Differentiëren in het hoger onderwijs: specifieke studentgroepen

Specifieke groepen studenten bieden verschillende mogelijkheden tot differentiatie

Honoursstudenten

In honoursprogramma’s wordt volop gebruik gemaakt van de kennis die inmiddels is opgedaan over werkzame didactiek voor honoursonderwijs. Uitdaging is een centraal begrip in de literatuur over passend onderwijs voor excellente studenten.

Uit onderzoek van Scager (2013) blijkt dat uitdaging wordt vormgegeven door een combinatie van complexiteit, autonomie en hoge verwachtingen van de docent. Daarbij mag de mate van uitdaging in de taak de door de student ervaren competentie best te boven gaan, als er maar voldoende vangnet is voor studenten die daardoor stress en frustratie kunnen ervaren. Bijvoorbeeld in de vorm van medestudenten waar ze voldoende steun en stimulans van ervaren.

Wolfensberger (2012) constateerde in haar onderzoek dat docenten voor honoursstudenten in hun didactiek drie zaken combineren:

  • het creëren van een gemeenschap
  • het stimuleren van academische competenties
  • het bieden van gebonden vrijheid (vrijheid binnen kaders).

Dit past bij het karakter van honoursonderwijs: intellectuele ontwikkeling die verbonden is met professionele en persoonlijke groei, anders dan het reguliere onderwijs biedt.

Heterogene groepen

In het hoger onderwijs zijn er regelmatig heterogene studentgroepen wat betreft achtergrond en discipline. In brede universitaire bacheloropleidingen, zoals de University Colleges of andere liberal arts and science opleidingen (LAS), en in keuzemodules komen studenten met verschillende voorkennis van een bepaald onderwerp bij elkaar. Bij Engelstalige LAS-opleidingen hebben docenten ook te maken met verschillende nationaliteiten. Voor de docent vormt het een uitdaging om die diversiteit aan studenten betrokken te houden en allemaal te laten leren.

Veel komt aan op de kunde van de docent om de diversiteit in de groep te benutten. Wat werkt:

  • Besteed tijd aan het kennismaken met elkaar en ieders achtergrond.
  • Inventariseer waarom studenten deze cursus volgen en wat ze willen leren, en sluit aan bij hun behoeften en leervragen.
  • Leer gezamenlijk door de kennis die er in de groep zit van verschillende regio’s of onderwerpen te benutten.
  • Groepeer op basis van voorkennis bewust en afwisselend heterogeen of homogeen.

Eerstegeneratie studenten

Studenten die de eerste in hun gezin zijn die naar het hoger onderwijs gaan worden ook wel eerstegeneratiestudenten genoemd. Een inclusieve leeromgeving waarin verschillen als verrijking worden gezien en waarin rekening wordt gehouden met verschillen voorkomt uitval. Ook is het belangrijk aan verwachtingsmanagement te doen. Dat wil zeggen dat de docent uitspreekt wat hij van studenten verwacht en wat zij van de docent mogen verwachten. Kleinschalig georganiseerde opleidingen waarin er veel contact is tussen docent en student bieden eveneens een gunstige leeromgeving voor eerstegeneratiestudenten (Ten Berge en Koster, 2009).

Deeltijdstudenten

Veel deeltijdstudies lijken nog erg op de voltijdstudie. Omdat deeltijdstudenten vaak ouder zijn, werkervaring hebben en naast de studie werken, sluit de studie niet zondermeer aan op deze studenten. Door onderwijs in losse modules, lessen op de werkplek en maatwerk kunnen deeltijdstudies rekening houden met kennisniveau en werktijden van deeltijdstudenten.

Referenties

Scager, K. (2013). Hitting the high notes. Challenge in teaching honors students. Proefschrift Universiteit Utrecht.

Berge, H. ten & Koster, A. (2009). Werken met heterogene studentgroepen. Literatuurbundel. Universiteit Utrecht, IVLOS & Departement Farmacie. Junie 2009.

Wolfensberger, M.V.C. (2012). Teaching for Excellence. Honors pedagogies revealed. Proefschrift Universiteit Utrecht. Münster/New York/ München/Berlin: Waxmann.