29 maart 2019

2 april Wereld Autismedag & 31 maart tm 6 april Autismeweek

Universiteit Utrecht onderzoekt vroege signalen van autisme

De Verenigde Naties riepen 2 april uit tot Wereld Autismedag en van 31 maart t/m 6 april is het Autismeweek. In Nederland leven ruim 200.000 mensen met autisme. Het aantal mensen dat te maken heeft met autisme is nog vele malen groter. Expert psycholoog dr. Carlijn van den Boomen beantwoordt enkele vragen over deze ontwikkelingsstoornis.

Wat is autisme?

“Autisme Spectrum Stoornis is een ontwikkelingsstoornis die kinderen vanaf jonge leeftijd laten zien. Het kenmerkt zich door twee soorten symptomen. Problemen in de sociale communicatie en interactie, repetitief gedrag en interesses. Dit laatste komt bijvoorbeeld tot uiting in dat kinderen graag willen dat dingen hetzelfde blijven of interesse hebben in één onderwerp waar ze dan ook heel veel kennis over hebben.”

We weten dat er niet één gen aan te wijzen is dat autisme veroorzaakt.

Hoe ontstaat autisme?

“Er wordt ontzettend veel onderzoek gedaan naar autisme en we kunnen het nog niet precies zeggen. We weten dat er niet één gen aan te wijzen is die het veroorzaakt. Het is een combinatie van verschillende genen die niet bij iedereen hetzelfde is.
Zowel de genen als de omgeving zijn van invloed op autisme. Het is dus niet puur genetisch, maar ook niet alleen de omgeving. Wel kunnen ouders een kind met autisme soms helpen, bijvoorbeeld door regelmaat en structuur in de dag te brengen. Zo lukt het soms om vanuit de omgeving het welzijn van het kind te beïnvloeden.”

Hoe wordt autisme vastgesteld?

“Dat kan een psycholoog of psychiater doen. Kinderen worden bijvoorbeeld geobserveerd in spelsituaties om bepaald gedrag uit te lokken. De psycholoog signaleert in hoeverre een kind iets wel of niet laat zien. En er wordt een interview gedaan met de ouders over het gedrag in het dagelijks leven.”

Is er een medicijn tegen autisme?

“Autisme is niet te genezen. Er zijn wel verschillende cursussen voor ouders om te zorgen dat hun kind meer sociale interacties aangaat. Zoals Pivotal Response Therapy bij jonge kinderen, om interactie te stimuleren. Er wordt dan een activiteit gekozen die het kind leuk vindt, zoals een toren bouwen met blokken. Zo heb je de motivatie van het kind al mee. Dan geeft de ouder vervolgens alleen een blokje aan het kind wanneer het oogcontact maakt. Zo leert het kind welke interactie wordt verwacht door andere mensen."

Carlijn van den Boomen
Dr. Carlijn van den Booomen

Wat onderzoek je op dit moment?

"Ik onderzoek of we in de babytijd al vroege signalen van autisme kunnen zien. Daarbij kijk ik bijvoorbeeld naar het herkennen van emoties in gezichten: kunnen kinderen die als peuter een diagnose autisme krijgen, in de babytijd al minder goed emoties herkennen? In een groot Europees onderzoek (genaamd EUAIMS) brengen we dit soort vroege signalen in kaart. Hiermee hopen we meer te weten te komen over de oorzaak van autisme. Daarnaast kunnen we met deze kennis in de toekomst ouders en kinderen al op jongere leeftijd helpen als er zorgen zijn over de ontwikkeling.”

 

Onderzoeksthema Dynamics of Youth
Wil je maatschappelijke problemen aanpakken, dan kun je het beste beginnen bij kinderen. Het Utrechtse onderzoeksthema Dynamics of Youth investeert in een veerkrachtige jeugd. Wetenschappers uit alle vakgebieden werken samen om kinderontwikkeling beter te leren begrijpen. Hoe helpen we kinderen en jongeren groeien en bloeien in onze snel veranderende samenleving?