16 februari 2017

TOP-subsidies van ZonMw voor Bètawetenschappers

Vier onderzoekers van het Departement Biologie van de Universiteit Utrecht hebben een TOP-subsidie van ZonMw toegekend gekregen. Met een bedrag van 675.000 euro kunnen zij gedurende 4 tot 5 jaar een onderzoekslijn verder uitbreiden of opzetten, en daarbij een samenwerking aangaan met andere partners. Dit betekent een nieuwe impuls voor onderzoek naar het uitzaaien van kankercellen, de regeneratie van zenuwcellen en hartspiercellen en de prikkelverwerking bij autisme.

Uitzaaiingen

Anna Akhmanova, hoogleraar Celbiologie, bestudeert samen met Judith Klumperman en Patrick Derksen van het UMC Utrecht, hoe het celskelet betrokken is bij het uitzaaien van kankercellen. Recent ontdekte zij dat de microtubuli van het celskelet de vorming faciliteren van uitlopers die de omgeving van de kankercel aftasten. Ook transporteren ze stoffen die de omringende weefsels kunnen afbreken.

Om te bestuderen hoe deze eigenschappen er voor zorgen dat een kankercel invasief wordt, kweken de onderzoekers kankercellen in een 3-dimensionaal model dat de tumor zo goed mogelijk nabootst. Ze kijken daarin naar de organisatie van het skelet en identificeren de moleculen die daar een rol bij spelen. Ook gebruiken ze muismodellen voor uitzaaiende borstkanker. Uiteindelijk kunnen hun resultaten bijdragen om de diagnostiek en therapie van borstkanker en andere uitzaaiende kankers te verbeteren.

Regeneratie

Sander van den Heuvel, hoogleraar Ontwikkelingsbiologie, onderzoekt wat er verantwoordelijk is voor de rem op celdeling in gespecialiseerde cellen zoals zenuwcellen of spiercellen. Dit onderzoek maakt gebruik van een diermodel, het wormpje C. elegans, en samen met collega Casper Hoogenraad (hoogleraar Celbiologie) en Eva van Rooij (Hubrecht Instituut) ook van menselijke zenuwcellen en hartspiercellen. Wanneer de rem opgeheven kan worden, moet het mogelijk zijn gespecialiseerde menselijke zenuwcellen en hartspiercellen te laten delen en regeneratie te bevorderen.

Prikkelverwerking

Biologe Corette Wierenga richt zich in haar onderzoek op het ontstaan van de prikkelgevoeligheid van mensen met een vorm van autisme. Patiënten met deze aandoening zijn vaak anders gevoelig voor geluiden, beelden of aanrakingen, maar het is nog onbekend hoe dat komt. De zintuiglijke prikkelverwerking is een van de eerste functies die na de geboorte tot stand komt.

Wierenga en haar collega’s, Christian Lohmann van het NIN, Hilgo Bruining van het UMC Utrecht en Martien Kas van de RU Groningen, kijken met geavanceerde technieken naar het verband tussen de hersenactiviteit en de aanleg van de juiste verbindingen tussen zenuwcellen, de synapsen. Daarnaast testen ze een nieuwe en veilige behandeling die mogelijk na de geboorte kan voorkomen dat de prikkelverwerking niet goed ontwikkelt.

Voor excellent onderzoek

Dit jaar heeft ZonMw 10 projecten van excellente onderzoeksgroepen gehonoreerd met een TOP subsidie. Hiermee kunnen zij onderzoekslijnen vernieuwen en nieuwe samenwerkingen aangaan. Het oogmerk van de TOP-subsidie is ruimte te creëren voor innovatieve wetenschap van excellente kwaliteit.