16 januari 2015

Een synergie tussen landbouw en bio-energie

Verhoging biobrandstofproductie zonder indirecte effecten mogelijk

Het verbouwen van biomassa voor biobrandstoffen kan indirect zorgen voor landgebruiksveranderingen zoals ontbossing van tropisch regenwoud en een hogere uitstoot van broeikasgassen. Dit kan worden voorkomen, blijkt uit onderzoek van wetenschappers van het Copernicus Instituut voor Duurzame Ontwikkeling van de Universiteit Utrecht. Hun syntheserapport verscheen op 13 januari.

In Europa worden biobrandstoffen beschouwd als een belangrijke bron van hernieuwbare energie om broeikasgasuitstoot te verminderen. Indirecte veranderingen in landgebruik bedreigen echter de duurzaamheid van biobrandstoffen, en daarmee het oorspronkelijke doel: verminderen van de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van fossiele brandstoffen.

Verhoogde uitstoot door indirecte effecten

Verhoogde vraag naar biobrandstof kan leiden tot een grotere vraag naar land. Hierdoor kan ander landgebruik, zoals voedselproductie, in de knel komen en moet dan verplaatst worden, maar het land waar het naar verplaatst wordt is niet altijd even geschikt. Bijvoorbeeld bos of natuurgebied dat moet worden omgezet voor gebruik in de landbouw. Dit verschijnsel heet ‘indirect land use change’, of ILUC, en kan leiden tot een verhoogde uitstoot van broeikasgassen, schrijft dr. Birka Wicke van de Universiteit Utrecht in het rapport van het Copernicus Instituut.

Tot nu toe werd het risico van indirecte effecten geanalyseerd met economische modellen, en werden concrete maatregelen die verplaatsing kunnen tegengaan niet meegenomen. De onderzoekers combineerden die twee elementen in vier verschillende casestudies, waardoor ze een veel completer beeld kregen, en dus tot betere adviezen kunnen komen.

Maatregelen voor vermindering ILUC

Samen met collega’s Marnix Brinkman, Sarah Gerssen-Gondelach en Carina van der Laan (allen Universiteit Utrecht) en prof. dr. André Faaij (Rijksuniversiteit Groningen) stelde Wicke een aantal maatregelen op waarmee ILUC ingeperkt wordt.

Uit de casestudies blijkt dat ongewenste landgebruiksveranderingen door biobrandstof kunnen worden voorkomen. “Eén van de case studies hielden we in Polen. Daar bleek dat de landbouwgrond in één provincie al de potentie had om de hele Poolse tweede generatie biobrandstoftarget voor 2020 te halen – zonder indirecte effecten”, vertelt Wicke.

Ook de andere drie casestudies laten zien dat grote hoeveelheden biobrandstof kunnen worden geproduceerd met weinig risico op indirecte effecten. De onderzochte landbouwgrond (ongeveer zes procent van alle landbouwgrond in de Europese Unie) kan in 2020 genoeg biobrandstof produceren om aan een tiende van de Europese vraag voor hernieuwbare energie bestemd voor wegtransport te voldoen.

Hoge potentie

“Door duurzame intensivering van de hele landbouwsector en door onbenutte grond te gebruiken voor extra productie kunnen we de totale productie flink vergroten”, vertelt Wicke. “Zo hoeven gewassen niet verplaatst te worden en is uitbreiding van landbouwgrond in natuurgebieden overbodig. Het is hoe dan ook essentieel dat Europa een strategie ontwikkeld om de synergie tussen landbouw en bio-energie te maximaliseren. Aan maatregelen die enkel gericht zijn op biobrandstoffen hebben we niet genoeg.”

“De maatregelen die we in onze conclusies stellen zijn niet alleen nuttig voor de biobrandstofindustrie”, besluit Wicke. “Wereldwijd kan de hele landbouwsector hier profijt van hebben.”

 

Universiteit Utrecht en duurzaamheid

Sustainability, een van de vier strategische thema’s, speelt een belangrijke rol binnen onderzoek, onderwijs, valorisatie en bedrijfsvoering. De universiteit neemt haar maatschappelijke verantwoordelijkheid om in ecologisch, economisch en sociaal opzicht een actieve bijdrage te leveren aan een duurzame samenleving. Ook ziet de Universiteit Utrecht het als onderdeel van haar maatschappelijke taak om studenten en medewerkers bewust te maken van de uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, en middels onderzoek bij te dragen aan oplossingen voor deze uitdagingen.

Meer informatie over Sustainability
Meer informatie over de Duurzame UU