18 april 2017

Wetenschappelijk top én mooi geschreven

Publicatie Viktor Blåsjö in ‘The Best Writing on Mathematics’

Een publicatie van wiskundige en mathematisch historicus Viktor Blåsjö is opgenomen in ‘The Best Writing on Mathematics 2016’ van Princeton University Press. Hiervoor worden de wiskundige publicaties van dat jaar geselecteerd die wetenschappelijk top én mooi geschreven zijn. De uitgave bereikt dan ook een internationaal en breed wiskundig geïnteresseerd publiek. Blåsjö heeft bovendien net te horen gekregen dat voor de editie 2017 weer een artikel van hem is geselecteerd.

Viktor Blåsjö
Viktor Blåsjö

Het voor ‘The Best Writing on Mathematics’ geselecteerde artikel van Blåsjö  is ‘The Myth of Leibniz’s Proof of the Fundamental Theorem of Calculus’. Het werd vorig jaar gepubliceerd in het Nederlandse ‘Nieuw Archief voor Wiskunde’, maar staat nu dus internationaal in the schijnwerpers. Een enorme opsteker voor Blåsjö , want hij is een mathematisch historicus met een missie. “Als je geen geschiedenis hebt bestudeerd, is het net alsof je nooit heb gereisd”, parafraseert hij Descartes.

Vierhonderd jaar oud

“De vierhonderd jaar oude wiskunde waar mijn artikel over gaat, is nog steeds waar”, vertelt Blåsjö . “Toch is het interessant om de ontwikkeling hiervan in historisch perspectief te kennen. Een breder perspectief leidt vaak tot een minder dogmatische houding. Juist in de wetenschap en het onderwijs is het nuttig te leren hoe inzichten zich hebben ontwikkeld, in plaats van alleen: zó moet het.” Toch wordt de geschiedenis van de wiskunde slechts aan weinig universiteiten onderzocht.

Latijn

Blåsjö  promoveerde vorig jaar op onderzoek naar de zeventiende-eeuwse wis-, natuurkundige en filosoof Gottfried Wilhelm Leibniz en heeft nu een tenure track positie bij de groep History of Mathematics. In Nederland is de Universiteit Utrecht de enige met een leerstoel Geschiedenis van de Wiskunde en bijvoorbeeld in Blåsjö ’s moederland Zweden heeft het vakgebied geen enkele hoogleraar. “Terwijl universiteiten voor de geschiedenis van de filosofie vaak meerdere hoogleraren hebben”, vergelijkt hij. De filosofische geschriften van Leibniz zijn dan ook in meerdere moderne talen beschikbaar, terwijl je voor zijn wiskundige artikelen het Latijn machtig moet zijn.

Grote misvatting

In het voor ‘The Best Writings on Mathematics’ geselecteerde artikel van Blåsjö , behandelt hij een grote misvatting over een publicatie van Leibniz. Dit artikel wordt algemeen beschouwd als het fundamentele bewijs voor de hoofdstelling van de differentiaal- en integraalrekening. Blåsjö  laat zien dat het dit helemaal niet is. “Leibniz gaat in dit artikel juist in op situaties waarin het niet triviaal is een formule te vinden”, vertelt Blåsjö .

Historische context

Leibniz en zijn tijdgenoten waren de eerste wiskundigen die werkten met formules. Tot dan toe was de wiskunde gebaseerd op de ‘tastbare’ meetkunde. De betrouwbaarheid en betekenis van formules werd dan ook sterk gerelateerd aan meetkundige problemen. “Voor de juiste interpretatie van dit artikel, moet je deze historische context goed begrijpen”, verklaart Blåsjö .

Editie 2017

Voor de editie over 2017 van ‘The Best Writings on Mathematics’ is het artikel ‘How to Find the Logarithm of Any Number Using Nothing But a Piece of String’ van Blåsjö geselecteerd, dat verscheen in het Amerikaanse The College Mathematics Journal. “Dit artikel is ook een vorm van het omzetten van tastbare meetkunde in formules. Het een leuk recept om logaritmes te vinden met behulp van metingen aan een ketting die op twee punten is opgehangen.”

Meer informatie

The Myth of Leibniz’s Proof of the Fundamental Theorem of Calculus’

‘How to Find the Logarithm of Any Number Using Nothing But a Piece of String’

Promotie Viktor Blåsjö

The Best Writings on Mathematics 2016