16 april 2013

Vrede van Utrecht leerstoel nuanceert feestelijke viering

Presentatie van box-set Knowledge, Peace, Freedom, 15 april 2013

In de aanloop naar de viering van 300 jaar Vrede van Utrecht (1713-2013) stelde de Provincie in 2009 een leerstoel in om het gedachtegoed van de Vrede van Utrecht te vertalen naar de wereld van vandaag. Tijdens een uitverkochte conferentie over de rol van kunst en cultuur bij het oplossen van conflicten, presenteerde de Universiteit Utrecht op 15 april de inzichten die de leerstoel heeft opgeleverd.

Tussen 2009 en 2013 mochten zeven spraakmakende personen uit de wetenschappelijke en culturele wereld zich Vrede van Utrecht-hoogleraar noemen, onder wie huidig minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans en oud-politica Femke Halsema. De hoogleraren benadrukten dat vrede voor de één vaak onvrijheid voor een ander betekent. Dat was in 1713 zo en dat is nog steeds zo. In een land of een cultuur kan vrede zijn, terwijl delen van de bevolking worden onderdrukt. In het internationale rechtssysteem heeft niet iedereen dezelfde rechten, en slavernij en mensenhandel bestaan nog steeds in landen waar ‘vrede’ is.

De erfenis van de Vrede van Utrecht

"We leren studenten kritisch na te denken over de voorwaarden van vrede", zegt prof. dr. Rosi Braidotti, directeur van het Centre for the Humanities (UU), waar de leerstoel was ondergebracht. "De oorlogen van de zeventiende eeuw werden aan de vergadertafel beëindigd, maar er kwam veel onvrijheid voor in de plaats. De Vrede van Utrecht gaf een enorme impuls aan de internationale slavenhandel en kolonialisme. De gevolgen daarvan zijn nog steeds zichtbaar en voelbaar in onze huidige samenleving."

Sporen van slavernij

De oraties van de zeven Vrede van Utrecht hoogleraren zijn gebundeld in een speciale uitgave, die tijdens het congres werd overhandigd aan de Provincie. De uitgave bevat naast de oratiebundel een wandelgids, met downloadbare app, die de sporen van slavernij in Utrecht langsloopt. "Het is een heel concrete manier om de erfenis van de Vrede van Utrecht en wetenschappelijke informatie beschikbaar te maken voor een groot publiek," aldus Braidotti. "Wetenschap is niet alleen iets voor academici aan de universiteit, wetenschap moet gaan over de wereld om ons heen."

Kritisch en creatief

In het kader van de leerstoel organiseerde de universiteit openbare lezingen en debatten, een internationaal studieprogramma, master classes en in 2013 nog twee grote internationale congressen. De provincie is tevreden met het project. "Het doel van de wisselleerstoel was om in Nederland en Europa brede bekendheid te geven aan de Vrede van Utrecht op wetenschappelijk niveau," zegt Mariette Pennarts-Pouw, als gedeputeerde verantwoordelijk voor de leerstoel. "Als ik zie wat er de afgelopen jaren is gebeurd rondom de leerstoel, dan denk ik dat deze doelstelling behaald is. Het maakt bovendien duidelijk dat de provincie Utrecht nog steeds een regio is waar kennis en creativiteit samenkomen – dat is voor de positionering van onze regio in Europa van groot belang."

De set met de oratiebundel en de wandelgids is in een beperkte oplage verkrijgbaar voor €50,- per set. Heeft u interesse, mail dan naar het Centre for the Humanities (cfh@uu.nl). U krijgt dan bericht of de boeken nog beschikbaar zijn.

Animatiefilmpje

De Universiteit Utrecht heeft in een animatie de Vrede van Utrecht leerstoel samengevat.