7 april 2017

Position paper over maatschappelijke impact van wetenschappelijk onderzoek

Universiteiten: kijk op een nieuwe manier naar maatschappelijke impact en pas beleid aan

Foto Robert Oosterbroek
Foto Robert Oosterbroek

Carlos Moedas, Europees Commissaris voor Onderzoek, Wetenschap en Innovatie, stelde in oktober 2016 dat impact een van de drie kernwaarden voor Europese onderzoeksprogramma’s moet zijn, naast excellentie en openheid. Prof. dr. Wiljan van den Akker (directeur Centre for the Humanities) en dr. Jack Spaapen (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen) hebben op verzoek van de League of European Research Universities (LERU) het position paper Productive interactions: societal impact of academic research in the knowledge society opgesteld. Zij stellen dat universiteiten op een nieuwe manier naar maatschappelijke impact moeten kijken en hun beleid daarop moeten aanpassen.

Impact

De discussie rondom maatschappelijke impact van de universiteit en specifiek onderzoek is in de afgelopen jaren belangrijker geworden en zal in de komende tijd sterk toenemen. Wat dragen universiteiten nu eigenlijk bij aan de kennismaatschappij, hoe kunnen zij meehelpen om globale en maatschappelijke problemen op te lossen?

In het paper reflecteren de auteurs op de gevolgen van de nadruk op maatschappelijke impact van onderzoek. Zij analyseren de hedendaagse context: hoe wordt de discussie over impact aan universiteiten momenteel gevoerd en hoe wordt die omgezet in beleid? Ook worden de gevolgen voor het onderzoeksklimaat besproken, van onderzoekers en financiers tot overheden en stakeholders. Traditionele, kwantitatieve  methoden om impact te meten, zoals H-indexen en bibliometrie, voldoen niet langer. In plaats daarvan moet er meer gebruik worden gemaakt van bestaande, kwalitatieve methoden, zoals narratives en case-studies.

Prof. dr. Wiljan van den Akker. Foto Vincent Mentzel
Prof. dr. Wiljan van den Akker. Foto Vincent Mentzel

Aanbevelingen

In het rapport staan ook aanbevelingen. Zo moeten competitie en vergelijkingsdrang niet langer leidend zijn bij kennisvergaring maar is het veel verstandiger de focus te leggen op samenwerking tussen universitaire onderzoekers en maatschappelijke partners buiten academia. Universiteiten moeten toekomstgericht beleid opstellen, samen met overheidsinstanties, onderzoeksfinanciers, de private sector en de samenleving in zijn geheel.  Als maatschappelijke impact echt op waarde wordt geschat, zullen de universitaire beloningssystemen grondig moeten worden aangepast. Onderzoekers worden nu immers voornamelijk op het aantal publicaties afgerekend. De LERU benadrukt dat beleidsmakers en financiers op alle niveaus (van nationaal tot Europees) hun verwachtingen wat betreft de voorspelbaarheid van de uitkomsten van onderzoeksprojecten moeten bijstellen. De productie van kennis is niet lineair maar dynamisch en dus (vaak) onvoorspelbaar. Zij moeten universiteiten steunen die impact hoog op de agenda hebben staan en de dialoog met hen aangaan om zinvol beleid op het gebied van impact te ontwikkelen in plaats van te focussen op korte-termijn-uitkomsten en snel economische gewin.

Debatavond Societal Impact

Op 1 juni 2017 organiseert het Centre for the Humanities een tweede debatavond (tussen 16.30 en 18.00 uur) met als thema Societal Impact. Keynote spreker is Professor David Price (University College London), die veel ervaring heeft opgedaan met het research Excellence Framework (de zgn. REF) in de UK.