Wat is de maatschappelijke waarde van Nederlandse topsport?

De maatschappelijke waarde van sport

Welke waarde hechten Nederlanders aan de inspanningen van Nederlandse topsporters? Wetenschappers van de Universiteit Utrecht, het Mulier Instituut en de Vrije Universiteit Brussel deden voor het eerst bevolkingsonderzoek naar die maatschappelijke waarde, in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Conclusie: Nederlanders zijn over het algemeen positief over topsport. Ze ervaren trots, plezier en verbondenheid aan topsport en zijn ook positief over de commerciële waarde ervan. Toch maken ze zich ook zorgen over de tijdelijke werkgelegenheid, het grensoverschrijdende gedrag en de negatieve impact op het milieu die ook aan topsport verbonden is.

Collectieve identiteit en trots

De prestaties van Nederlandse sporters spreken tot de verbeelding. En het moet gezegd: Nederland presteert beter dan op basis van de investeringen in het topsportbeleid verwacht zou mogen worden. Met een relatief bescheiden budget weet Nederland op Europese Kampioenschappen, Wereldkampioenschappen en de Olympische en Paralympische Spelen andere landen achter zich te laten.

‘In toenemende mate wordt van de topsport gevraagd om meer te doen dan alleen het leveren van topsportprestaties,’ zegt projectleider Jan-Willem van der Roest. ‘Bovendien wordt het ook steeds moeilijker die prestaties te leveren als andere landen grote investeringen doen in topsport. En dat terwijl er steeds kritischer gekeken wordt naar investeringen in de sport. Uit eerder onderzoek blijkt dat in Nederland de betalingsbereidheid om bij de beste tien landen op de Olympische Spelen te eindigen, afneemt.

Het is dan voor de overheid, voor NOC*NSF en voor ons als sportonderzoekers dan ook de vraag welke maatschappelijke waarde de prestaties van Nederlandse topsporters heeft. Dit onderzoek geeft een eerste inzicht in zowel de positieve als de negatieve waardering van de Nederlandse bevolking. Het blijkt dat topsport bijdraagt aan waarden als ‘geluk en passie’ en ‘collectieve identiteit en trots.’

Oranje leeuwinnen

Het onderzoek naar de maatschappelijke waarde van topsport betreft een 0-meting. Na de Olympische Spelen en de Paralympische spelen in 2021 zal de 1-meting plaatsvinden

Om een beter beeld te krijgen welke topsportprestaties de meeste trots opleveren, hebben de onderzoekers de respondenten gevraagd naar hun waardering van de tien belangrijkste topsportprestaties van de afgelopen tien jaar. De finaleplaats op het WK van het Nederlands vrouwenvoetbalelftal (de ‘Oranje leeuwinnen’) in 2019, de gouden medaille van Epke Zonderland op de Olympische Spelen van 2012, en de vele Olympische medailles van Ireen Wüst springen er dan vooral uit.

Keerzijde

Nederlanders maken zich wel zorgen over de keerzijde van de topsport. Over tijdelijke in plaats van duurzame werkgelegenheid, over het grensoverschrijdende gedrag waaraan topsport de sporters soms blootstelt (bijvoorbeeld van coaches, zoals recent in de turnwereld) en over de schadelijke effecten op het milieu (veroorzaakt door teams en individuele sporters die de hele wereld overvliegen voor trainingen en wedstrijden).

‘De topsport zou hier wellicht bewuster mee om kunnen gaan, en bijvoorbeeld ook meer aandacht kunnen vragen voor het klimaatprobleem. Dat gebeurt nu nog weinig,’ stelt Van der Roest.

‘Het zou goed zijn als de topsport zich meer bewust wordt van het feit dat zij onderdeel is van een maatschappij is; een maatschappij die zich op haar beurt steeds meer bewust wordt van de schadelijke effecten die topsport ook kan hebben voor topsporters en voor de omgeving waarin die topsport wordt georganiseerd.’

Op de positieve waarden voortbouwen en die negatieve, schadelijke effecten van topsport aanpakken, dat kan de maatschappelijke waarde van topsport verder vergroten,’ concludeert hij.

Meer informatie

Heeft u vragen over dit onderzoek? Neem contact op met Jan-Willem van der Roest (departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap, USBO) of bekijk de factsheet.

 

Ga naar de factsheet