4 april 2017

Religie is geen bron van geweld volgens Lucien van Liere

© iStockphoto.com/Jorisvo
© iStockphoto.com/Jorisvo

Voor de website Sociale Vraagstukken (20 maart) en het Reformatorisch Dagblad (30 maart) schreef dr. Lucien van Liere (Religiewetenschap) een opiniestuk waarin hij betoogt dat het te simpel is om religieuze overtuigingen te zien als oorzaak van gewelddadige conflicten.

Het idee dat religie ten grondslag ligt aan geweld klinkt steeds vaker in het publieke debat. Populaire wetenschappers als Christopher Hitchens, Sam Harris en Paul Cliteur onderschrijven deze visie. Hun publicaties zijn populair omdat ze een eenvoudig antwoord geven en religie als eensluidende bron van geweld presenteren, volgens Van Liere. 

Dr. Lucien van Liere
Dr. Lucien van Liere

Groepsvorming

Deze aannames zijn echter te simplistisch volgens hem. Religie is inderdaad betrokken bij conflicten, maar dat heeft vooral te maken met groepsvorming en -solidariteit. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen slachtoffers en daders, om zo het groepsgevoel te versterken. Groepen maken vaak gebruik van symbolische, in religieuze tradities verankerde frames om betekenis te geven aan actuele gebeurtenissen.

Religieuze taal als discours

Dit gebeurt niet alleen bij religieuze groepen, ook politieke en nationalistische groepen proberen andere groepen te stereotyperen, zegt Van Liere. Als religie een dominant onderdeel is van de sociale context, zal de taal die gebruikt wordt om actuele gebeurtenissen te begrijpen ook een krachtige religieuze component hebben. Volgens de religiewetenschapper zijn groepssolidariteit en religieuze overtuiging sterk met elkaar verbonden. "Wanneer dat wordt beseft, hoef je niet zozeer naar 'religie' als apart fenomeen te kijken, maar vooral naar de manier waarop religieuze taal betekenis geeft aan de actuele situatie van de groep en naar de wijze waarop onderlinge verbondenheid niet alleen de eigen groep, maar ook andere groepen van betekenis voorziet", aldus Van Liere.