Website lerenkijken.nl moet aantonen wat we (denken te) zien

Leren kijken? Kijken kan toch iedereen? Jawel, maar volgens cognitief psycholoog Andre Sahakian ziet iedereen de wereld anders: “Ieders waarneming is gekleurd door persoonlijke aannames en voorkennis.” Met de website lerenkijken.nl, een onderzoeksproject waaraan iedereen kan meedoen, willen Sahakian en collega’s Surya Gayet, Christoph Strauch en Stefan van der Stigchel achterhalen hoe verschillende mensen kijken en wat zij (denken te) zien.

Op lerenkijken.nl zijn al drie experimenten te vinden waar bezoekers van de website aan deel kunnen nemen. Sahakian: “De website wordt uitgebreid met ideeën en vragen van bezoekers: een onderzoeksproject met echte publieksparticipatie dus.” Een van de experimenten waar nu al aan meegedaan kan worden, is Doorzoek de bagage. In dit experiment is de deelnemer een beveiliger die koffers doorzoekt op verboden voorwerpen, zoals een wapen. Bij het opmerken van een wapen, geeft de deelnemer dit direct aan. “We zijn benieuwd of beveiligers die hulp van een ‘collega’ krijgen, die dus samen kijken, het beter doen dan zonder hulp (en dus alleen kijken). En maakt het uit of de helpende collega ervaren is?”

Waarneming is imperfect en subjectief.

Samenwerken met mbo-scholen

De Utrechtse wetenschappers werken binnen dit project nauw samen met mbo-scholen, vooral scholen waar kijkexperts opgeleid worden. Sahakian: “Denk aan mbo-opleidingen voor beveiligers die bijvoorbeeld gaan werken op festivals of vliegvelden. Met de studenten van deze opleidingen tackelen we ook ‘kijkproblemen’ uit de praktijk. Zo willen we bijvoorbeeld achterhalen wat de rol is van verwachtingen wanneer beveiligers iemand zoeken. Hoe zoek je als je verwacht dat iemand er waarschijnlijk is, en zoek je anders als diegene er waarschijnlijk niet is?” Met de docenten van de mbo-instelling werken de onderzoekers tevens aan het curriculum over waarnemen. 

Minder polarisatie

Sahakian legt uit dat waarneming imperfect en subjectief is en hij hoopt dat dit onderzoeksproject, bekostigd met geld van de Nationale Wetenschapsagenda, ertoe bijdraagt dat mensen zich hier meer bewust van worden. “Zulk bewustzijn kan ervoor zorgen dat mensen openstaan voor inzichten en interpretaties van elkaar, wat hopelijk kan bijdragen aan minder polarisatie.”

Neem een kijkje op de website lerenkijken.nl, en neem deel aan (een van de) experimenten.