Twee ENW-M-subsidies voor Utrechtse bètawetenschappers
Fundamenteel onderzoek naar H5N1-verspreiding en fotonlawines
Twee onderzoeksprojecten van de faculteit Bètawetenschappen hebben deze week een ENW-M-subsidie van NWO in de wacht gesleept. De toekenningen zijn bedoeld voor nieuwsgierigheidsgedreven en risicovolle onderzoeksideeën. De gehonoreerde voorstellen richten zich op twee heel verschillende vragen: hoe de 2.3.4.4b-variant van het H5N1-virus zich kan aanpassen aan nieuwe gastheren, en hoe nanokristallen een kettingreactie van licht kunnen opwekken.
Moo-tating threats: HA- en NA-functies ontcijferen om H5N1-infecties in nieuwe gastheren te herkennen
In het project Moo-tating Threats onderzoeken Robert de Vries en El-Sayed Abdelwhab (Friedrich-Löffler-Institut) hoe het H5N1-virus zich weet aan te passen aan onverwachte gastheersoorten. Een specifieke variant, H5N1 2.3.4.4b, heeft zich inmiddels wereldwijd verspreid en kan het hele jaar door infecties veroorzaken.
Verontrustend is dat dit virus recent is aangetroffen bij koeien, wat de mogelijkheden voor verdere aanpassing kan vergroten. De onderzoekers richten zich op het bestuderen van de HA- en NA-eiwitten van het virus, die in balans moeten samenwerken om effectieve verspreiding mogelijk te maken. Door die interactie precies te begrijpen, willen ze achterhalen welke veranderingen het virus dichter bij overdracht naar, of tussen, mensen kunnen brengen. Dat inzicht is essentieel om toekomstige risico’s vroeg te signaleren.
Deze samenwerking geeft ons de ruimte om beter te begrijpen hoe H5Nx-virussen zich aanpassen en welke veranderingen het risico op overdracht naar mensen vergroten.
Een lawine van licht opwekken
Het ENW-M-project van Freddy Rabouw richt zich op de fotonlawine. Dat is een kettingreactie waarbij een kleine hoeveelheid geabsorbeerd licht in nanokristallen met lanthaniden leidt tot een fel signaal. Door de interne dynamiek van deze kristallen te onderzoeken wil Rabouw beter begrijpen hoe zo’n lichtlawine precies ontstaat. Hij hoopt hiermee de basis te leggen voor de ontwikkeling van nieuwe materialen en van nieuwe toepassingen, zoals superresolutiemicroscopie en geavanceerde sensoren.
Met deze subsidie kunnen we een veelbelovende klasse lichtgevende materialen in detail leren begrijpen. Mogelijke toepassingen zijn optische beeldvorming met superresolutie of energie-efficiënte computerberekeningen met licht.
De NWO Open Competitie ENW-M-subsidie biedt onderzoekers de mogelijkheid om creatieve en risicovolle ideeën uit te werken en wetenschappelijke vernieuwingen te realiseren die de basis kunnen vormen voor de onderzoeksthema’s van de toekomst.