Prestigieuze beurs voor duurzaamheidsonderwijs met kunst, wetenschap en handelen

Onderzoekers van de Universiteit Utrecht hebben de prestigieuze Comenius Leadership Fellow-beurs toegekend gekregen. Het doel van de laureaten is om een onderwijsprogramma op te zetten dat studenten opleidt die de duurzaamheidstransitie écht kunnen dragen. In het programma komen wetenschap, kunst en handelen samen en er is dan ook nauwe samenwerking met de Hogeschool Utrecht (HU) en de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU). De beurs wordt gezien als de Vici onder de onderwijsbeurzen en wordt eenmaal per jaar uitgereikt door het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO).

Blijvende duurzaamheidstransities vragen om professionals met een bijzondere combinatie van kennis en vaardigheden. Zij moeten de transities niet alleen vormgeven, maar ook in gang zetten en aanjagen. Dat vereist een opleidingsprogramma waarin verschillende leerdoelen samenkomen: studenten moeten niet alleen de juiste kennis en praktische vaardigheden ontwikkelen, maar ook een passende affectieve houding. De onderzoekers omschrijven deze combinatie als het snijvlak van kunst, wetenschap en praktijkgericht handelen.

Studenten die samen echte duurzaamheidsvraagstukken onderzoeken, aanpakken én verbeelden, dat is de verbinding tussen hoofd, handen én hart in de praktijk

Transitie-experts opleiden

De initiatiefnemers van het project 'ARTiST: Advancing Resilience through Transformative Sustainability Training’ gaan met de beurs van een half miljoen euro een onderwijsprogramma samenstellen dat deze multidisciplinaire transitie-experts opleidt. Het project duurt drie jaar en staat onder leiding van Karin Rebel, hoogleraar Sustainability Science & Education aan de faculteit Geowetenschappen en Bert Weckhuysen, universiteitshoogleraar Katalyse, Energie en Duurzaamheid aan de faculteit Bètawetenschappen.

Unieke samenwerking

Het project is onder meer bijzonder, omdat de drie verschillende onderwijsinstellingen met elkaar samenwerken rond dit urgente thema. Volgens Weckhuysen is dat precies waar het opleiden van transitie-experts om vraagt. “Je hebt wetenschap, creativiteit én praktijk nodig om de volgende generatie onderzoekers, bestuurders en ondernemers op te leiden die duurzaamheidsvraagstukken écht kunnen aanpakken en hiermee impact maken in de samenleving.”

Rebel voegt daaraan toe: “Studenten die samen echte duurzaamheidsvraagstukken onderzoeken, aanpakken én verbeelden, dat is de verbinding tussen hoofd, handen én hart in de praktijk. Met de drie Utrechtse onderwijsinstellingen UU, HU en HKU maken we die integratie structureel en toegankelijk voor iedereen.”

Vaardigheden als motor van verandering

Het opleidingsprogramma bestaat uit drie opeenvolgende onderdelen. De eerste pijler is de Utrecht Sustainability Skills Academy for Green Excellence (USSAGE). Het bestaat uit verschillende modules waaraan alle studenten kunnen deelnemen.

De focus in de modules ligt op de ontwikkeling van vaardigheden die in reguliere opleidingen vaak onderbelicht blijven. Denk bijvoorbeeld aan persoonlijke en normatieve competenties, maar ook aan praktische vaardigheden op het gebied van duurzaamheid, als storytelling for change en urban gardening. Dit is volgens de initiatiefnemers belangrijk, omdat dergelijke vaardigheden de motor zijn van verandering; mensen raken sneller geïnspireerd door herkenbare, praktische zaken.

We leiden studenten op met de vaardigheden, creativiteit en handelingskracht om duurzaamheidstransities actief vorm te geven en te versnellen

Oefenen met echte vraagstukken

De tweede pijler bestaat uit het versterken van challenge-based learning (CBL) via het Utrecht Sustainable Futures Project (USFP). CBL draait om het aanpakken van bestaande maatschappelijke vraagstukken en is daarom ideaal voor studenten om nieuwe kennis en vaardigheden in de praktijk te brengen. De laureaten onderzoeken samen met bestaande initiatieven of zij een deel van de vakken kunnen herontwerpen, om zo de art-science-action-nexus te integreren.

De derde component van het onderwijsprogramma bestaat uit een samenwerking met bestaande minors. Hierbij wordt onderzocht hoe het ARTiST-programma geïntegreerd kan worden, met als resultaat de oprichting van de Utrecht Sustainable Futures Minor (USFM). Hierin komen diverse skills-modules en CBL-projecten samen. Studenten die bestaande minors volgen, zoals Sustainable Futures (UU), Art & Ecology (HKU) en Impact – societal change by creativity (HU), kunnen dan deze onderdelen in hun programma integreren.

Meer dan een diploma

Met dit onderwijsprogramma doorbreken de initiatiefnemers de traditionele grenzen tussen hogeschool, universiteit en kunstacademie, zodat verschillende perspectieven op impact elkaar versterken. Door de samenwerking tussen de UU, HU en HKU ontstaat een leeromgeving waarin academische kennis, praktijkgericht onderwijs en creatieve benaderingen samenkomen.

“Op deze manier leiden we studenten op die niet alleen beschikken over een diploma, maar ook over de vaardigheden, creativiteit en handelingskracht om duurzaamheidstransities actief vorm te geven en te versnellen”, aldus Weckhuysen.