10 december 2019

Zeven ERC Consolidator Grants voor Utrechtse onderzoekers

De European Research Council heeft de nieuwe ERC Consolidator Grants uitgereikt: de Universiteit Utrecht krijgt zes van deze beurzen, het UMC Utrecht één. Met een ERC Consolidator Grant is een bedrag van twee miljoen euro per stuk gemoeid, waarmee een onderzoeksgroep vijf jaar lang onderzoek kan doen.

In totaal ontvangen 32 onderzoekers in Nederland een ERC Consolidator Grant, waarvan er dus zeven naar onderzoekers aan de Universiteit Utrecht en UMC Utrecht gaan. Hiervan zijn bijna de helft van de beurzen dit jaar toegekend aan de faculteit Sociale Wetenschappen: daar ontvingen maar liefst drie onderzoekers een ERC Consolidator Grant. Hieronder leggen de onderzoekers uit wat ze met het geld gaan doen. 

Hester den Ruijter

Wat zijn de verschillen tussen mannen en vrouwen bij het ontstaan van aderverkalking dat uiteindelijk tot een hartinfarct kan leiden?
Hester den Ruijter
UMC Utrecht

Associate professor Experimentele Cardiologie Hester den Ruijter ontvangt een ERC consolidator voor haar onderzoek naar de moleculaire basis van slagaderverkalking bij vrouwen. Binnen de studie UCARE onderzoekt ze vaatweefsel en kijkt ze naar de verschillen tussen mannen en vrouwen bij het ontstaan van aderverkalking dat uiteindelijk tot een hartinfarct kan leiden. In de analyses tot nu toe werd vooral mannelijk weefsel bestudeerd. Hester en haar team onderzoeken nu welke specifiek vrouwelijke patronen er spelen bij aderverkalking. Ze hoopt met de studie een risicotest te ontwikkelen die het ontstaan van hart- en vaatziekten bij vrouwen beter kan voorspellen. 

Ellen Hamaker

Met het ontwikkelen van een interactieve website hoop ik dat onderzoekers in de toekomst makkelijker bij het meest geschikte model uitkomen
Sociale Wetenschappen

Ellen Hamaker, hoogleraar Longitudinale Data Analyse, gaat technieken en tools ontwikkelen waardoor onderzoekers de data die zij met smartphones en andere wearables hebben verzameld beter kunnen analyseren. Een van de tools zal een interactieve website zijn. “Wetenschappers gebruiken statistische modellen om hun data te duiden. Er zijn heel veel modellen mogelijk, maar onderzoekers zijn vooral geneigd om het model te gebruiken dat binnen hun vakgebied het meest toegepast wordt. Dat is niet per se het model dat het beste bij hun data en hun onderzoeksvraag past. Ik wil dat alle onderzoekers, op een eenvoudige manier, kennis kunnen maken met het brede scala aan modellen. Met het ontwikkelen van een interactieve website hoop ik dat onderzoekers in de toekomst makkelijker bij het meest geschikte model uitkomen.”

Stefan van der Stigchel

Ik wil onder andere achterhalen, ook met inzet van virtual reality, hoe de balans is bij mensen met geheugenverlies tussen wat zij wel en niet opslaan over de wereld die zij bezien
Sociale Wetenschappen

Hoogleraar Cognitieve Psychologie Stefan van der Stigchel wil uitzoeken hoeveel informatie uit de wereld die de mens waarneemt daadwerkelijk wordt opgeslagen in het brein. “Dat is namelijk niet heel veel”, stelt de Utrechtse onderzoeker. “En dat is ook helemaal niet nodig: de meeste informatie is namelijk direct toegankelijk door er naar te kijken. Die informatie laat je gaan en sla je dus niet op.” Van der Stigchel legt uit dat de hoeveelheid informatie die wordt opgeslagen natuurlijk per persoon verschilt. “Zeker als je kijkt naar mensen met geheugenproblemen. Voor hen is het lastiger om informatie uit de wereld op te slaan. Ik wil onder andere achterhalen, ook met inzet van virtual reality, hoe de balans bij hen is tussen wat zij wel en niet opslaan over de wereld die zij bezien.”
 

