16 juli 2018

Veni-subsidie voor 22 jonge Utrechtse wetenschappers

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft aan 22 pas gepromoveerde onderzoekers van de Universiteit Utrecht, UMC Utrecht, het Hubrecht Instituut en het NIOZ een Veni-financiering van maximaal 250.000 euro verleend. Veni biedt veelbelovende jonge wetenschappers de mogelijkheid om gedurende drie jaar hun eigen ideeën verder te ontwikkelen. NWO selecteert onderzoekers op basis van de kwaliteit van de onderzoeker, het innovatieve karakter van het onderzoek, de verwachte wetenschappelijke impact van het onderzoeksvoorstel en mogelijkheden voor kennisbenutting.
 

De gehonoreerde projecten van Utrechtse onderzoekers

  • Aanpak van geweld tegen trans- en interseks-personen in mensenrechten
    Dr. Lorena Sosa– Universiteit Utrecht Internationaal en Europees Recht
    Trans- en interseks-personen worden over de hele wereld geconfronteerd met ernstige intimidatie en geweld. De mensenrechtenkaders voor gendergerelateerd geweld, gericht op vrouwen, besteden geen of nauwelijks aandacht aan deze gevallen. Dit project onderzoekt deze normen, verklaart hun tekortkomingen en doet suggesties voor verbetering.

