24 maart 2017

Prestigieuze ERC Grant voor taalwetenschapper Yoad Winter

Prof. dr. Yoad Vinter Seggev. Foto Ed van Rijswijk
Prof. dr. Yoad Vinter Seggev. Foto Ed van Rijswijk

De European Research Council (ERC) heeft een prestigieuze subsidie toegekend aan prof. dr. Yoad Winter (Taalwetenschap). Winter ontvangt een ERC Advanced Grant met een waarde van 2,5 miljoen euro. Met de subsidie gaat hij onderzoek doen naar de manier waarop mensen hun taal gebruiken om over verzamelingen te denken en communiceren. Op maandag 10 april 2017 houdt Winter zijn oratie in het Academiegebouw Utrecht.

Collectieve uitingen

Talen hebben verschillende manieren om te refereren aan verzamelingen, families, kuddes of bossen. De grammaticale en lexicale eigenschappen van collectieve uitingen bepalen hoe wij verzamelingen interpreteren. Het verschil in interpretatie tussen het bos is oud en deze bomen zijn oud komt overeen met het enkel- en meervoud van het onderwerp. Zowel ‘bos’ als ‘bomen’ zijn verzamelingen (bomen), maar de semantiek van enkelvoud/meervoud betekent dat alleen in de zin deze bomen zijn oud individuele bomen ook daadwerkelijk oud zijn. In een oud bos hoeven niet alle bomen oud te zijn.

De vraag die in het ERC-project gesteld wordt, is hoe mensen denken en spreken over verzamelingen. Hoe kunnen dezelfde werkwoorden een collectieve actie categoriseren (Marie en Jan knuffelen) maar ook een niet-collectieve eenrichtingsactie (Marie knuffelt Jan)? En als je zegt dat je ver van een benzinestation bent, dan zijn alle benzinestations ver weg en is een benzinestation een verzameling, terwijl dichtbij een benzinestation betekent dat er slechts één benzinestation dichtbij is. Deze vragen over collectieve categorisatie gaan over de fascinerende interactie tussen grammatica en de psychologie van concepten.

Nieuwe taalkundige theorie

Samen met dr. Joost Zwarts (Taalwetenschap), en geadviseerd door prof. James Hampton (Psychologie, City, University of London) zal Winter een nieuwe taalkundige theorie ontwikkelen van dit vermogen tot collectieve categorisatie, een theorie die toegepast wordt op een breed scala aan empirische fenomenen en interdisciplinaire uitdagingen in computationele semantiek en vergelijkende taalkunde. Het maakt daarbij gebruik van de synergie tussen taalkunde en psychologie.

Drie deelprojecten

De leidende hypothese is dat wisselwerking tussen mentale principes van de ruimtelijke eigenschappen van verzamelingen en de grammatica van collectieve uitdrukkingen samen de collectieve categorisatie van taal vormen. Winter gaat deze hypothese in drie verschillende interdisciplinaire domeinen: menselijke interactie met geografische informatiesystemen, experimenten rond taalgedrag, en vergelijking van talen uit verschillende taalfamilies. Tezamen moeten deze drie componenten leiden tot nieuwe inzichten in de taalbetekenistheorie.

Taal biedt een schat aan manieren om verzamelingen te representeren. Om ons vermogen te begrijpen hoe verzamelingen in onze geest geconceptualiseerd zijn, en om dit vermogen te modelleren in de computationele semantiek, moeten we tot in detail onderzoeken hoe verzamelingen in de taal worden gerepresenteerd.
Prof. dr. Yoad Vinter Seggev

Over Yoad Winter

Na zijn afstuderen, Universiteit Utrecht (1998), werd Yoad Winter aangesteld als universitair docent, later universitair hoofddocent, bij het departement Informatica aan het Technion, Israel Institute of Technology. In 2008 kwam hij naar de Universiteit Utrecht, waar hij in 2014 werd aangesteld als hoogleraar Semantiek en Kunstmatige Intelligentie. Als onderdeel van zijn werk in Utrecht is hij bestuurslid van de focusgebied Neuroscience & Cognition Utrecht (2015-nu) en was hij voorzitter van de onderwijscommissie van de bacheloropleiding Kunstmatige Intelligentie (2011-2016).

De afgelopen vijftien jaar is Winter actief betrokken geweest bij tien gefinancierde projecten, waarin hij internationaal heeft samengewerkt met onderzoekers in Nederland, Israël, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Hij publiceert op het gebied van de formele semantiek, vaak samen met collega’s, of met zijn promovendi. Hij is momenteel redactielid van zes wetenschappelijke tijdschriften op het gebied van theoretische en computationele taalkunde. Zijn onderwijsactiviteiten bestaan uit lesgeven en curriculumplanning in drie verschillende disciplines (Taalwetenschap, Informatica en Kunstmatige Intelligentie). Daarnaast geeft hij vaak cursussen op internationale PhD-scholen.

Winters monografie Flexibility Principles in Boolean Semantics is verschenen bij MIT Press (2001) en zijn leerboek voor gevorderen Elements of Formal Semantics bij Edinburgh University Press (2016). Een ander boek, met Prof. James Hampton (City U. London) als co-redacteur, verschijnt in 2017 bij Springer.

Winter heeft meer dan 30 artikelen gepubliceerd in tijdschriften en bundels en meer dan 40 papers in proceedings van conferenties. In 2010 ontving hij een VICI-beurs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderwijs (NWO) voor zijn werk op het gebied van formele en lexicale semantiek en in 2016 ontving hij een beurs in de NWO Vrije Competitie voor werk over Senegalese trommeltalen.

Over de ERC-beurs

De Europese Unie stimuleert met de ERC-beurzen grensverleggend onderzoek dat is geïnitieerd door excellente onderzoekers zelf. De ERC Advanced Grant is een persoonsgebonden subsidie voor vijf jaar, die wordt toegekend aan uitzonderlijke onderzoekers die toonaangevend zijn in hun onderzoeksgebied en die in de afgelopen tien jaar een significante bijdrage hebben geleverd aan de wetenschap.

Titel voorstel: Forests and Trees: The Formal Semantics of Collective Categorization

Project acroniem: ROCKY