Differentiëren in het primair onderwijs: groepssamenstelling

Differentiëren op schoolniveau of per vak

Op schoolniveau kun je al differentiëren door na te denken over de samenstelling van je klassen. Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om klassen samen te stellen op basis van cognitieve prestaties of juist leerlingen van verschillende niveaus door elkaar te zetten. Vanuit onderzoek weten we dat dit laatste wenselijk is, omdat leerlingen dan meer leren van elkaar (Vernooij, 2009).

Voor specifieke schoolvakken, zoals taal en rekenen, maken leerkrachten vaak homogene groepen waarin leerlingen met een vergelijkbaar rekenniveau bijvoorbeeld bij elkaar worden gezet in de klas. Dit heeft een klein positief effect op de vaardigheden van de betere leerlingen, maar in het algemeen een negatief effect op de prestaties van de zwakke leerlingen.

Flexibel omgaan met groepssamenstelling

Het werpt dan ook zijn vruchten af om als leerkracht flexibel om te gaan met groepssamenstelling, en regelmatig opnieuw groepjes in te delen (Heacox, 2012). Dit hoeft niet alleen op basis van cognitieve vaardigheden, maar kan ook op basis van interesse, sociale vaardigheden, of leerhouding. Het is aan te raden om te variëren in groepssamenstelling. Bovendien kunnen leerlingen ook best zelf groepjes maken!

Individuele prestaties volgen

Om goed te kunnen differentiëren moet je je onderwijsaanbod, feedback en instructie steeds aanpassen aan het niveau, de leerhouding en interesses van de leerlingen uit je klas (Deunk, Doolaard, Smale-Jacobse, & Bosker, 2015). Het is daarom belangrijk om het werken in groepen te combineren met het volgen van individuele prestaties van leerlingen, bijvoorbeeld door middel van een cito leerlingvolgsysteem, zodat het steeds duidelijk is wat elk kind nodig heeft.

Echter, differentiëren is veel meer dan groeperen alleen: het vraagt je om keuzes te maken over de inhoud van je leerstof, de leertaken die je erbij verzint, de instructie- en leertijd die je aanhoudt, en het niveau van het eindproduct dat je vraagt.

Meer lezen

Algemene informatie over differentiëren in het primair onderwijs

Referenties

Deunk M., Doolaard, S., Smale-Jacobse, A. & Bosker, R. J. (2015).  Differentiation within and across classrooms: A systematic review of studies into the cognitive effects of differentiation practices. Groningen: Gion onderwijs/onderzoek.

Heacox, D. (2012). Differentiating instruction in the regular classroom. How to reach and teach all learners. Minneapolis: Free Spirit Publishing.

Vernooij, K. (2009). Omgaan met verschillen nader bekeken. Wat werkt? Gepubliseerd door Onderwijs maak je samen.