTELLINGEN

Na afloop van dit scholingstraject:

  • bent u beter in staat om een onderzoeksproces te begeleiden en beoordelen;
  • heeft u inzicht in het onderzoeksproces dat doorlopen moet worden om het beroepsproduct passend bij de eigen opleiding tot stand te brengen;
  • kunt u zelf een onderzoeksplan opstellen passend bij het beroepsproduct binnen uw opleiding.

VOORTRAJECT (OPTIONEEL)

In het scholingstraject wordt aangesloten bij de visie van de opleiding op de ontwikkeling en het eindniveau van het onderzoekend vermogen van studenten. Met een voortraject kan het opleidingsmanagement ondersteund worden bij het helder krijgen van de visie op de ontwikkeling van onderzoekend vermogen en de vertaling daarvan naar de lespraktijk.

AANTAL BIJEENKOMSTEN EN STUDIEBELASTING

De cursus bestaat uit zes bijeenkomsten van drie uur. Daarnaast moet rekening worden gehouden met 36 uur zelfstudie (voorbereiding en uitvoering individuele praktijkopdrachten). De cursus kan plaatsvinden op locatie van de deelnemende instelling.

CERTIFICAAT

De deelnemers ontvangen een certificaat indien zij actief hebben deelgenomen aan alle cursusbijeenkomsten en alle praktijkopdrachten hebben uitgevoerd.

DATA

De data worden in overleg met de opdrachtverlener vastgesteld. Er is ook een open inschrijvingsvariant van dit scholingstraject.

KOSTEN

De kosten zijn afhankelijk van deelnemersaantal en maatwerkafspraken met de deelnemende instelling. Op verzoek kan een kostenindicatie worden berekend.

Samenwerking

Dit scholingstraject is ontwikkeld in samenspraak met het Lectoraat Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek van de Hogeschool Utrecht. Het lectoraat is ook betrokken bij het op maat maken en de evaluatie van dit scholingstraject.

Meer informatie en aanmelden

Secretariaat Onderwijsadvies & Training
T 030 253 4473
E onderwijsadviesentraining@uu.nl