TOS, meertaligheid en AI: nieuwe hoogleraar doet onderzoek naar taalontwikkelingsstoornissen

Ongeveer 5 tot 7 procent van alle kinderen heeft een taalontwikkelingsstoornis (TOS). Toch is er veel minder over bekend dan over ADHD of dyslexie. Per 1 mei 2026 is Elena Tribushinina benoemd als hoogleraar Taalontwikkelingsstoornissen: AI-ondersteund inclusief onderwijs in een meertalige samenleving, een leerstoel gefinancierd door Koninklijke Auris Groep. “Met het onderzoek hoop ik bij te dragen aan kennis over TOS,” zegt Tribushinina, “onder zowel wetenschappers als professionals.”

Meertaligheid, inclusief onderwijs en kunstmatige intelligentie

Mensen met TOS hebben moeite met het begrijpen en gebruiken van taal. Dat heeft verstrekkende gevolgen, bijvoorbeeld voor hun communicatie en hoe ze leren op school. Tribushinina doet onderzoek naar hoe kinderen met TOS volwaardig kunnen meedoen in het onderwijs.

Meertaligheid is een van de speerpunten van de leerstoel. “Veel kinderen met TOS groeien meertalig op”, vertelt Tribushinina. “Twee of meer talen spreken is een rijkdom en biedt veel voordelen. Maar er zijn ook uitdagingen, zoals op het gebied van de diagnostiek van TOS. De onderwijsraad adviseert om alle talen die kinderen kennen te benutten in het onderwijs. Er is alleen nog weinig bekend over hoe dat bij kinderen met TOS kan worden gerealiseerd.”

Meertaligheid is een rijkdom en biedt veel voordelen. Er zijn ook uitdagingen, zoals op het gebied van de diagnostiek van TOS.

Tribushinina richt zich specifiek op inclusief onderwijs: onderwijs waar kinderen en jongeren met en zonder ondersteuningsbehoefte samen naar dezelfde school gaan. Daarnaast onderzoekt ze hoe kunstmatige intelligentie kan helpen om kinderen met TOS te ondersteunen.

“De Nederlandse overheid streeft ernaar dat in 2035 de meeste kinderen inclusief onderwijs krijgen. Dit betekent dat leerlingen met TOS vaker in grote klassen terecht zullen komen, bij een leerkracht die weinig weet over TOS en niet voldoende tijd heeft om hen de extra ondersteuning te bieden die ze nodig hebben. Onderwijs- en vakbonden boden de Tweede Kamer daar vandaag nog een rapport over aan.”

“We moeten voorkomen dat deze leerlingen tussen wal en schip raken. Het is daarom belangrijk om alvast naar oplossingen te kijken. Samen met mijn team op de universiteit en het onderzoeks- en innovatieteam van Auris gaan we bijvoorbeeld onderzoeken of kinderen met TOS extra hulp kunnen krijgen van AI-tools en andere technologische innovaties. Ik kijk erg uit naar deze samenwerkingen.”

Verbinding tussen wetenschap en praktijk

De leerstoel is gevestigd aan twee faculteiten van de Universiteit Utrecht: de faculteit Geesteswetenschappen en de faculteit Sociale Wetenschappen. In haar onderzoek werkt Tribushinina nauw samen met het onderzoeksteam van Auris, een zorg- en onderwijsinstelling die zorgt voor passend onderwijs en professionals begeleidt met scholing en advies. Zo verbindt de taalwetenschapper wetenschap met praktijk. 

Kinderen met TOS zullen vaker in grote klassen terechtkomen, bij een leerkracht die weinig weet over TOS.

“Het onderzoek naar TOS, in samenhang met meertaligheid, inclusief onderwijs en technologie, is zowel wetenschappelijk als maatschappelijk relevant”, zegt Thomas Vaessens, decaan van de faculteit Geesteswetenschappen. “We hechten veel waarde aan maatschappelijke impact van de geesteswetenschappen en zijn dan ook blij dat we Elena Tribushinina als hoogleraar hebben kunnen benoemen.”

Ook decaan van de faculteit Sociale Wetenschappen Leoniek Wijngaards-de Meij verwelkomt de nieuwe leerstoel. “TOS zit op het raakvlak tussen taalkunde en de pedagogiek. Het werk van professor Tribushinina sluit daarbij naadloos aan op het werk van de afdeling Pedagogiek in diverse samenlevingen. Die onderzoekt vraagstukken rondom de optimale ontwikkeling en participatie van kinderen en jongeren in diverse samenlevingen.”

“Binnen Auris werken we elke dag met kinderen met TOS”, vertelt Korrie Louwes, de voorzitter van de Raad van Bestuur. “De combinatie van TOS, AI en meertaligheid is precies waar de praktijk nu om vraagt. De kennis die Elena Tribushinina ontwikkelt brengen we direct naar de werkvloer. We zijn trots dat we met haar een hoogleraar hebben gevonden die al deze thema’s verbindt.”

Over Auris

Koninklijke Auris Groep is een professionele partner voor mensen die ondersteuning nodig hebben bij horen, spreken of taal. Auris heeft scholen voor speciaal onderwijs, ambulante diensten, audiologische centra en zorglocaties, en voert praktijkgericht, wetenschappelijk onderzoek uit.