Wat is het effect van hoe je bent opgevoed op hoe jij zelf met je kinderen omgaat?

Jouw eigen opvoeding kan jaren later nog een rol spelen in de manier waarop je je eigen kinderen opvoedt. Dat concluderen onderzoekers in het tijdschrift Psychological Bulletin. Sanne Geeraerts, eerste auteur van het artikel en werkzaam bij de afdeling Jeugd en Gezin van de Universiteit Utrecht: “Vooral ouders die zijn opgegroeid met ouderlijke acceptatie en een gebrek aan negativiteit hebben minder moeite met opvoeden van hun eigen kinderen.”

Het onderzoek naar intergenerationele stabiliteit in de opvoeding is niet eenvoudig. Veel van dergelijk onderzoek bestaat uit ondervraging van volwassenen om herinneringen op te halen uit de tijd dat ze zelf zijn opgevoed. Geeraerts: “Het is moeilijk om zulke zaken nauwkeurig te herinneren. Je huidige relatie met je ouders speelt bijvoorbeeld een rol in die herinneringen.” Onderzoekers meten opvoeding daarom het liefst op het moment dat het plaatsvindt en niet achteraf, als deelnemers al volwassen zijn. “Hier moet je wel geduld voor hebben. Het kan zo meer dan tien jaar duren voordat kinderen in een studie zelf een gezin beginnen.” 

Meer dan 12.000 gezinnen

Met hun meta-analyse analyseerden Geeraerts en haar collega’s de gegevens van studies die zo lang bestonden dat ze twee generaties aan opvoeders konden volgen. “In onze meta-analyse zitten 24 datasets die gemiddeld bijna 15 jaar aan data omvatten. In totaal gaat het om meer dan 12.000 gezinnen waarvan het ouderschap van twee generaties ouders is onderzocht.”

Volgens Geeraerts kopiëren ouders niet per se het gedrag van hun eigen ouders.

Meer moeite met opvoeden

De Utrechtse onderzoeker concludeert in het wetenschappelijke artikel dat de eigen opvoeding van ouders een bescheiden rol speelde in de opvoeding die zij zelf hanteerden. “Vooral kinderen die weinig acceptatie en veel negativiteit ervoeren, lopen uiteindelijk meer risico om op te groeien tot ouders die meer moeite hebben met het opvoeden van kinderen." Volgens Geeraerts kopiëren ouders niet per se het gedrag van hun eigen ouders: “Een vader die weinig liefde van zijn eigen ouders ervoer, kan best in staat zijn om liefde te tonen aan zijn kinderen. Maar hij kan wel meer moeite hebben met opvoeden, mogelijk omdat hij een goed voorbeeld heeft gemist.”

Jonge kinderen

Uit haar onderzoek, dat Geeraerts uitvoerde met collega’s uit Amsterdam en de Verenigde Staten, blijkt ook het belang van de ervaren opvoeding van vooral jonge kinderen. Geeraerts: “De correlatie tussen hoe jonge kinderen zijn opgevoed en hun eigen opvoedstijl jaren later is sterker dan de correlatie tussen de ervaren opvoeding als tiener en de opvoedstijl die ze zullen hanteren.”

Opvoedingsprogramma’s

Geeraerts hoopt dat de onderzoeksresultaten hun weerklank vinden in opvoedingsprogramma’s. “Door te focussen op de aspecten van opvoeding die het meest voorspellend zijn voor opvoeding door toekomstige generaties, kunnen opvoedingsprogramma's effectiever worden in het doorbreken van intergenerationele cycli van suboptimaal ouderschap.”