  • Van organoïden naar organen – Het printen van een lever
    Dr. Kerstin Schneeberger – Universiteit Utrecht, Geneeskunde van Gezelschapsdieren
    Door een tekort aan donororganen overlijden ongeveer 20% van alle patiënten met eindstadium leverziekten terwijl ze op een wachtlijst voor levertransplantatie staan. De onderzoeker zal onderzoeken hoe stamcellen van de patiënt gebruikt kunnen worden om mini-levers te maken die de menselijke lever kunnen vervangen en patiënten kunnen helpen.
  • Fatale groei: ontrafelen van puinstroomerosie
    Dr Tjalling de Haas – Universiteit Utrecht, Fysische Geografie
    Puinstromen zorgen voor veel slachtoffers en schade in berggebieden. Puinstromen worden groter en gevaarlijker doordat ze onderweg materiaal oppikken. De onderzoekers gaan de oorzaken daarvan ontrafelen met schaalexperimenten en metingen in de natuur, om rampen beter te voorspellen en afwenden.
  • Lie algebra's en periodieke ruimten in homotopietheorie
    Dr. Gijs Heuts – Universiteit Utrecht, Wiskunde
    Homotopietheorie gaat over vervormingen tussen meetkundige objecten, “ruimten” genoemd. Zo’n ruimte kan worden gesplitst in delen horende bij verschillende frequenties, zoals een prisma een lichtstraal breekt in kleuren. Dit onderzoek gebruikt nieuwe algebraïsche modellen om deze monochromatische delen te begrijpen en ze vervolgens weer samen te voegen.
  • Begrijpen van algoritmische prestatiehiaten
    Dr. Tillmann Miltzow - Universiteit Utrecht, Faculteit Bètawetenschappen
    Veel algoritmische problemen, zoals het handelsreizigersprobleem, kunnen in de praktijk optimaal worden opgelost. Andere computationele problemen, zoals Motion Planning of Sensor Networks, kunnen zelfs voor kleine voorbeelden niet exact worden opgelost.We zullen deze prestatiekloof verklaren
  • Hoe zangvogels leren zingen – en wat dit onthult over menselijke spraakontwikkeling
    Dr.Sanne Moorman – Universteit Utrecht, Departement Psychologie
    Kinderen en zangvogels leren vocalisaties (spraak en zang, respectievelijk) door het imiteren van geluiden van hun soortgenoten. Ze ontwikkelen hun eigen vocalisaties door te oefenen. In dit onderzoek wordt bestudeerd hoe de hersenen het auditieve geheugen kunnen inzetten om het oefenen van vocalisaties te instrueren.
  • De topologie van haak-genererende verdelingen
    Dr. Álvaro del Pino – Universiteit Utrecht, Departement Wiskunde
    Veel natuurkundige systemen kunnen worden beschreven door een bewegend deeltje onderhevig aan bepaalde restricties. Wiskundig gezien worden deze restricties beschreven door een verdeling in de raakbundel van een variëteit. Het doel van dit project is om deze verdelingen te classificeren en hun globale eigenschappen te bestuderen met behulp van technieken uit de differentiaalmeetkunde en de differentiaaltopologie.
  • Blijf kalm en let op: een blik van binnenuit
    Dr. Danai Riga – UMC Utrecht, Translational Neuroscience
    Overmatige stress verstoort ons vermogen om aandacht te schenken aan relevante zaken en zorgt ervoor dat we impulsieve beslissingen nemen die we misschien later betreuren. Dit onderzoek zal de mechanismen in de hersenen identificeren die, bij blootstelling aan stress, zorgen voor optimale aandacht en goede beheersing van onze impulsen.
  • Beperkingen van quantumgravitatie op het zichtbare universum
    Dr. Irene Valenzuela  - Universiteit Utrecht, Faculteit Bètawetenschappen
    Elk model dat ons universum beschrijft moet aan bepaalde beperkingen voldoen, om consistent te kunnen zijn met een beschrijving van gravitatie met quantumtheorie. Het doel van dit project is om deze beperkingen te bewijzen in snaartheorie, en de gevolgen ervan voor de natuurkundige effecten die we observeren in deeltjesversnellers en kosmologie.
  • Het vinden van oplossingen voor diophantische vergelijkingen met behulp van moderne getaltheorie
    Dr. Shuntaro Yamagishi – Universiteit Utrecht, Mathematisch Instituut
    Priemgetallen en de theorie van Diophantische vergelijkingen zijn onderwerpen die van belang zijn voor wiskundigen sinds de oude Grieken. De onderzoeker zal de getaltheorie gebruiken om deze onderwerpen te bestuderen met betrekking tot het vinden van oplossingen voor bepaalde vergelijkingen.
  • Mitochondriën: de sleutel voor nieuwe pijnstillers?
    Dr. Hanneke Willemen – UMC Utrecht,  Laboratory for Translational Immunology
    Chronische pijn komt voor bij 20 procent van de bevolking en pijnstillers zijn vaak niet effectief. Het is onbekend welke mechanismen pijn uitzetten en welke falen in patiënten met chronische pijn. In dit project wordt uitgezocht hoe de energiefabrieken van de cel (mitochondriën) zijn betrokken bij het ontstaan van chronische pijn.
  • Krenten uit de Europese pap: de gevolgen van Chinese overnames van Europese bedrijven
    Dr. Andrea Ascani – Universiteit Utrecht, Geografie
    Chinese bedrijven gaan, op aansporing van de overheid, steeds vaker eropuit in Europa om technologie in te kopen, wat bezorgdheid kweekt bij regeringen en in de publieke opinie. Dit project onderzoekt de implicaties van Chinees eigendom van Europese bedrijven ten aanzien van kennisoverdracht en prestaties van de betreffende regionale economieën.
  • Tegendraadse meningen in tijden van censuur: contrastieve herinneringen over het gedeelde verleden in Mechelen (1586-1621) en het geval van een verzameling handgeschreven orangistische teksten
    Dr. Bram Caers - Universiteit Utrecht, Moderne Europese talen en culturen
    Men denkt vaak dat sympathisanten van Willem van Oranje zich na de Val van Antwerpen (1585) gedeisd hielden, of naar het noorden verhuisden. Een openlijk orangistisch handschrift vervaardigd in de zuidelijke stad Mechelen toont het tegendeel en bewijst dat alternatieve meningen bleven circuleren in de Zuidelijke Nederlanden. Met tientallen opruiende gedichten en liederen, waaronder de vroegste handschriftelijke neerslag van het Wilhelmus, is het handschrift een belangrijke aanwijzing voor het bestaan van een subversieve cultuur in het Zuiden. Toch behoorden de makers van het handschrift, twee Mechelse rederijkers, tot de elite van hun thuisstad en waren zij goed geïntegreerd in sociale en politieke netwerken. Dit onderzoek wil dan ook aantonen dat het ondanks de censuur in het zuiden mogelijk was om er een alternatieve mening op na te houden. Het plaatst het handschrift en de makers ervan central en bekijkt hoe hun teksten de interactie aangaan met andere literatuur over de opstand, zowel van Spaansgezinde als van organistische kant.
  • ‘Angstzweet’: van moleculen tot gedrag
    Dr. Jasper de Groot –Universiteit Utrecht, Sociale, Gezondheids- en Organisatiepsychologie
    Buiten het bewustzijn om “communiceert” onze lichaamsgeur sociale informatie van zender naar ontvanger. Middels een nieuwe aanpak gaan de onderzoekers ontdekken of mensen het “dierlijke” vermogen met elkaar delen om angst te communiceren via feromonen—van zender (moleculen) tot ontvanger (gedrag)—om uiteindelijk eventuele ongewilde communicatie te neutraliseren.
  • Het nieuwe bijbellezen: hoe de humanistische bijbelkritiek kon ontstaan
    Dr Annet den Haan – Universiteit Utrecht,  Middeleeuwse en neo-latijnse talen en culturen
    Tegenwoordig lezen we de Bijbel niet alleen als heilig boek maar ook op een wetenschappelijke manier. Die manier van lezen gaat terug op de Renaissance. Ik onderzoek de omstandigheden waarin bijbelkritiek kon ontstaan in de vijftiende eeuw:  de nieuwe kenniscentra aan Italiaanse hoven, de veranderende netwerken van wetenschappers, en de nieuwe manieren waarop informatie zich kon verspreidden. Zo komen we meer te weten over de geschiedenis van de Bijbel, maar ook over de voorwaarden voor wetenschappelijke innovatie.
  • Herstel van historisch onrecht. Vroegmoderne fundamenten en alternatieven, ca. 1650-1830
    Dr. René Koekkoek – Universiteit Utrecht, Moderne en contemporaine geschiedenis
    Herstel van historisch onrecht wordt vaak gezien als product van een specifiek naoorlogs historisch bewustzijn, mensenrechtenidealisme en dekolonisatie. Maar dit fenomeen heeft een langere, nog grotendeels onbegrepen geschiedenis die teruggaat tot de periode 1650-1830. Dit project onderzoekt de fundamenten van – en historische alternatieven voor – de omgang met historisch onrecht.
  • De as op de Acropolis: het Parthenon en zijn verhalen van vijandschap
    Dr. Janric van Rookhuijzen – Universiteit Utrecht, Archeologie
    Elke dag bezoeken duizenden toeristen het Parthenon, de voormalige tempel, kerk en moskee op de Acropolis in Athene. Voor velen van hen is dit hét symbool van Westerse beschaving, cultuur en democratie. Maar de geschiedenis van het gebouw zoals we die nu hebben zit vol met verhalen van vijandschap. Daarin worden met name Perzen en Turken als verwoesters gekenschetst. De positieve symboliek bestaat dus bij de gratie van negatieve stereotypering. Dit project beoogt niet alleen bloot te leggen hoe deze verhalen zijn ontstaan, maar ook hoe ze zelfs tot op de dag van vandaag het werk en de theorieën van archeologen beïnvloeden.
  • Betwiste beelden: islam, visuele cultuur en diversiteit in Nederland
    Dr. Pooyan Tamimi Arab – Universiteit Utrecht, Religiestudies en theologie
    Commoties omtrent beelden staan centraal in wereldwijde debatten over de islam en diversiteit. Deze etnografische studie onderzoekt de rol van betwiste beelden – afbeeldingen van de profeet Mohammed, posters van kussende islamitische vrouwen en beledigende visuele cultuur – in het publieke debat over divers geloven in Nederland.
  • De diversificatie van georganiseerde misdaad naar de illegale handel in natuurlijke hulpbronnen
    Dr. Daan van Uhm – Universiteit Utrecht, Criminologie
    Het voorgestelde onderzoek ontwikkelt een innovatieve benadering om te begrijpen hoe en waarom transnationale criminele organisaties diversifiëren naar de illegale handel in natuurlijke hulpbronnen door het verband tussen milieumisdrijven en andere serieuze vormen van criminaliteit te onderzoeken.

