Differentiëren in het primair onderwijs: onderwijsaanbod

Wetenschap en technologie

“Ik zag ineens een heel ander kind!” Dit horen wij geregeld als we leerkrachten spreken die zijn gestart met lessen in wetenschap en technologie. In dergelijke lessen gaan leerlingen vaak in groepjes van 2 tot 5 leerlingen aan de slag met een vraag (onderzoekend leren) of een probleem (ontwerpend leren). Dit kan iets natuur-technisch zijn, zoals “hoe kun je door middel van zonnecellen de meeste energie opwekken?” maar daartoe hoef je je als leerkracht zeker niet te beperken. Biologie kan bijvoorbeeld ook: “groeit waterkers beter door zout of door zoet water?” Het leuke aan wetenschap en technologie is dat je uit kunt gaan van de natuurlijke nieuwsgierigheid van de leerlingen en dat je vanuit daar kunt zoeken naar de aansluiting bij je curriculum. Het biedt je de mogelijkheid om snelle leerlingen uit te dagen, maar trekt andere leerlingen soms ook uit hun schulp. 

Aan de slag met onderzoekend en ontdekkend leren in de klas

Er zijn verschillende manieren waarop je met onderzoekend en ontdekkend leren in je klas aan de slag kunt gaan. Veel leerkrachten beginnen met het uitvoeren van (klassikale) proefjes en gaan na verloop van tijd over tot het uitdagen van leerlingen om een zelfbedachte vraag rondom een thema te onderzoeken (in groepjes). Het variëren met groepssamenstelling is van belang, en het onderwijsaanbod en je didactiek moeten aansluiten bij de capaciteiten van de leerling. Dit betekent dat je sommige leerlingen meer structuur zal moeten bieden dan andere leerlingen. Sommige leerlingen zullen bijvoorbeeld een door de leerkracht bedachte onderzoeksvraag aangereikt moeten krijgen, terwijl anderen zelf in staat zijn een onderzoeksvraag te bedenken. Ook zal je bij sommige leerlingen veel kennisgerichte vragen stellen (“wat zie je hier?” “hoe noem je dat?” “wat betekent dit?”) terwijl andere kinderen sneller toe zijn aan open vragen (‘wat verwacht je dat er gaat gebeuren?’ ‘hoe zou je dit kunnen uitzoeken?’).

Een praktijkvoorbeeld

Op de Klokbeker in Ermelo wordt al jaren wetenschap en technologie onderwijs gegeven. Dit begon in 2011 met het bezoek van geowetenschapper Maarten Kleinhans, die zichzelf graag ‘Professor zand en water’ noemt. Hij is samen met de leerkrachten en kinderen aan de slag gegaan met een zandwaterbak om een model van een deltalandschap te creëren. Op Leraar 24 staaat een filmpje dat illustreert hoe je onderzoekend met de leerlingen aan de slag kan gaan.   

De kunst van het vragen stellen

Wij hebben een kwaliteitskaart geschreven waarin u meer informatie vindt over de kunst van het vragen stellen tijdens onderzoeken en ontwerpen in de basisschoolklas.

Begeleiding door een kenniscentrum

Het Kenniscentrum Talentontwikkeling, Wetenschap en Technologie begeleidt leerkrachten, techniekcoördinatoren en directies in het ontwikkelen en aanbieden van wetenschap en technologie onderwijs, van kleuters tot plusklas. Ook ontwikkelen we samen met leerkrachten lesmaterialen, zoals onze recente uitgave ‘Van Hellingshoek naar Hypothese’ .