Slimmer monitoren, minder dieren

Het Gemeenschappelijk Dierenlaboratorium (GDL) van de Universiteit Utrecht en het UMC Utrecht is overgestapt op een nieuwe screeningsmethode voor de bewaking van de gezondheid van muizen en ratten in het laboratorium. Deze innovatieve aanpak maakt het mogelijk om de gezondheid van de dieren nauwkeurig te monitoren zonder dat hiervoor nog dieren nodig zijn.

Met de nieuwe screeningsmethode worden pathogenen (ziekteverwekkers zoals bacteriën, virussen of schimmels) efficiënt opgespoord via filters die in contact komen met het bodemmateriaal. Hierdoor is het gebruik van zogeheten verklikker-dieren (dieren die bewust worden ingezet om te controleren of ziekteverwekkers aanwezig zijn) niet langer nodig. Door de filters gedurende een periode van drie maanden herhaaldelijk bloot te stellen aan het bodemmateriaal, ontstaat een compleet beeld van zowel de huidige als de eerdere aanwezigheid van deze ziekteverwekkers.

Daling naar nul

De impact van deze verandering is duidelijk zichtbaar in de cijfers. Waar in 2016 nog 287 muizen en 61 ratten werden ingezet voor gezondheidsmonitoring, is dit aantal sinds maart 2026 gedaald naar nul. “Door slimmer en innovatiever te werken, kunnen we de zorg voor proefdieren verbeteren én tegelijkertijd het aantal benodigde dieren tot nul reduceren”, aldus Marian Verhage, manager van het GDL. 

“Het GDL werkt continu aan een goede Culture of Care”, voegt hoofd van de Instantie voor Dierenwelzijn Utrecht Pascalle van Loo toe. “Dierenwelzijn en de 3V’s staan centraal in alle aspecten van de bedrijfsvoering en innovatie staat daarbij voorop. Daarmee is het GDL een voorbeeld voor andere dierfaciliteiten.”

Over het GDL

Binnen het GDL vindt onderzoek en onderwijs met proefdieren plaats. Naast het huisvesten en verzorgen van de dieren wordt vakkundige biotechnische ondersteuning gegeven en zijn medewerkers dagelijks bezig met het (cognitief) trainen van de dieren. Afgelopen februari hebben een aantal van hen daar zelfs de Culture of Care-prijs voor gewonnen. 

Wereldproefdierendag

Op Wereldproefdierendag (24 april) staan we stil bij het gebruik van proefdieren in onderzoek en onderwijs én bij de voortdurende inspanningen om dit gebruik te verminderen, verfijnen en waar mogelijk te vervangen. En dat elke stap richting minder en beter gebruik van proefdieren telt. De overgang naar deze nieuwe screeningsmethode is daar een mooi voorbeeld van.