Rhabdoïde tumorcellen aanpakken via hun bouwstenen
Promovendus Marjolein Kes heeft nieuwe aanknopingspunten voor behandeling van rhabdoïde tumoren (MRT) gevonden. Zo zag Kes in het lab dat het remmen van de aanmaak van bouwstenen van het DNA tumorcellen langzamer laat delen en zelfs verdwijnen. Deze bevindingen vormen de basis voor de opzet van een nieuwe klinische studie. Ze promoveerde op 10 juni 2026 aan de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht.
MRT is een zeldzame maar moeilijk te genezen tumor. Ondanks intensieve behandelingen zijn de vooruitzichten voor een deel van de kinderen nog altijd beperkt. Daarom zoeken onderzoekers naar nieuwe manieren om tumorcellen gericht aan te pakken.
Kes onderzocht hoe deze kankercellen voedingsstoffen gebruiken om te groeien. En waar binnen dit proces zwakke plekken zitten die tumorcellen kwetsbaar maken wanneer ze worden verstoord. Ze deed dit in de groep van Jarno Drost in het Prinses Máxima Centrum en de groep van Celia Berkers van de Universiteit Utrecht.
Met verschillende onderzoekstechnieken onderzocht Kes in het lab gekweekte mini-tumoren, ook wel organoïden genoemd. Tumorweefsel afkomstig uit de biobank van het Prinses Máxima Centrum werd daarvoor gebruikt. Ze vond in het lab dat remming van de aanmaak van bouwstenen van het DNA, zoals het remmen van het enzym DHODH, ervoor zorgt dat de groei van de kankercellen vermindert.
Van ontdekking naar toepassing
Na haar promotieonderzoek blijft Kes in het Prinses Máxima Centrum werken. Ze doet verder onderzoek naar het al beschikbare medicijn gemcitabine dat aangrijpt op hetzelfde metabole proces dat Kes tijdens haar promotieonderzoek in het laboratorium heeft gevonden. Daarnaast wordt in het Prinses Máxima Centrum gewerkt aan de opzet van een klinische studie met gemcitabine.
"Het mooiste aan dit onderzoek vind ik dat er concrete vervolgstappen uit zijn voortgekomen voor kinderen. We hebben nieuwe kwetsbaarheden gevonden die mogelijk bij gaan dragen aan betere behandelingen voor kinderen met rhabdoïde tumoren", vertelt Kes.
Het promotieonderzoek en vervolgonderzoek van Kes worden mogelijk gemaakt door Stichting Kinderen Kankervrij (KiKa). In 2025 ontving zij vanuit KiKa de Tom Voûte Award, een prijs voor jonge veelbelovende onderzoekers, voor haar onderzoek.