Sander Thomaes

Vraag gemiddelde pubers of zij zorgen maken om klimaatverandering, en je krijgt een volmondig ‘ja’. Maar hoe krijg je het gedrag van jongeren ecovriendelijker?
Sociale Wetenschappen

Hoogleraar Ontwikkelingspsychologie Sander Thomaes legt zich toe op het gedrag van adolescenten. Met het geld van ERC gaat hij zijn onderzoek toespitsen op hoe middelbare scholieren geholpen kunnen worden om zich zo ecovriendelijk mogelijk te gedragen. “Vraag gemiddelde pubers of zij zich zorgen maken om klimaatverandering, en je krijgt een volmondig ‘ja’. Maar als je hun gedrag beziet, dan blijkt er nogal een kloof te zijn tussen ideaal en gedrag. Om die kloof te verkleinen gaan we een interventie opzetten om te zien of we het gedrag van de jongeren ecovriendelijker kunnen maken. Daarbij appelleren we aan hun rechtvaardigheidsgevoel. We laten bijvoorbeeld aan een interventiegroep zien wat de kledingindustrie aan chemicaliën gebruikt om hun kleding te maken, en wat voor een effect het lozen van die chemicaliën heeft op de gezondheid van mensen uit de buurt van die fabriek.”  

Rutger Claassen

Bedrijven worden gereguleerd door de politiek, maar beïnvloeden ook zelf de politieke arena. Maar kan een dergelijke vermenging van private activiteit met publieke verantwoordelijkheid wel legitiem zijn in een democratische rechtsstaat?
Geesteswetenschappen

Bedrijven worden gereguleerd door de politiek, maar beïnvloeden ook zelf de politieke arena door hun contacten met politici en politieke partijen. Bovendien vervullen bedrijven regelmatig publieke functies, zoals het leveren van publieke goederen, reguleren van hun eigen bedrijfsactiviteiten, of bestrijden van maatschappelijke problemen zoals milieuschade. Samenlevingen verwachten ook steeds vaker dat bedrijven deze rollen op zich nemen.

Maar kan een dergelijke vermenging van private activiteit met publieke verantwoordelijkheid wel legitiem zijn in een democratische rechtsstaat? Geeft dit ondernemingen niet te veel politieke macht? En zijn bijvoorbeeld multinationals in dit opzicht anders dan andere ondernemingen? Dit zijn centrale vragen in het zojuist gehonoreerde ERC-project van hoogleraar Politieke Filosofie en Economische Ethiek Rutger Claassen.

Bas Dutilh

Kunnen we voorspellen hoe de interactie tussen bacteriofagen en bacteriën evolueert onder verschillende omstandigheden?
Bètawetenschappen

Er zijn een miljard maal meer virussen op aarde dan sterren in het heelal. Het talrijkst zijn de bacteriofagen, virussen die bacteriën infecteren. Al zo lang bacteriën bestaan zijn ze verwikkeld in een evolutionaire strijd: bacteriofagen infecteren bacteriën; bacteriën proberen infectie te voorkomen. Dit wereldwijde evenwicht is miljarden jaren oud en misschien wel het meest complexe systeem dat er bestaat. Nu er steeds meer interesse komt voor bacteriofagen in zowel fundamenteel als toegepast onderzoek rijst de belangrijke vraag: kunnen we voorspellen hoe de interactie tussen bacteriofagen en bacteriën evolueert onder verschillende omstandigheden? Met deze ERC Consolidator gaat Bas Dutilh (Bètawetenschappen) de vele factoren die een rol spelen meten in grote DNA datasets van over de hele wereld onderzoeken.

Ingmar Swart

Door fractalen atoom-voor-atoom te maken, hebben we de unieke mogelijkheid om de eigenschappen van deze exotische materialen te bestuderen.
Bètawetenschappen

Samen met drie promovendi en een postdoc gaat Ingmar Swart (Bètawetenschappen) onderzoek doen naar fractalen. Fractalen zijn objecten waarin steeds dezelfde patronen te zien zijn wanneer je in- of uitzoomt. Denk bijvoorbeeld aan een boom, of de bloedvaten in je lichaam: je ziet telkens meer vertakkingen. Omdat fractalen niet van nature voorkomen op de schaal van atomen en moleculen, is er vrijwel niks bekend over de eigenschappen van zulke materialen. Door fractalen atoom-voor-atoom te maken, heeft het onderzoeksteam van Ingmar Swart de unieke mogelijkheid om de eigenschappen van deze exotische materialen te bestuderen.