Willem Janssen over Europese aanbestedingsregels: ‘Voeg duurzaamheid en veiligheid expliciet als focus toe’

In gesprek met de EU-expertgroep Public Procurement

Op 30 mei kwam de expertgroep Public Procurement van de Europese Commissie bijeen om het thema ‘Toekomstige prioriteiten en ontwikkelingen van openbare aanbestedingen’ te bespreken. Willem Janssen was, samen met prof. Tunde Tatrai (Corvinus Universiteit Boedapest), uitgenodigd om zijn visie te geven en wat de belangrijkste aandachtspunten moeten zijn voor de Europese aanbestedingsregels. Eén van zijn adviezen luidt om de huidige, sterke focus op non-discriminatie (het creëren van een gelijk speelveld voor opdrachtnemers) gedeeltelijk los te laten zodat meer ruimte ontstaat om de criteria ‘duurzaamheid’ en ‘veiligheid’ een belangrijkere rol toe te kennen in het aanbestedingsproces. 

Aanleiding voor de bijeenkomst was het kritische rapport van de Europese Rekenkamer van vorig jaar (Public procurement in the EU, European Court of Auditors) en het recente ‘Letta-rapport’ (Much more than a market, Enrico Letta) waarin o.a. de toekomstbestendigheid van het Europees aanbestedingsrecht ter discussie is gesteld. 

Bouwstenen voor betere openbare aanbesteding

In zijn presentatie vestigde Willem Janssen de aandacht op vijf elementen, die volgens hem cruciaal zijn om de Europese aanbestedingsregels toekomstbestendig te maken: 


  • Overheden moeten, tot op bestuursniveau, beschikken over goed opgeleide, liefst gecertificeerde, aanbestedingsprofessionals met uitstekende voelhorens binnen de markt en kennis van juridische mogelijkheden en beperkingen. Want gezien de omvang van openbare aanbestedingen (totaal 14 tot 19 procent van het BNP in de EU) ligt hier een enorme kans om efficiëntie, klimaatverandering en sociale rechtvaardigheid positief te beïnvloeden.
  • De doelstellingen van het Europees aanbestedingsrecht moeten verduidelijkt worden: laat de sterke focus op non-discriminatie (gedeeltelijk) los, voeg de criteria duurzaamheid en veiligheid expliciet toe, en verwerk dit in de aanbestedingsregels.
  • Zorg voor coherente regels voor aanbestedingen: herzie de aanbestedingsrichtlijnen en maak groen en sociaal aanbesteden verplicht door het stellen van minimumeisen binnen sectorale wetgeving.
  • Aanbestedingsprocedures moeten meer ruimte bieden voor maatschappelijk gewenste uitkomsten, bijvoorbeeld door onderhandelingen vaker toe te staan binnen aanbestedingen, en de mogelijkheden voor groen en sociaal aanbesteden te vergroten (denk hierbij aan CSR-criteria, en meer lokaal, regionaal of nationaal aanbesteden).
  • De handhaving van de aanbestedingsregels moet beter, want deze is nu in veel lidstaten ontoereikend of te complex. Stel daarom binnen elke EU-lidstaat één aanbestedingsautoriteit in en verzamel betere data.

Zie onderstaande link voor een uitgebreidere versie van de presentatie:

Presentatie voor de expertgroep (pdf)