Laureaten van het NIOZ en het Hubrecht Instituut

  • De ontogenie van migratie: een samenspel van genen en omgeving
    Dr. Tamar Lok NIOZ – NIOZ, Department of Coastal Systems
    Veel dieren maken indrukwekkende reizen tussen broed- en overwinteringsgebieden. De routes die ze daarbij afleggen worden door een samenspel van genen en omgeving gevormd. In dit project gaan de onderzoekers dit samenspel ontrafelen om daarmee het aanpassingsvermogen van trekkende dieren op veranderingen in hun omgeving beter te kunnen begrijpen.
  • Het afsmelten van de Groenlandse ijskap en het effect op de kustecosystemen
    Dr. Lorenz Meire – NIOZ, Estuarine and Delta systems
    De Groenlandse ijskap smelt steeds sneller af en dit leidt tot een sterke toename in zoetwaterafvoer naar de kustzone. Dit project onderzoekt de gevolgen van de smeltende gletsjers op het fysisch, chemisch en ecologisch functioneren van de Groenlandse kust ecosystemen.
  • Groei van borstkanker visualiseren in 3D
    Dr. Florijn Dekkers - Hubrecht Instituut, Utrecht
    Variatie binnen verschillende borstkankers beperkt therapie effectiviteit en veroorzaakt resistentie. Met behulp van geavanceerde microscopische technieken zullen wij de groei in verspreiding van lichtgevende humane borsttumoren visualiseren in de tijd om zo de pathologie van borstkanker beter te begrijpen.