17 september 2019

Wat te doen tegen mentaal pensioen?

Tel je de dagen, maanden of jaren af tot je eindelijk met pensioen mag? Goed mogelijk dat je dan al met mentaal pensioen bent, een begrip dat Jenny Huijs (werkzaam bij TNO als gezondheidswetenschapper) introduceert in haar proefschrift. “Een werknemer kan mentaal afstand doen van het werk. Mentaal pensioen is mogelijk een interessant nieuw onderwerp in het voorkomen van ziekteverzuim.” Huijs promoveert 23 september aan de Universiteit Utrecht.

Mentaal gepensioneerden zijn fysiek aanwezig, maar mentaal afwezig. De Utrechtse promovendus geeft in haar proefschrift, mogelijk gemaakt door TNO en de Nationale Politie, aan dat deze vorm van pensioen uit drie onderdelen lijkt te bestaan: geringe interesse in leren, lagere mate van bevlogenheid en minder ervaren waardering. De verbondenheid met het werk is nihil.

Negatieve gevolgen en hoge kosten

De stap van mentaal pensioen naar ziekteverzuim hoeft, mede doordat die verbondenheid met het werk er niet of nauwelijks is, niet al te groot te zijn.  
Huijs: “Vooral langdurig verzuim brengt verschillende negatieve gevolgen en hoge kosten met zich mee. Voor de werknemers zelf: zij gaan dingen missen als structuur, een stabiel inkomen of sociale contacten. Maar ook de werkgevers, en de samenleving in haar geheel, worden door ziekteverzuim belast. Negatieve gevolgen en hoge kosten zouden verminderd kunnen worden als ziekteverzuim wordt voorkómen of als werknemers sneller het werk hervatten.”

Huijs heeft ook gekeken hoe, na een periode van ziekte, werkhervatting versterkt kan worden.

Meer vertrouwen

Om mentaal pensioen bij werknemers te verminderen, onderzocht Huijs enige interventies. “Het blijkt dat een interventie die gezamenlijk binnen een team of afdeling wordt opgepakt, dus de werkvloer samen met de leidinggevende, de mate van mentaal pensioen vermindert.” Daarnaast heeft Huijs gekeken hoe, na een periode van ziekte, werkhervatting versterkt kan worden. Bij werkhervatting blijkt self-efficacy een hoofdrol te spelen. “Self-efficacy is het geloof dat iemand heeft in het kunnen voldoen aan de eisen van het werk of het vervullen van een werkrol. Werknemers met veel self-efficacy hebben meer vertrouwen dat zij kunnen omgaan met uitdagingen op de werkplek. Zij hervatten hun werk sneller bij verzuim.”

Veranderbaar

Volgens Huijs heeft self-efficacy een fijne eigenschap: het is veranderbaar en daardoor te beïnvloeden. “Interventies voor het bevorderen van werkhervatting kunnen zich dan ook beter richten op het versterken van self-efficacy. Op basis hiervan hebben we een groepsinterventie ontwikkeld voor verzuimende werknemers. Een mini-pilot bij de Nationale Politie laat veelbelovende resultaten zien.”